ਚਤੁਸ਼੍ਕਸ਼ਾਯਵਿਜਯੋਪਾਯਸ੍ਵਰੂਪਾਖ੍ਯਾਨਮੇਤਤ੍ .
ਜਘਨ੍ਯਮਧ੍ਯਮੋਤ੍ਤਮਭੇਦਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਮਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋ ਭਵਨ੍ਤਿ . ਅਕਾਰਣਾਦਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨੋ ਮਿਥ੍ਯਾਦ੍ਰਸ਼੍ਟੇਰਕਾਰਣੇਨ ਮਾਂ ਤ੍ਰਾਸਯਿਤੁਮੁਦ੍ਯੋਗੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ, ਅਯਮਪਗਤੋ ਮਤ੍ਪੁਣ੍ਯੇਨੇਤਿ ਪ੍ਰਥਮਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ . ਅਕਾਰਣੇਨ ਸਂਤ੍ਰਾਸਕਰਸ੍ਯ ਤਾਡਨਵਧਾਦਿਪਰਿਣਾਮੋਸ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਚਾਪਗਤੋ ਮਤ੍ਸੁਕ੍ਰੁਤੇਨੇਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ . ਵਧੇ ਸਤ੍ਯਮੂਰ੍ਤਸ੍ਯ ਅਥਵਾ ਤੋ ਅਪਨੇ ਜ੍ਞਾਨਕੀ ਜੋ ਸਂਭਾਵਨਾ ( – ਸਮ੍ਯਕ੍ ਭਾਵਨਾ) ਵਹ ਉਗ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤ ਕਹਾ ਹੈ . ਸਨ੍ਤੋਂਨੇ ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਵਾਦਮੇਂ ਐਸਾ ਜਾਨਾ ਹੈ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਜਾਨਕਰ ਕਹਾ ਹੈ ) . ੧੮੧ .
ਗਾਥਾ : ੧੧੫ ਅਨ੍ਵਯਾਰ੍ਥ : — [ਕ੍ਰੋਧਂ ਕ੍ਸ਼ਮਯਾ ] ਕ੍ਰੋਧਕੋ ਕ੍ਸ਼ਮਾਸੇ, [ਮਾਨਂ ਸ੍ਵਮਾਰ੍ਦਵੇਨ ] ਮਾਨਕੋ ਨਿਜ ਮਾਰ੍ਦਵਸੇ, [ਮਾਯਾਂ ਚ ਆਰ੍ਜਵੇਨ ] ਮਾਯਾਕੋ ਆਰ੍ਜਵਸੇ [ਚ ] ਤਥਾ [ਲੋਭਂ ਸਂਤੋਸ਼ੇਣ ] ਲੋਭਕੋ ਸਂਤੋਸ਼ਸੇ — [ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਕਸ਼ਾਯਾਨ੍ ] ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧ ਕਸ਼ਾਯੋਂਕੋ [ਖਲੁ ਜਯਤਿ ] (ਯੋਗੀ) ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ ਜੀਤਤੇ ਹੈਂ .
ਟੀਕਾ : — ਯਹ, ਚਾਰ ਕਸ਼ਾਯੋਂ ਪਰ ਵਿਜਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਨੇਕੇ ਉਪਾਯਕੇ ਸ੍ਵਰੂਪਕਾ ਕਥਨ ਹੈ .
ਜਘਨ੍ਯ, ਮਧ੍ਯਮ ਔਰ ਉਤ੍ਤਮ ਐਸੇ (ਤੀਨ) ਭੇਦੋਂਕੇ ਕਾਰਣ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਤੀਨ (ਪ੍ਰਕਾਰਕੀ) ਹੈ . (੧) ‘ਬਿਨਾ-ਕਾਰਣ ਅਪ੍ਰਿਯ ਬੋਲਨੇਵਾਲੇ ਮਿਥ੍ਯਾਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿਕੋ ਬਿਨਾ-ਕਾਰਣ ਮੁਝੇ ਤ੍ਰਾਸ ਦੇਨੇਕਾ ਉਦ੍ਯੋਗ ਵਰ੍ਤਤਾ ਹੈ, ਵਹ ਮੇਰੇ ਪੁਣ੍ਯਸੇ ਦੂਰ ਹੁਆ;’ – ਐਸਾ ਵਿਚਾਰਕਰ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਕਰਨਾ ਵਹ ਪ੍ਰਥਮ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਹੈ . (੨) ‘(ਮੁਝੇ) ਬਿਨਾ-ਕਾਰਣ ਤ੍ਰਾਸ ਦੇਨੇਵਾਲੇਕੋ ੧ਤਾੜਨਕਾ ਔਰ ੨ਵਧਕਾ ਪਰਿਣਾਮ ਵਰ੍ਤਤਾ ਹੈ, ਵਹ ਮੇਰੇ ਸੁਕ੍ਰੁਤਸੇ ਦੂਰ ਹੁਆ;’ — ਐਸਾ ਵਿਚਾਰਕਰ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਕਰਨਾ ਵਹ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਹੈ . (੩) ਵਧ
੧ – ਤਾੜਨ = ਮਾਰ ਮਾਰਨਾ ਵਹ .
੨ – ਵਧ = ਮਾਰ ਡਾਲਨਾ ਵਹ .