ଚତୁଷ୍କଷାଯଵିଜଯୋପାଯସ୍ଵରୂପାଖ୍ଯାନମେତତ୍ .
ଜଘନ୍ଯମଧ୍ଯମୋତ୍ତମଭେଦାତ୍କ୍ଷମାସ୍ତିସ୍ରୋ ଭଵନ୍ତି . ଅକାରଣାଦପ୍ରିଯଵାଦିନୋ ମିଥ୍ଯାଦ୍ରଷ୍ଟେରକାରଣେନ ମାଂ ତ୍ରାସଯିତୁମୁଦ୍ଯୋଗୋ ଵିଦ୍ଯତେ, ଅଯମପଗତୋ ମତ୍ପୁଣ୍ଯେନେତି ପ୍ରଥମା କ୍ଷମା . ଅକାରଣେନ ସଂତ୍ରାସକରସ୍ଯ ତାଡନଵଧାଦିପରିଣାମୋଽସ୍ତି, ଅଯଂ ଚାପଗତୋ ମତ୍ସୁକୃତେନେତି ଦ୍ଵିତୀଯା କ୍ଷମା . ଵଧେ ସତ୍ଯମୂର୍ତସ୍ଯ ଅଥଵା ତୋ ଅପନେ ଜ୍ଞାନକୀ ଜୋ ସଂଭାଵନା ( – ସମ୍ଯକ୍ ଭାଵନା) ଵହ ଉଗ୍ର ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତ କହା ହୈ . ସନ୍ତୋଂନେ ଆତ୍ମପ୍ରଵାଦମେଂ ଐସା ଜାନା ହୈ (ଅର୍ଥାତ୍ ଜାନକର କହା ହୈ ) . ୧୮୧ .
ଗାଥା : ୧୧୫ ଅନ୍ଵଯାର୍ଥ : — [କ୍ରୋଧଂ କ୍ଷମଯା ] କ୍ରୋଧକୋ କ୍ଷମାସେ, [ମାନଂ ସ୍ଵମାର୍ଦଵେନ ] ମାନକୋ ନିଜ ମାର୍ଦଵସେ, [ମାଯାଂ ଚ ଆର୍ଜଵେନ ] ମାଯାକୋ ଆର୍ଜଵସେ [ଚ ] ତଥା [ଲୋଭଂ ସଂତୋଷେଣ ] ଲୋଭକୋ ସଂତୋଷସେ — [ଚତୁର୍ଵିଧକଷାଯାନ୍ ] ଇସପ୍ରକାର ଚତୁର୍ଵିଧ କଷାଯୋଂକୋ [ଖଲୁ ଜଯତି ] (ଯୋଗୀ) ଵାସ୍ତଵମେଂ ଜୀତତେ ହୈଂ .
ଟୀକା : — ଯହ, ଚାର କଷାଯୋଂ ପର ଵିଜଯ ପ୍ରାପ୍ତ କରନେକେ ଉପାଯକେ ସ୍ଵରୂପକା କଥନ ହୈ .
ଜଘନ୍ଯ, ମଧ୍ଯମ ଔର ଉତ୍ତମ ଐସେ (ତୀନ) ଭେଦୋଂକେ କାରଣ କ୍ଷମା ତୀନ (ପ୍ରକାରକୀ) ହୈ . (୧) ‘ବିନା-କାରଣ ଅପ୍ରିଯ ବୋଲନେଵାଲେ ମିଥ୍ଯାଦୃଷ୍ଟିକୋ ବିନା-କାରଣ ମୁଝେ ତ୍ରାସ ଦେନେକା ଉଦ୍ଯୋଗ ଵର୍ତତା ହୈ, ଵହ ମେରେ ପୁଣ୍ଯସେ ଦୂର ହୁଆ;’ – ଐସା ଵିଚାରକର କ୍ଷମା କରନା ଵହ ପ୍ରଥମ କ୍ଷମା ହୈ . (୨) ‘(ମୁଝେ) ବିନା-କାରଣ ତ୍ରାସ ଦେନେଵାଲେକୋ ୧ତାଡ଼ନକା ଔର ୨ଵଧକା ପରିଣାମ ଵର୍ତତା ହୈ, ଵହ ମେରେ ସୁକୃତସେ ଦୂର ହୁଆ;’ — ଐସା ଵିଚାରକର କ୍ଷମା କରନା ଵହ ଦ୍ଵିତୀଯ କ୍ଷମା ହୈ . (୩) ଵଧ
୧ – ତାଡ଼ନ = ମାର ମାରନା ଵହ .
୨ – ଵଧ = ମାର ଡାଲନା ଵହ .