ହ୍ଯଭଵ୍ଯାଃ . କର୍ମ ନାନାଵିଧଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଭାଵନୋକର୍ମଭେଦାତ୍, ଅଥଵା ମୂଲୋତ୍ତରପ୍ରକୃତିଭେଦାଚ୍ଚ, ଅଥ ତୀଵ୍ରତରତୀଵ୍ରମଂଦମଂଦତରୋଦଯଭେଦାଦ୍ଵା . ଜୀଵାନାଂ ସୁଖାଦିପ୍ରାପ୍ତେର୍ଲବ୍ଧିଃ କାଲକରଣୋପଦେଶୋପଶମ- ପ୍ରାଯୋଗ୍ଯତାଭେଦାତ୍ ପଞ୍ଚଧା . ତତଃ ପରମାର୍ଥଵେଦିଭିଃ ସ୍ଵପରସମଯେଷୁ ଵାଦୋ ନ କର୍ତଵ୍ଯ ଇତି .
ତଥା କର୍ମାନେକଵିଧମପି ସଦା ଜନ୍ମଜନକମ୍ .
ତତଃ କର୍ତଵ୍ଯଂ ନୋ ସ୍ଵପରସମଯୈର୍ଵାଦଵଚନମ୍ ..୨୬୭..
ଲଦ୍ଧୂଣଂ ଣିହି ଏକ୍କୋ ତସ୍ସ ଫଲଂ ଅଣୁହଵେଇ ସୁଜଣତ୍ତେ .
ତହ ଣାଣୀ ଣାଣଣିହିଂ ଭୁଂଜେଇ ଚଇତ୍ତୁ ପରତତ୍ତିଂ ..୧୫୭.. (ଏକ ସୌ ଅଡ଼ତାଲୀସ ) ଉତ୍ତର ପ୍ରକୃତିରୂପ ଭେଦୋଂକେ କାରଣ, ଅଥଵା ତୀଵ୍ରତର, ତୀଵ୍ର, ମଂଦ ଔର ମଂଦତର ଉଦଯଭେଦୋଂକେ କାରଣ, କର୍ମ ନାନା ପ୍ରକାରକା ହୈ . ଜୀଵୋଂକୋ ସୁଖାଦିକୀ ପ୍ରାପ୍ତିରୂପ ଲବ୍ଧି କାଲ, କରଣ, ଉପଦେଶ, ଉପଶମ ଔର ପ୍ରାଯୋଗ୍ଯତାରୂପ ଭେଦୋଂକେ କାରଣ ପାଁଚ ପ୍ରକାରକୀ ହୈ . ଇସଲିଯେ ପରମାର୍ଥକେ ଜାନନେଵାଲୋଂକୋ ସ୍ଵସମଯୋଂ ତଥା ପରସମଯୋଂକେ ସାଥ ଵାଦ କରନେ ଯୋଗ୍ଯ ନହୀଂ ହୈ .
[ଭାଵାର୍ଥ : — ] ଜଗତମେଂ ଜୀଵ, ଉନକେ କର୍ମ, ଉନକୀ ଲବ୍ଧିଯାଁ ଆଦି ଅନେକ ପ୍ରକାରକେ ହୈଂ; ଇସଲିଯେ ସର୍ଵ ଜୀଵ ସମାନ ଵିଚାରୋଂକେ ହୋଂ ଐସା ହୋନା ଅସମ୍ଭଵ ହୈ . ଇସଲିଯେ ପର ଜୀଵୋଂକୋ ସମଝା ଦେନେକୀ ଆକୁଲତା କରନା ଯୋଗ୍ଯ ନହୀଂ ହୈ . ସ୍ଵାତ୍ମାଵଲମ୍ବନରୂପ ନିଜ ହିତମେଂ ପ୍ରମାଦ ନ ହୋ ଇସପ୍ରକାର ରହନା ହୀ କର୍ତଵ୍ଯ ହୈ . ]
[ଅବ ଇସ ୧୫୬ଵୀଂ ଗାଥାକୀ ଟୀକା ପୂର୍ଣ କରତେ ହୁଏ ଟୀକାକାର ମୁନିରାଜ ଶ୍ଲୋକ କହତେ ହୈଂ : ]
[ଶ୍ଲୋକାର୍ଥ : — ] ଜୀଵୋଂକେ, ସଂସାରକେ କାରଣଭୂତ ଐସେ (ତ୍ରସ, ସ୍ଥାଵର ଆଦି ) ବହୁତ ପ୍ରକାରକେ ଭେଦ ହୈଂ; ଇସୀପ୍ରକାର ସଦା ଜନ୍ମକା ଉତ୍ପନ୍ନ କରନେଵାଲା କର୍ମ ଭୀ ଅନେକ ପ୍ରକାରକା ହୈ; ଯହ ଲବ୍ଧି ଭୀ ଵିମଲ ଜିନମାର୍ଗମେଂ ଅନେକ ପ୍ରକାରକୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୈ; ଇସଲିଯେ ସ୍ଵସମଯୋଂ ଔର ପରସମଯୋଂକେ ସାଥ ଵଚନଵିଵାଦ କର୍ତଵ୍ଯ ନହୀଂ ହୈ .୨୬୭.