ਭਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧਯਭਿਧਾਨਪਰਮਾਲੋਚਨਾਸ੍ਵਰੂਪਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਦ੍ਵਾਰੇਣ ਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਸ਼੍ਚਯਾਲੋਚਨਾਧਿਕਾਰੋਪ- ਸਂਹਾਰੋਪਨ੍ਯਾਸੋਯਮ੍ .
ਤੀਵ੍ਰਚਾਰਿਤ੍ਰਮੋਹੋਦਯਬਲੇਨ ਪੁਂਵੇਦਾਭਿਧਾਨਨੋਕਸ਼ਾਯਵਿਲਾਸੋ ਮਦਃ . ਅਤ੍ਰ ਮਦਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਮਦਨਃ ਕਾਮਪਰਿਣਾਮ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ . ਚਤੁਰਸਂਦਰ੍ਭਗਰ੍ਭੀਕ੍ਰੁਤਵੈਦਰ੍ਭਕਵਿਤ੍ਵੇਨ ਆਦੇਯਨਾਮਕਰ੍ਮੋਦਯੇ ਸਤਿ ਸਕਲਜਨਪੂਜ੍ਯਤਯਾ, ਮਾਤ੍ਰੁਪਿਤ੍ਰੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧਕੁਲਜਾਤਿਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯਾ ਵਾ, ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਕੋਟਿਭਟਾਭਿਧਾਨ- ਪ੍ਰਧਾਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਵ੍ਰਤੋਪਾਰ੍ਜਿਤਨਿਰੁਪਮਬਲੇਨ ਚ, ਦਾਨਾਦਿਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮੋਪਾਰ੍ਜਿਤਸਂਪਦ੍ਵ੍ਰੁਦ੍ਧਿਵਿਲਾਸੇਨ, ਅਥਵਾ ਬੁਦ੍ਧਿਤਪੋਵੈਕੁਰ੍ਵਣੌਸ਼ਧਰਸਬਲਾਕ੍ਸ਼ੀਣਰ੍ਦ੍ਧਿਭਿਃ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਵਾ, ਕਮਨੀਯਕਾਮਿਨੀਲੋਚਨਾਨਨ੍ਦੇਨ ਵਪੁਰ੍ਲਾਵਣ੍ਯ- ਰਸਵਿਸਰੇਣ ਵਾ ਆਤ੍ਮਾਹਂਕਾਰੋ ਮਾਨਃ . ਗੁਪ੍ਤਪਾਪਤੋ ਮਾਯਾ . ਯੁਕ੍ਤ ਸ੍ਥਲੇ ਧਨਵ੍ਯਯਾਭਾਵੋ ਲੋਭਃ;
ਗਾਥਾ : ੧੧੨ ਅਨ੍ਵਯਾਰ੍ਥ : — [ਮਦਮਾਨਮਾਯਾਲੋਭਵਿਵਰ੍ਜਿਤਭਾਵਃ ਤੁ ] ਮਦ (ਮਦਨ), ਮਾਨ, ਮਾਯਾ ਔਰ ਲੋਭ ਰਹਿਤ ਭਾਵ ਵਹ [ਭਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ] ਭਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧਿ ਹੈ [ਇਤਿ ] ਐਸਾ [ਭਵ੍ਯਾਨਾਮ੍ ] ਭਵ੍ਯੋਂਕੋ [ਲੋਕਾਲੋਕਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ] ਲੋਕਾਲੋਕਕੇ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਾਓਂਨੇ [ਪਰਿਕਥਿਤਃ ] ਕਹਾ ਹੈ .
ਟੀਕਾ : — ਯਹ, ਭਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧਿਨਾਮਕ ਪਰਮ - ਆਲੋਚਨਾਕੇ ਸ੍ਵਰੂਪਕੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਦ੍ਵਾਰਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧ- ਨਿਸ਼੍ਚਯ - ਆਲੋਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰਕੇ ਉਪਸਂਹਾਰਕਾ ਕਥਨ ਹੈ .
ਤੀਵ੍ਰ ਚਾਰਿਤ੍ਰਮੋਹਕੇ ਉਦਯਕੇ ਕਾਰਣ ਪੁਰੁਸ਼ਵੇਦ ਨਾਮਕ ਨੋਕਸ਼ਾਯਕਾ ਵਿਲਾਸ ਵਹ ਮਦ ਹੈ . ਯਹਾਁ ‘ਮਦ’ ਸ਼ਬ੍ਦਕਾ ਅਰ੍ਥ ‘ਮਦਨ’ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਕਾਮਪਰਿਣਾਮ ਹੈ . (੧) ਚਤੁਰ ਵਚਨਰਚਨਾਵਾਲੇ ❃
(੨) ਮਾਤਾ - ਪਿਤਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀ ਕੁਲ - ਜਾਤਿਕੀ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸੇ, (੩) ਪ੍ਰਧਾਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਵ੍ਰਤ ਦ੍ਵਾਰਾ ਉਪਾਰ੍ਜਿਤ ਲਕ੍ਸ਼ਕੋਟਿ ਸੁਭਟ ਸਮਾਨ ਨਿਰੁਪਮ ਬਲਸੇ, (੪) ਦਾਨਾਦਿ ਸ਼ੁਭ ਕਰ੍ਮ ਦ੍ਵਾਰਾ ਉਪਾਰ੍ਜਿਤ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੀ ਵ੍ਰੁਦ੍ਧਿਕੇ ਵਿਲਾਸਸੇ, (੫) ਬੁਦ੍ਧਿ, ਤਪ, ਵਿਕ੍ਰਿਯਾ, ਔਸ਼ਧ, ਰਸ, ਬਲ ਔਰ ਅਕ੍ਸ਼ੀਣ — ਇਨ ਸਾਤ ਰੁਦ੍ਧਿਯੋਂਸੇ, ਅਥਵਾ (੬) ਸੁਨ੍ਦਰ ਕਾਮਿਨਿਯੋਂਕੇ ਲੋਚਨਕੋ ਆਨਨ੍ਦ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਾਨੇਵਾਲੇ ਸ਼ਰੀਰਲਾਵਣ੍ਯਰਸਕੇ ਵਿਸ੍ਤਾਰਸੇ ਹੋਨੇਵਾਲਾ ਜੋ ਆਤ੍ਮ - ਅਹਙ੍ਕਾਰ (ਆਤ੍ਮਾਕਾ ਅਹਂਕਾਰਭਾਵ) ਵਹ ਮਾਨ ਹੈ . ਗੁਪ੍ਤ ਪਾਪਸੇ ਮਾਯਾ ਹੋਤੀ ਹੈ . ਯੋਗ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨ ਪਰ ਧਨਵ੍ਯਯਕਾ ਅਭਾਵ ਵਹ ਲੋਭ ਹੈ; ❃ ਵੈਦਰ੍ਭਕਵਿ = ਏਕ ਪ੍ਰਕਾਰਕੀ ਸਾਹਿਤ੍ਯਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧ ਸੁਨ੍ਦਰ ਕਾਵ੍ਯਰਚਨਾਮੇਂ ਕੁਸ਼ਲ ਕਵਿ