ନିଶ୍ଚଯନଯପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନସ୍ଵରୂପାଖ୍ଯାନମେତତ୍ .
ଅତ୍ର ଵ୍ଯଵହାରନଯାଦେଶାତ୍ ମୁନଯୋ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଦୈନଂ ଦୈନଂ ପୁନର୍ଯୋଗ୍ଯକାଲପର୍ଯନ୍ତଂ ପ୍ରତ୍ଯାଦିଷ୍ଟାନ୍ନପାନଖାଦ୍ଯଲେହ୍ଯରୁଚଯଃ, ଏତଦ୍ ଵ୍ଯଵହାରପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନସ୍ଵରୂପମ୍ . ନିଶ୍ଚଯନଯତଃ ପ୍ରଶସ୍ତା- ପ୍ରଶସ୍ତସମସ୍ତଵଚନରଚନାପ୍ରପଂଚପରିହାରେଣ ଶୁଦ୍ଧଜ୍ଞାନଭାଵନାସେଵାପ୍ରସାଦାଦଭିନଵଶୁଭାଶୁଭଦ୍ରଵ୍ଯଭାଵ- କର୍ମଣାଂ ସଂଵରଃ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନମ୍ . ଯଃ ସଦାନ୍ତର୍ମୁଖପରିଣତ୍ଯା ପରମକଲାଧାରମତ୍ଯପୂର୍ଵମାତ୍ମାନଂ ଧ୍ଯାଯତି ତସ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନଂ ଭଵତୀତି .
ତଥା ଚୋକ୍ତଂ ସମଯସାରେ —
ନିଵାରଣ [କୃତ୍ଵା ] କରକେ [ଯଃ ] ଜୋ [ଆତ୍ମାନଂ ] ଆତ୍ମାକୋ [ଧ୍ଯାଯତି ] ଧ୍ଯାତା ହୈ, [ତସ୍ଯ ] ଉସେ [ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନଂ ] ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନ [ଭଵେତ୍ ] ହୈ . ଟୀକା : — ଯହ, ନିଶ୍ଚଯନଯକେ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନକେ ସ୍ଵରୂପକା କଥନ ହୈ .
ଯହାଁ ଐସା କହା ହୈ କି — ଵ୍ଯଵହାରନଯକେ କଥନସେ, ମୁନି ଦିନ-ଦିନମେଂ ( – ପ୍ରତିଦିନ) ଭୋଜନ କରକେ ଫି ର ଯୋଗ୍ଯ କାଲ ପର୍ଯଂତ ଅନ୍ନ, ପାନ, ଖାଦ୍ଯ ଔର ଲେହ୍ଯକୀ ରୁଚି ଛୋଡ଼ତେ ହୈଂ; ଯହ ଵ୍ଯଵହାର-ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନକା ସ୍ଵରୂପ ହୈ . ନିଶ୍ଚଯନଯସେ, ପ୍ରଶସ୍ତ – ଅପ୍ରଶସ୍ତ ସମସ୍ତ ଵଚନରଚନାକେ ❃
ତଥା ଭାଵକର୍ମୋଂକା ସଂଵର ହୋନା ସୋ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନ ହୈ . ଜୋ ସଦା ଅନ୍ତର୍ମୁଖ ପରିଣମନସେ ପରମ କଲାକେ ଆଧାରରୂପ ଅତି-ଅପୂର୍ଵ ଆତ୍ମାକୋ ଧ୍ଯାତା ହୈ, ଉସେ ନିତ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନ ହୈ .
ଇସୀପ୍ରକାର (ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵତ୍କୁନ୍ଦକୁନ୍ଦାଚାର୍ଯଦେଵପ୍ରଣୀତ) ଶ୍ରୀ ସମଯସାରମେଂ (୩୪ଵୀଂ ଗାଥା ଦ୍ଵାରା) କହା ହୈ କି : —
‘‘[ଗାଥାର୍ଥ : — ] ‘ଅପନେ ଅତିରିକ୍ତ ସର୍ଵ ପଦାର୍ଥ ପର ହୈଂ’ — ଐସା ଜାନକର ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନ କରତା ହୈ — ତ୍ଯାଗ କରତା ହୈ, ଇସୀଲିଯେ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନ ଜ୍ଞାନ ହୀ ହୈ (ଅର୍ଥାତ୍ ଅପନେ ଜ୍ଞାନମେଂ ତ୍ଯାଗରୂପ ଅଵସ୍ଥା ହୀ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନ ହୈ ) ଐସା ନିଯମସେ ଜାନନା .’’ ❃ ପ୍ରପଂଚ = ଵିସ୍ତାର . (ଅନେକ ପ୍ରକାରକୀ ସମସ୍ତ ଵଚନରଚନାକୋ ଛୋଡ଼କର ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନକୋ ଭାନେସେ — ଉସ ଭାଵନାକେ
୧୮୨ ]