ਵਾਗ੍ਵਿਸ਼ਯਵ੍ਯਾਪਾਰਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਹੇਤੂਪਨ੍ਯਾਸੋਯਮ੍ .
ਜੀਵਾ ਹਿ ਨਾਨਾਵਿਧਾਃ ਮੁਕ੍ਤਾ ਅਮੁਕ੍ਤਾਃ, ਭਵ੍ਯਾ ਅਭਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ . ਸਂਸਾਰਿਣਃ ਤ੍ਰਸਾਃ ਸ੍ਥਾਵਰਾਃ; ਦ੍ਵੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਰੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਚਤੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਜ੍ਞ੍ਯਸਂਜ੍ਞਿਭੇਦਾਤ੍ ਪਂਚ ਤ੍ਰਸਾਃ, ਪ੍ਰੁਥਿਵ੍ਯਪ੍ਤੇਜੋਵਾਯੁਵਨਸ੍ਪਤਯਃ ਸ੍ਥਾਵਰਾਃ . ਭਾਵਿਕਾਲੇ ਸ੍ਵਭਾਵਾਨਨ੍ਤਚਤੁਸ਼੍ਟਯਾਤ੍ਮਸਹਜਜ੍ਞਾਨਾਦਿਗੁਣੈਃ ਭਵਨਯੋਗ੍ਯਾ ਭਵ੍ਯਾਃ, ਏਤੇਸ਼ਾਂ ਵਿਪਰੀਤਾ ਲੌਕਿਕ ਜਲ੍ਪਜਾਲਕੋ (ਵਚਨਸਮੂਹਕੋ ) ਤਜਕਰ, ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਸੁਖਦਾਯਕ ਏਕ ਨਿਜ ਤਤ੍ਤ੍ਵਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਹੋਤਾ ਹੈ .੨੬੬.
ਗਾਥਾ : ੧੫੬ ਅਨ੍ਵਯਾਰ੍ਥ : — [ਨਾਨਾਜੀਵਾਃ ] ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰਕੇ ਜੀਵ ਹੈਂ, [ਨਾਨਾਕਰ੍ਮ ] ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰਕਾ ਕਰ੍ਮ ਹੈ; [ਨਾਨਾਵਿਧਾ ਲਬ੍ਧਿਃ ਭਵੇਤ੍ ] ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰਕੀ ਲਬ੍ਧਿ ਹੈ; [ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ] ਇਸਲਿਯੇ [ਸ੍ਵਪਰਸਮਯੈਃ ] ਸ੍ਵਸਮਯੋਂ ਤਥਾ ਪਰਸਮਯੋਂਕੇ ਸਾਥ (ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਿਯੋਂ ਤਥਾ ਪਰਧਰ੍ਮਿਯੋਂਕੇ ਸਾਥ ) [ਵਚਨਵਿਵਾਦਃ ] ਵਚਨਵਿਵਾਦ [ਵਰ੍ਜਨੀਯਃ ] ਵਰ੍ਜਨੇਯੋਗ੍ਯ ਹੈ .
ਟੀਕਾ : — ਯਹ, ਵਚਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀ ਵ੍ਯਾਪਾਰਕੀ ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਕੇ ਹੇਤੁਕਾ ਕਥਨ ਹੈ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਵਚਨਵਿਵਾਦ ਕਿਸਲਿਯੇ ਛੋੜਨੇਯੋਗ੍ਯ ਹੈ ਉਸਕਾ ਕਾਰਣ ਯਹਾਁ ਕਹਾ ਹੈ ) .
ਜੀਵ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰਕੇ ਹੈਂ : ਮੁਕ੍ਤ ਹੈਂ ਔਰ ਅਮੁਕ੍ਤ, ਭਵ੍ਯ ਔਰ ਅਭਵ੍ਯ, ਸਂਸਾਰੀ — ਤ੍ਰਸ ਔਰ ਸ੍ਥਾਵਰ . ਦ੍ਵੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯ, ਤ੍ਰੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯ, ਚਤੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ ਤਥਾ (ਪਂਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯ ) ਸਂਜ੍ਞੀ ਤਥਾ (ਪਂਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯ ) ਅਸਂਜ੍ਞੀ ਐਸੇ ਭੇਦੋਂਕੇ ਕਾਰਣ ਤ੍ਰਸ ਜੀਵ ਪਾਁਚ ਪ੍ਰਕਾਰਕੇ ਹੈਂ . ਪ੍ਰੁਥ੍ਵੀ, ਪਾਨੀ, ਤੇਜ, ਵਾਯੁ ਔਰ ਵਨਸ੍ਪਤਿ ਯਹ (ਪਾਁਚ ਪ੍ਰਕਾਰਕੇ ) ਸ੍ਥਾਵਰ ਜੀਵ ਹੈਂ . ਭਵਿਸ਼੍ਯ ਕਾਲਮੇਂ ਸ੍ਵਭਾਵ - ਅਨਨ੍ਤ - ਚਤੁਸ਼੍ਟਯਾਤ੍ਮਕ ਸਹਜਜ੍ਞਾਨਾਦਿ ਗੁਣੋਂਰੂਪਸੇ ❃ਭਵਨਕੇ ਯੋਗ੍ਯ (ਜੀਵ ) ਵੇ ਭਵ੍ਯ ਹੈਂ; ਉਨਸੇ ਵਿਪਰੀਤ (ਜੀਵ ) ਵੇ ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ ਅਭਵ੍ਯ ਹੈਂ . ਦ੍ਰਵ੍ਯਕਰ੍ਮ, ਭਾਵਕਰ੍ਮ ਔਰ ਨੋਕਰ੍ਮ ਐਸੇ ਭੇਦੋਂਕੇ ਕਾਰਣ, ਅਥਵਾ (ਆਠ ) ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰੁਤਿ ਔਰ ❃ ਭਵਨ = ਪਰਿਣਮਨ; ਹੋਨਾ ਸੋ .
੩੧੨ ]