ନିଯମସାର
[ ଭଗଵାନଶ୍ରୀକୁଂଦକୁଂଦ-
ଵେଦୀ ପରମଜିନଯୋଗୀଶ୍ଵରୋ ଵକ୍ତି ତସ୍ଯ ଚ ନ ଖଲୁ ଦୂଷଣଂ ଭଵତୀତି .
(ମଂଦାକ୍ରାଂତା)
ପଶ୍ଯତ୍ଯାତ୍ମା ସହଜପରମାତ୍ମାନମେକଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଂ
ସ୍ଵାନ୍ତଃଶୁଦ୍ଧଯାଵସଥମହିମାଧାରମତ୍ଯନ୍ତଧୀରମ୍ .
ସ୍ଵାନ୍ତଃଶୁଦ୍ଧଯାଵସଥମହିମାଧାରମତ୍ଯନ୍ତଧୀରମ୍ .
ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯୁଚ୍ଚୈରଵିଚଲତଯା ସର୍ଵଦାନ୍ତର୍ନିମଗ୍ନଂ
ତସ୍ମିନ୍ନୈଵ ପ୍ରକୃତିମହତି ଵ୍ଯାଵହାରପ୍ରପଂଚଃ ..୨୮୨..
ତସ୍ମିନ୍ନୈଵ ପ୍ରକୃତିମହତି ଵ୍ଯାଵହାରପ୍ରପଂଚଃ ..୨୮୨..
ଲୋକାଲୋକକୋ ନହୀଂ ) — ଐସା ଜୋ କୋଈ ଭୀ ଶୁଦ୍ଧ ଅନ୍ତଃତତ୍ତ୍ଵକା ଵେଦନ କରନେଵାଲା (ଜାନନେଵାଲା, ଅନୁଭଵ କରନେଵାଲା ) ପରମ ଜିନଯୋଗୀଶ୍ଵର ଶୁଦ୍ଧନିଶ୍ଚଯନଯକୀ ଵିଵକ୍ଷାସେ କହତା ହୈ, ଉସେ ଵାସ୍ତଵମେଂ ଦୂଷଣ ନହୀଂ ହୈ .
[ଅବ ଇସ ୧୬୬ ଵୀଂ ଗାଥାକୀ ଟୀକା ପୂର୍ଣ କରତେ ହୁଏ ଟୀକାକାର ମୁନିରାଜ ଶ୍ଲୋକ କହତେ ହୈଂ : ]
[ଶ୍ଲୋକାର୍ଥ : — ] (❃ନିଶ୍ଚଯସେ ) ଆତ୍ମା ସହଜ ପରମାତ୍ମାକୋ ଦେଖତା ହୈ — କି ଜୋ ପରମାତ୍ମା ଏକ ହୈ, ଵିଶୁଦ୍ଧ ହୈ, ନିଜ ଅନ୍ତଃଶୁଦ୍ଧିକା ଆଵାସ ହୋନେସେ (କେଵଲଜ୍ଞାନଦର୍ଶନାଦି ) ମହିମାକା ଧାରଣ କରନେଵାଲା ହୈ, ଅତ୍ଯନ୍ତ ଧୀର ହୈ ଔର ନିଜ ଆତ୍ମାମେଂ ଅତ୍ଯନ୍ତ ଅଵିଚଲ ହୋନେସେ ସର୍ଵଦା ଅନ୍ତର୍ମଗ୍ନ ହୈ . ସ୍ଵଭାଵସେ ମହାନ ଐସେ ଉସ ଆତ୍ମାମେଂ ❃ଵ୍ଯଵହାରପ୍ରପଂଚ ହୈ ହୀ ନହୀଂ . (ଅର୍ଥାତ୍ ନିଶ୍ଚଯସେ ଆତ୍ମାମେଂ ଲୋକାଲୋକକୋ ଦେଖନେରୂପ ଵ୍ଯଵହାରଵିସ୍ତାର ହୈ ହୀ ନହୀଂ ) .୨୮୨. ❃ଯହାଁ ନିଶ୍ଚଯ-ଵ୍ଯଵହାର ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଐସା ସମଝନା କି — ଜିସମେଂ ସ୍ଵକୀ ହୀ ଅପେକ୍ଷା ହୋ ଵହ ନିଶ୍ଚଯକଥନ ହୈ ଔର
ଜିସମେଂ ପରକୀ ଅପେକ୍ଷା ଆଯେ ଵହ ଵ୍ଯଵହାରକଥନ ହୈ; ଇସଲିଯେ କେଵଲୀ ଭଗଵାନ ଲୋକାଲୋକକୋ — ପରକୋ ଜାନତେ-
ଦେଖତେ ହୈଂ ଐସା କହନା ଵହ ଵ୍ଯଵହାରକଥନ ହୈ ଔର କେଵଲୀ ଭଗଵାନ ସ୍ଵାତ୍ମାକୋ ଜାନତେ-ଦେଖତେ ହୈଂ ଐସା କହନା
ଵହ ନିଶ୍ଚଯକଥନ ହୈ . ଯହାଁ ଵ୍ଯଵହାରକଥନକା ଵାଚ୍ଯାର୍ଥ ଐସା ନହୀଂ ସମଝନା କି ଜିସପ୍ରକାର ଛଦ୍ମସ୍ଥ ଜୀଵ
ଵହ ନିଶ୍ଚଯକଥନ ହୈ . ଯହାଁ ଵ୍ଯଵହାରକଥନକା ଵାଚ୍ଯାର୍ଥ ଐସା ନହୀଂ ସମଝନା କି ଜିସପ୍ରକାର ଛଦ୍ମସ୍ଥ ଜୀଵ
ଲୋକାଲୋକକୋ ଜାନତା-ଦେଖତା ହୀ ନହୀଂ ହୈ ଉସୀପ୍ରକାର କେଵଲୀ ଭଗଵାନ ଲୋକାଲୋକକୋ ଜାନତେ-ଦେଖତେ ହୀ ନହୀଂ
ହୈଂ . ଛଦ୍ମସ୍ଥ ଜୀଵକେ ସାଥ ତୁଲନାକୀ ଅପେକ୍ଷାସେ ତୋ କେଵଲୀଭଗଵାନ ଲୋକାଲୋକକୋ ଜାନତେ-ଦେଖତେ ହୈଂ ଵହ ବରାବର
ହୈଂ . ଛଦ୍ମସ୍ଥ ଜୀଵକେ ସାଥ ତୁଲନାକୀ ଅପେକ୍ଷାସେ ତୋ କେଵଲୀଭଗଵାନ ଲୋକାଲୋକକୋ ଜାନତେ-ଦେଖତେ ହୈଂ ଵହ ବରାବର
ସତ୍ଯ ହୈ — ଯଥାର୍ଥ ହୈ, କ୍ଯୋଂକି ଵେ ତ୍ରିକାଲ ସମ୍ବନ୍ଧୀ ସର୍ଵ ଦ୍ରଵ୍ଯଗୁଣପର୍ଯାଯୋଂକୋ ଯଥାସ୍ଥିତ ବରାବର ପରିପୂର୍ଣରୂପସେ
ଵାସ୍ତଵମେଂ ଜାନତେ-ଦେଖତେ ହୈଂ . ‘କେଵଲୀ ଭଗଵାନ ଲୋକାଲୋକକୋ ଜାନତେ-ଦେଖତେ ହୈଂ’ ଐସା କହତେ ହୁଏ ପରକୀ ଅପେକ୍ଷା
ଆତୀ ହୈ ଇତନା ହୀ ସୂଚିତ କରନେକେ ଲିଯେ, ତଥା କେଵଲୀ ଭଗଵାନ ଜିସପ୍ରକାର ସ୍ଵକୋ ତଦ୍ରୂପ ହୋକର ନିଜସୁଖକେ
ସଂଵେଦନ ସହିତ ଜାନତେ-ଦେଖତେ ହୈଂ ଉସୀପ୍ରକାର ଲୋକାଲୋକକୋ (ପରକୋ) ତଦ୍ରୂପ ହୋକର ପରସୁଖଦୁଃଖାଦିକେ ସଂଵେଦନ
ସହିତ ନହୀଂ ଜାନତେ-ଦେଖତେ, ପରନ୍ତୁ ପରସେ ବିଲକୁଲ ଭିନ୍ନ ରହକର, ପରକେ ସୁଖଦୁଃଖାଦିକା ସଂଵେଦନ କିଯେ ବିନା
ଜାନତେ-ଦେଖତେ ହୈଂ ଇତନା ହୀ ସୂଚିତ କରନେକେ ଲିଯେ ଉସେ ଵ୍ଯଵହାର କହା ହୈ .
ସଂଵେଦନ ସହିତ ଜାନତେ-ଦେଖତେ ହୈଂ ଉସୀପ୍ରକାର ଲୋକାଲୋକକୋ (ପରକୋ) ତଦ୍ରୂପ ହୋକର ପରସୁଖଦୁଃଖାଦିକେ ସଂଵେଦନ
ସହିତ ନହୀଂ ଜାନତେ-ଦେଖତେ, ପରନ୍ତୁ ପରସେ ବିଲକୁଲ ଭିନ୍ନ ରହକର, ପରକେ ସୁଖଦୁଃଖାଦିକା ସଂଵେଦନ କିଯେ ବିନା
ଜାନତେ-ଦେଖତେ ହୈଂ ଇତନା ହୀ ସୂଚିତ କରନେକେ ଲିଯେ ଉସେ ଵ୍ଯଵହାର କହା ହୈ .
୩୩୬ ]