अत्र निश्चयनयेनाभिन्नकारकत्वात्कर्मणो जीवस्य च स्वयं स्वरूपकर्तृत्वमुक्त म् ।
कर्म खलु कर्मत्वप्रवर्तमानपुद्गलस्कन्धरूपेण कर्तृतामनुबिभ्राणं, कर्मत्वगमन-
शक्ति रूपेण करणतामात्मसात्कुर्वत्, प्राप्यकर्मत्वपरिणामरूपेण कर्मतां कलयत्, पूर्वभाव-
व्यपायेऽपि ध्रुवत्वालम्बनादुपात्तापादानत्वम्, उपजायमानपरिणामरूपकर्मणाश्रीयमाणत्वादुपोढ- सम्प्रदानत्वम्, आधीयमानपरिणामाधारत्वाद्गृहीताधिकरणत्वं, स्वयमेव षट्कारकीरूपेण व्यवतिष्ठमानं न कारकान्तरमपेक्षते । एवं जीवोऽपि भावपर्यायेण प्रवर्तमानात्मद्रव्यरूपेण कर्तृतामनुबिभ्राणो, भावपर्यायगमनशक्ति रूपेण करणतामात्मसात्कुर्वन्, प्राप्यभावपर्यायरूपेण कर्मतां कलयन्, पूर्वभावपर्यायव्यपायेऽपि ध्रुवत्वालम्बनादुपात्तापादानत्वः, उपजायमान- भावपर्यायरूपकर्मणाश्रीयमाणत्वादुपोढसम्प्रदानत्वः, आधीयमानभावपर्यायाधारत्वाद्गृहीताधि- भावेन ] karmasvabhāv bhāvathī ( –
audayikādi bhāvathī) [ सम्यक् आत्मानम् ] barābar potāne kare chhe.
ṭīkāḥ — nishchayanaye abhinna kārako hovāthī karma ane jīv svayam svarūpanā ( – potapotānā rūpanā) kartā chhe em ahīn kahyun chhe.
karma kharekhar (1) karmapaṇe pravartatā pudgalaskandharūpe kartāpaṇāne dharatun, (2) karmapaṇun pāmavānī shaktirūpe karaṇapaṇāne aṅgīkr̥ut karatun, (3) prāpya evā karmatvapariṇāmarūpe karmapaṇāne anubhavatun, (4) pūrva bhāvano nāsh thavā chhatān dhruvapaṇāne avalambatun hovāthī jeṇe apādānapaṇāne prāpta karyun chhe evun, (5) ūpajatā pariṇāmarūp karma vaḍe samāshrit thatun hovāthī (arthāt ūpajatā pariṇāmarūp kārya potāne devāmān āvatun hovāthī) sampradānapaṇāne pāmelun ane (6) dhārī rākhavāmān āvatā pariṇāmano ādhār hovāthī jeṇe adhikaraṇapaṇāne grahyun chhe evun — svayamev ṣhaṭkārakarūpe vartatun thakun anya kārakanī apekṣhā rākhatun nathī.
e pramāṇe jīv paṇ (1) bhāvaparyāye pravartatā ātmadravyarūpe kartāpaṇāne dharato, (2) bhāvaparyāy pāmavānī shaktirūpe karaṇapaṇāne aṅgīkr̥ut karato, (3) prāpya evā bhāvaparyāyarūpe karmapaṇāne anubhavato, (4) pūrva bhāvaparyāyano nāsh thavā chhatān dhruvapaṇāne avalambato hovāthī jeṇe apādānapaṇāne prāpta karyun chhe evo, (5) ūpajatā bhāvaparyāyarūp karma vaḍe samāshrit thato hovāthī (arthāt ūpajatā bhāvaparyāyarūp kārya
100