ଵାଗ୍ଵିଷଯଵ୍ଯାପାରନିଵୃତ୍ତିହେତୂପନ୍ଯାସୋଽଯମ୍ .
ଜୀଵା ହି ନାନାଵିଧାଃ ମୁକ୍ତା ଅମୁକ୍ତାଃ, ଭଵ୍ଯା ଅଭଵ୍ଯାଶ୍ଚ . ସଂସାରିଣଃ ତ୍ରସାଃ ସ୍ଥାଵରାଃ; ଦ୍ଵୀନ୍ଦ୍ରିଯତ୍ରୀନ୍ଦ୍ରିଯଚତୁରିନ୍ଦ୍ରିଯସଂଜ୍ଞ୍ଯସଂଜ୍ଞିଭେଦାତ୍ ପଂଚ ତ୍ରସାଃ, ପୃଥିଵ୍ଯପ୍ତେଜୋଵାଯୁଵନସ୍ପତଯଃ ସ୍ଥାଵରାଃ . ଭାଵିକାଲେ ସ୍ଵଭାଵାନନ୍ତଚତୁଷ୍ଟଯାତ୍ମସହଜଜ୍ଞାନାଦିଗୁଣୈଃ ଭଵନଯୋଗ୍ଯା ଭଵ୍ଯାଃ, ଏତେଷାଂ ଵିପରୀତା ଲୌକିକ ଜଲ୍ପଜାଲକୋ (ଵଚନସମୂହକୋ ) ତଜକର, ଶାଶ୍ଵତସୁଖଦାଯକ ଏକ ନିଜ ତତ୍ତ୍ଵକୋ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋତା ହୈ .୨୬୬.
ଗାଥା : ୧୫୬ ଅନ୍ଵଯାର୍ଥ : — [ନାନାଜୀଵାଃ ] ନାନା ପ୍ରକାରକେ ଜୀଵ ହୈଂ, [ନାନାକର୍ମ ] ନାନା ପ୍ରକାରକା କର୍ମ ହୈ; [ନାନାଵିଧା ଲବ୍ଧିଃ ଭଵେତ୍ ] ନାନା ପ୍ରକାରକୀ ଲବ୍ଧି ହୈ; [ତସ୍ମାତ୍ ] ଇସଲିଯେ [ସ୍ଵପରସମଯୈଃ ] ସ୍ଵସମଯୋଂ ତଥା ପରସମଯୋଂକେ ସାଥ (ସ୍ଵଧର୍ମିଯୋଂ ତଥା ପରଧର୍ମିଯୋଂକେ ସାଥ ) [ଵଚନଵିଵାଦଃ ] ଵଚନଵିଵାଦ [ଵର୍ଜନୀଯଃ ] ଵର୍ଜନେଯୋଗ୍ଯ ହୈ .
ଟୀକା : — ଯହ, ଵଚନସମ୍ବନ୍ଧୀ ଵ୍ଯାପାରକୀ ନିଵୃତ୍ତିକେ ହେତୁକା କଥନ ହୈ (ଅର୍ଥାତ୍ ଵଚନଵିଵାଦ କିସଲିଯେ ଛୋଡ଼ନେଯୋଗ୍ଯ ହୈ ଉସକା କାରଣ ଯହାଁ କହା ହୈ ) .
ଜୀଵ ନାନା ପ୍ରକାରକେ ହୈଂ : ମୁକ୍ତ ହୈଂ ଔର ଅମୁକ୍ତ, ଭଵ୍ଯ ଔର ଅଭଵ୍ଯ, ସଂସାରୀ — ତ୍ରସ ଔର ସ୍ଥାଵର . ଦ୍ଵୀନ୍ଦ୍ରିଯ, ତ୍ରୀନ୍ଦ୍ରିଯ, ଚତୁରିନ୍ଦ୍ରିଯ ତଥା (ପଂଚେନ୍ଦ୍ରିଯ ) ସଂଜ୍ଞୀ ତଥା (ପଂଚେନ୍ଦ୍ରିଯ ) ଅସଂଜ୍ଞୀ ଐସେ ଭେଦୋଂକେ କାରଣ ତ୍ରସ ଜୀଵ ପାଁଚ ପ୍ରକାରକେ ହୈଂ . ପୃଥ୍ଵୀ, ପାନୀ, ତେଜ, ଵାଯୁ ଔର ଵନସ୍ପତି ଯହ (ପାଁଚ ପ୍ରକାରକେ ) ସ୍ଥାଵର ଜୀଵ ହୈଂ . ଭଵିଷ୍ଯ କାଲମେଂ ସ୍ଵଭାଵ - ଅନନ୍ତ - ଚତୁଷ୍ଟଯାତ୍ମକ ସହଜଜ୍ଞାନାଦି ଗୁଣୋଂରୂପସେ ❃ଭଵନକେ ଯୋଗ୍ଯ (ଜୀଵ ) ଵେ ଭଵ୍ଯ ହୈଂ; ଉନସେ ଵିପରୀତ (ଜୀଵ ) ଵେ ଵାସ୍ତଵମେଂ ଅଭଵ୍ଯ ହୈଂ . ଦ୍ରଵ୍ଯକର୍ମ, ଭାଵକର୍ମ ଔର ନୋକର୍ମ ଐସେ ଭେଦୋଂକେ କାରଣ, ଅଥଵା (ଆଠ ) ମୂଲ ପ୍ରକୃତି ଔର ❃ ଭଵନ = ପରିଣମନ; ହୋନା ସୋ .
୩୧୨ ]