ନିଯମସାର
[ ଭଗଵାନଶ୍ରୀକୁଂଦକୁଂଦ-
(ଅନୁଷ୍ଟୁଭ୍)
ସ୍ଵଵଶସ୍ଯ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଵାତ୍ମଚିନ୍ତନମୁତ୍ତମମ୍ .
ଇଦଂ ଚାଵଶ୍ଯକଂ କର୍ମ ସ୍ଯାନ୍ମୂଲଂ ମୁକ୍ତି ଶର୍ମଣଃ ..୨୫୭..
ଆଵାସଏଣ ଜୁତ୍ତୋ ସମଣୋ ସୋ ହୋଦି ଅଂତରଂଗପ୍ପା .
ଆଵାସଯପରିହୀଣୋ ସମଣୋ ସୋ ହୋଦି ବହିରପ୍ପା ..୧୪୯..
ଆଵଶ୍ଯକେନ ଯୁକ୍ତ : ଶ୍ରମଣଃ ସ ଭଵତ୍ଯଂତରଂଗାତ୍ମା .
ଆଵଶ୍ଯକପରିହୀଣଃ ଶ୍ରମଣଃ ସ ଭଵତି ବହିରାତ୍ମା ..୧୪୯..
ଅତ୍ରାଵଶ୍ଯକକର୍ମାଭାଵେ ତପୋଧନୋ ବହିରାତ୍ମା ଭଵତୀତ୍ଯୁକ୍ତ : .
ଅଭେଦାନୁପଚାରରତ୍ନତ୍ରଯାତ୍ମକସ୍ଵାତ୍ମାନୁଷ୍ଠାନନିଯତପରମାଵଶ୍ଯକକର୍ମଣାନଵରତସଂଯୁକ୍ତ : ସ୍ଵ-
ଶାଶ୍ଵତ ସୁଖକୋ ପ୍ରାପ୍ତ କରତା ହୈ .୨୫୬.
[ଶ୍ଲୋକାର୍ଥ : — ] ସ୍ଵଵଶ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରକୋ ଉତ୍ତମ ସ୍ଵାତ୍ମଚିଂତନ (ନିଜାତ୍ମାନୁଭଵନ ) ହୋତା ହୈ; ଔର ଯହ (ନିଜାତ୍ମାନୁଭଵନରୂପ ) ଆଵଶ୍ଯକ କର୍ମ (ଉସେ ) ମୁକ୍ତିସୌଖ୍ଯକା କାରଣ ହୋତା ହୈ .୨୫୭.
ଗାଥା : ୧୪୯ ଅନ୍ଵଯାର୍ଥ : — [ଆଵଶ୍ଯକେନ ଯୁକ୍ତଃ ] ଆଵଶ୍ଯକ ସହିତ [ଶ୍ରମଣଃ ] ଶ୍ରମଣ [ସଃ ] ଵହ [ଅଂତରଂଗାତ୍ମା ] ଅନ୍ତରାତ୍ମା [ଭଵତି ] ହୈ; [ଆଵଶ୍ଯକପରିହୀଣଃ ] ଆଵଶ୍ଯକ ରହିତ [ଶ୍ରମଣଃ ] ଶ୍ରମଣ [ସଃ ] ଵହ [ବହିରାତ୍ମା ] ବହିରାତ୍ମା [ଭଵତି ] ହୈ .
ଟୀକା : — ଯହାଁ, ଆଵଶ୍ଯକ କର୍ମକେ ଅଭାଵମେଂ ତପୋଧନ ବହିରାତ୍ମା ହୋତା ହୈ ଐସା କହା ହୈ .
ଅଭେଦ - ଅନୁପଚାର - ରତ୍ନତ୍ରଯାତ୍ମକ ❃ସ୍ଵାତ୍ମାନୁଷ୍ଠାନମେଂ ନିଯତ ପରମାଵଶ୍ଯକ - କର୍ମସେ ନିରଂତର ସଂଯୁକ୍ତ ଐସା ଜୋ ‘ସ୍ଵଵଶ’ ନାମକା ପରମ ଶ୍ରମଣ ଵହ ସର୍ଵୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଂତରାତ୍ମା ହୈ; ଯହ ମହାତ୍ମା ❃ ସ୍ଵାତ୍ମାନୁଷ୍ଠାନ = ନିଜ ଆତ୍ମାକା ଆଚରଣ . (ପରମ ଆଵଶ୍ଯକ କର୍ମ ଅଭେଦ-ଅନୁପଚାର-ରତ୍ନତ୍ରଯସ୍ଵରୂପ
ସ୍ଵାତ୍ମାଚରଣମେଂ ନିଯମସେ ଵିଦ୍ଯମାନ ହୈ ଅର୍ଥାତ୍ ଵହ ସ୍ଵାତ୍ମାଚରଣ ହୀ ପରମ ଆଵଶ୍ଯକ କର୍ମ ହୈ .)
ରେ ସାଧୁ ଆଵଶ୍ଯକ ସହିତ ଵହ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଜାନିଯେ .
ଇସସେ ରହିତ ହୋ ସାଧୁ ଜୋ ବହିରାତମା ପହିଚାନିଯେ ..୧୪୯..
୩୦୦ ]