ଇହ ହି ଜ୍ଞାନିନୋ ବଂଧାଭାଵସ୍ଵରୂପମୁକ୍ତ ମ୍ .
ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନୀ ଜୀଵଃ କ୍ଵଚିତ୍ କଦାଚିଦପି ସ୍ଵବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକଂ ଵଚନଂ ନ ଵକ୍ତି ସ୍ଵମନଃପରିଣାମ- ପୂର୍ଵକମିତି ଯାଵତ୍ . କୁତଃ ? ‘‘ଅମନସ୍କାଃ କେଵଲିନଃ’’ ଇତି ଵଚନାତ୍ . ଅତଃ କାରଣାଜ୍ଜୀଵସ୍ଯ ମନଃପରିଣତିପୂର୍ଵକଂ ଵଚନଂ ବଂଧକାରଣମିତ୍ଯର୍ଥଃ, ମନଃପରିଣାମପୂର୍ଵକଂ ଵଚନଂ କେଵଲିନୋ ନ ଭଵତି; ଈହାପୂର୍ଵଂ ଵଚନମେଵ ସାଭିଲାଷାତ୍ମକଜୀଵସ୍ଯ ବଂଧକାରଣଂ ଭଵତି, କେଵଲିମୁଖାରଵିନ୍ଦଵିନିର୍ଗତୋ ଦିଵ୍ଯଧ୍ଵନିରନୀହାତ୍ମକଃ ସମସ୍ତଜନହୃଦଯାହ୍ଲାଦକାରଣମ୍; ତତଃ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନିନୋ ବଂଧାଭାଵ ଇତି . ହୈ; [ପରିଣାମରହିତଵଚନଂ ] (ଜ୍ଞାନୀକୋ ) ପରିଣାମରହିତ ଵଚନ ହୋତା ହୈ [ତସ୍ମାତ୍ ] ଇସଲିଯେ [ଜ୍ଞାନିନଃ ] ଜ୍ଞାନୀକୋ (କେଵଲଜ୍ଞାନୀକୋ ) [ହି ] ଵାସ୍ତଵମେଂ [ବଂଧଃ ନ ] ବଂଧ ନହୀଂ ହୈ .
[ଈହାପୂର୍ଵଂ ] ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଵକ [ଵଚନଂ ] ଵଚନ [ଜୀଵସ୍ଯ ଚ ] ଜୀଵକୋ [ବଂଧକାରଣଂ ] ବନ୍ଧକା କାରଣ [ଭଵତି ] ହୈ; [ଈହାରହିତଂ ଵଚନଂ ] (ଜ୍ଞାନୀକୋ ) ଇଚ୍ଛାରହିତ ଵଚନ ହୋତା ହୈ [ତସ୍ମାତ୍ ] ଇସଲିଯେ [ଜ୍ଞାନିନଃ ] ଜ୍ଞାନୀକୋ (କେଵଲଜ୍ଞାନୀକୋ ) [ହି ] ଵାସ୍ତଵମେଂ [ବଂଧଃ ନ ] ବଂଧ ନହୀଂ ହୈ .
ଟୀକା : — ଯହାଁ ଵାସ୍ତଵମେଂ ଜ୍ଞାନୀକୋ (କେଵଲଜ୍ଞାନୀକୋ ) ବନ୍ଧକେ ଅଭାଵକା ସ୍ଵରୂପ କହା ହୈ .
ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନୀ (କେଵଲଜ୍ଞାନୀ ) ଜୀଵ କହୀଂ କଭୀ ସ୍ଵବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକ ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ଵମନ- ପରିଣାମପୂର୍ଵକ ଵଚନ ନହୀଂ ବୋଲତା . କ୍ଯୋଂ ? ‘‘ଅମନସ୍କାଃ କେଵଲିନଃ (କେଵଲୀ ମନରହିତ ହୈଂ )’’ ଐସା (ଶାସ୍ତ୍ରକା) ଵଚନ ହୋନେସେ . ଇସ କାରଣସେ (ଐସା ସମଝନା କି) — ଜୀଵକୋ ମନପରିଣତିପୂର୍ଵକ ଵଚନ ବନ୍ଧକା କାରଣ ହୈ ଐସା ଅର୍ଥ ହୈ ଔର ମନପରିଣତିପୂର୍ଵକ ଵଚନ ତୋ କେଵଲୀକୋ ହୋତା ନହୀଂ ହୈ; (ତଥା) ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଵକ ଵଚନ ହୀ ❃
କାରଣ ହୈ ଔର କେଵଲୀକେ ମୁଖାରଵିନ୍ଦସେ ନିକଲତୀ ହୁଈ, ସମସ୍ତ ଜନୋଂକେ ହୃଦଯକୋ ଆହ୍ଲାଦକେ କାରଣଭୂତ ଦିଵ୍ଯଧ୍ଵନି ତୋ ଅନିଚ୍ଛାତ୍ମକ (ଇଚ୍ଛାରହିତ) ହୋତୀ ହୈ; ଇସଲିଯେ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନୀକୋ (କେଵଲଜ୍ଞାନୀକୋ) ବନ୍ଧକା ଅଭାଵ ହୈ .
[ଅବ ଇନ ୧୭୩ - ୧୭୪ଵୀଂ ଗାଥାଓଂକୀ ଟୀକା ପୂର୍ଣ କରତେ ହୁଏ ଟୀକାକାର ମୁନିରାଜ ତୀନ ଶ୍ଲୋକ କହତେ ହୈଂ :] ❃ ସାଭିଲାଷସ୍ଵରୂପ = ଜିସକା ସ୍ଵରୂପ ସାଭିଲାଷ (ଇଚ୍ଛାଯୁକ୍ତ) ହୋ ଐସେ .
୩୪୮ ]