ଅନନ୍ତଚତୁଷ୍ଟଯାତ୍ମକନିଜାତ୍ମଧ୍ଯାନୋପଦେଶୋପନ୍ଯାସୋଯମ୍ .
ସମସ୍ତବାହ୍ଯପ୍ରପଂଚଵାସନାଵିନିର୍ମୁକ୍ତ ସ୍ଯ ନିରଵଶେଷେଣାନ୍ତର୍ମୁଖସ୍ଯ ପରମତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନିନୋ ଜୀଵସ୍ଯ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରୋକ୍ତା . କଥଂକାରମ୍ ? ସାଦ୍ଯନିଧନାମୂର୍ତାତୀନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଵଭାଵଶୁଦ୍ଧସଦ୍ଭୂତଵ୍ଯଵହାରେଣ, ଶୁଦ୍ଧସ୍ପର୍ଶରସ- ଗଂଧଵର୍ଣାନାମାଧାରଭୂତଶୁଦ୍ଧପୁଦ୍ଗଲପରମାଣୁଵତ୍କେଵଲଜ୍ଞାନକେଵଲଦର୍ଶନକେଵଲସୁଖକେଵଲଶକ୍ତି ଯୁକ୍ତ ପରମାତ୍ମା ଯଃ ସୋହମିତି ଭାଵନା କର୍ତଵ୍ଯା ଜ୍ଞାନିନେତି; ନିଶ୍ଚଯେନ ସହଜଜ୍ଞାନସ୍ଵରୂପୋହମ୍, ସହଜଦର୍ଶନ- ସ୍ଵରୂପୋହମ୍, ସହଜଚାରିତ୍ରସ୍ଵରୂପୋହମ୍, ସହଜଚିଚ୍ଛକ୍ତି ସ୍ଵରୂପୋହମ୍, ଇତି ଭାଵନା କର୍ତଵ୍ଯା ଚେତି —
ତଥା ଚୋକ୍ତ ମେକତ୍ଵସପ୍ତତୌ —
ଗାଥା : ୯୬ ଅନ୍ଵଯାର୍ଥ : — [କେଵଲଜ୍ଞାନସ୍ଵଭାଵଃ ] କେଵଲଜ୍ଞାନସ୍ଵଭାଵୀ, [କେଵଲଦର୍ଶନସ୍ଵଭାଵଃ ] କେଵଲଦର୍ଶନସ୍ଵଭାଵୀ, [ସୁଖମଯଃ ] ସୁଖମଯ ଔର [କେଵଲଶକ୍ତିସ୍ଵଭାଵଃ ] କେଵଲଶକ୍ତିସ୍ଵଭାଵୀ [ସଃ ଅହମ୍ ] ଵହ ମୈଂ ହୂଁ — [ଇତି ] ଐସା [ଜ୍ଞାନୀ ] ଜ୍ଞାନୀ [ଚିଂତଯେତ୍ ] ଚିଂତଵନ କରତେ ହୈଂ .
ଟୀକା : — ଯହ, ଅନଂତଚତୁଷ୍ଟଯାତ୍ମକ ନିଜ ଆତ୍ମାକେ ଧ୍ଯାନକେ ଉପଦେଶକା କଥନ ହୈ .
ସମସ୍ତ ବାହ୍ଯ ପ୍ରପଂଚକୀ ଵାସନାସେ ଵିମୁକ୍ତ, ନିରଵଶେଷରୂପସେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖ ପରମତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନୀ ଜୀଵକୋ ଶିକ୍ଷା ଦୀ ଗଈ ହୈ . କିସପ୍ରକାର ? ଇସପ୍ରକାର : — ସାଦି-ଅନଂତ ଅମୂର୍ତ ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଵଭାଵଵାଲେ ଶୁଦ୍ଧସଦ୍ଭୂତଵ୍ଯଵହାରସେ, ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ପର୍ଶ - ରସ - ଗଂଧ-ଵର୍ଣକେ ଆଧାରଭୂତ ଶୁଦ୍ଧ ପୁଦ୍ଗଲ-ପରମାଣୁକୀ ଭାଁତି, ଜୋ କେଵଲଜ୍ଞାନ, କେଵଲଦର୍ଶନ, କେଵଲସୁଖ ତଥା କେଵଲଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ପରମାତ୍ମା ସୋ ମୈଂ ହୂଁ, ଇସପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନୀକୋ ଭାଵନା କରନୀ ଚାହିଯେ; ଔର ନିଶ୍ଚଯସେ, ମୈଂ ସହଜଜ୍ଞାନସ୍ଵରୂପ ହୂଁ, ମୈଂ ସହଜଦର୍ଶନସ୍ଵରୂପ ହୂଁ, ମୈଂ ସହଜଚାରିତ୍ରସ୍ଵରୂପ ହୂଁ ତଥା ମୈଂ ସହଜଚିତ୍ଶକ୍ତିସ୍ଵରୂପ ହୂଁ ଇସପ୍ରକାର ଭାଵନା କରନୀ ଚାହିଯେ
ଇସୀପ୍ରକାର ଏକତ୍ଵସପ୍ତତିମେଂ ( – ଶ୍ରୀ ପଦ୍ମନନ୍ଦି-ଆଚାର୍ଯଵରକୃତ, ପଦ୍ମନନ୍ଦିପଞ୍ଚଵିଂଶତିକେ ଏକତ୍ଵସପ୍ତତିନାମକ ଅଧିକାରମେଂ ୨୦ଵେଂ ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ଵାରା) କହା ହୈ କି : —
୧୮୪ ]