କହାନଜୈନଶାସ୍ତ୍ରମାଲା] ଷଡ୍ଦ୍ରଵ୍ଯ–ପଂଚାସ୍ତିକାଯଵର୍ଣନ
[
୭୩
କୃତକୃତ୍ଯତ୍ଵାଚ୍ଚ ସ୍ଵତୋଽଵ୍ଯତିରିକ୍ତସ୍ଵାଭାଵିକସୁଖଂ ଜ୍ଞାନମେଵ ଚେତଯଂତ ଇତି.. ୩୮..
ସଵ୍ଵେ ଖଲୁ କମ୍ମଫଲଂ ଥାଵରକାଯା ତସା ହି କଜ୍ଜଜୁଦଂ.
ପାଣିତ୍ତମଦିକ୍କଂତା ଣାଣଂ ଵିଂଦଂତି ତେ ଜୀଵା.. ୩୯..
ସର୍ଵେ ଖଲୁ କର୍ମଫଲଂ ସ୍ଥାଵରକାଯାସ୍ତ୍ରସା ହି କାର୍ଯଯୁତମ୍.
ପ୍ରାଣିତ୍ଵମତିକ୍ରାଂତାଃ ଜ୍ଞାନଂ ଵିଂଦନ୍ତି ତେ ଜୀଵାଃ.. ୩୯..
-----------------------------------------------------------------------------
ଦ୍ଵାରା ‘ଜ୍ଞାନ’ କୋ ହୀ – କି ଜୋ ଜ୍ଞାନ ଅପନେସେ ୧ଅଵ୍ଯତିରିକ୍ତ ସ୍ଵାଭାଵିକ ସୁଖଵାଲା ହୈ ଉସୀକୋ –ଚେତତେ
ହୈଂ, କ୍ଯୋଂକି ଉନ୍ହୋଂନେ ସମସ୍ତ ଵୀର୍ଯାଂତରାଯକେ କ୍ଷଯସେ ଅନନ୍ତ ଵୀର୍ଯକୋ ପ୍ରାପ୍ତ କିଯା ହୈ ଇସଲିଯେ ଉନକୋ [ଵିକାରୀ
ସୁଖଦୁଃଖରୂପ] କର୍ମଫଲ ନିର୍ଜରିତ ହୋ ଗଯା ହୈ ଔର ଅତ୍ଯନ୍ତ ୨କୃତକୃତ୍ଯପନା ହୁଆ ହୈ [ଅର୍ଥାତ୍ କୁଛ ଭୀ
କରନା ଲେଶମାତ୍ର ଭୀ ନହୀଂ ରହା ହୈ].. ୩୮..
ଗାଥା ୩୯
ଅନ୍ଵଯାର୍ଥଃ– [ସର୍ଵେ ସ୍ଥାଵରକାଯାଃ] ସର୍ଵ ସ୍ଥାଵର ଜୀଵସମୂହ [ଖଲୁ] ଵାସ୍ତଵମେଂ [କର୍ମଫଲଂ]
କର୍ମଫଲକୋ ଵେଦତେ ହୈଂ, [ତ୍ରସାଃ] ତ୍ରସ [ହି] ଵାସ୍ତଵମେଂ [କାର୍ଯଯୁତମ୍] କାର୍ଯସହିତ କର୍ମଫଲକୋ ଵେଦତେ ହୈଂ
ଔର [ପ୍ରାଣିତ୍ଵମ୍ ଅତିକ୍ରାଂତାଃ] ଜୋ ପ୍ରାଣିତ୍ଵକା [–ପ୍ରାଣୋଂକା] ଅତିକ୍ରମ କର ଗଯେ ହୈଂ [ତେ ଜୀଵାଃ] ଵେ ଜୀଵ
[ଜ୍ଞାନଂ] ଜ୍ଞାନକୋ [ଵିଂଦନ୍ତି] ଵେଦତେ ହୈଂ.
ଟୀକାଃ– ଯହାଁ, କୌନ କ୍ଯା ଚେତତା ହୈ [ଅର୍ଥାତ୍ କିସ ଜୀଵକୋ କୌନସୀ ଚେତନା ହୋତୀ ହୈ] ଵହ କହା
ହୈ.
ଚେତତା ହୈ, ଅନୁଭଵ କରତା ହୈ, ଉପଲବ୍ଧ କରତା ହୈ ଔର ଵେଦତା ହୈ –ଯେ ଏକାର୍ଥ ହୈଂ [ଅର୍ଥାତ୍ ଯହ ସବ
ଶବ୍ଦ ଏକ ଅର୍ଥଵାଲେ ହୈଂ], କ୍ଯୋଂକି ଚେତନା, ଅନୁଭୂତି, ଉପଲବ୍ଧି ଔର ଵେଦନାକା ଏକ ଅର୍ଥ ହୈ. ଵହାଁ, ସ୍ଥାଵର
--------------------------------------------------------------------------
୧. ଅଵ୍ଯତିରିକ୍ତ = ଅଭିନ୍ନ. [ସ୍ଵାଭାଵିକ ସୁଖ ଜ୍ଞାନସେ ଅଭିନ୍ନ ହୈ ଇସଲିଯେ ଜ୍ଞାନଚେତନା ସ୍ଵାଭାଵିକ ସୁଖକେ ସଂଚେତନ–
ଅନୁଭଵନ–ସହିତ ହୀ ହୋତୀ ହୈ.]
୨. କୃତକୃତ୍ଯ = କୃତକାର୍ଯ. [ପରିପୂର୍ଣ ଜ୍ଞାନଵାଲେ ଆତ୍ମା ଅତ୍ଯନ୍ତ କୃତକାର୍ଯ ହୈଂ ଇସଲିଯେ, ଯଦ୍ଯପି ଉନ୍ହେଂ ଅନଂତ ଵୀର୍ଯ ପ୍ରଗଟ
ହୁଆ ହୈ ତଥାପି, ଉନକା ଵୀର୍ଯ କାର୍ଯଚେତନାକୋ [କର୍ମଚେତନାକୋ] ନହୀଂ ରଚତା, [ଔର ଵିକାରୀ ସୁଖଦୁଃଖ ଵିନଷ୍ଟ ହୋ ଗଯେ
ହୈଂ ଇସଲିଯେ ଉନକା ଵୀର୍ଯ କର୍ମଫଲ ଚେତନୋକୋ ଭୀ ନହୀଂ ରଚତା,] ଜ୍ଞାନଚେତନାକୋ ହୀ ରଚତା ହୈ.]
ଵେଦେ କରମଫଲ ସ୍ଥାଵରୋ, ତ୍ରସ କାର୍ଯଯୁତ ଫଲ ଅନୁଭଵେ,
ପ୍ରାଣିତ୍ଵଥୀ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଜେ ତେ ଜୀଵ ଵେଦେ ଜ୍ଞାନନେ. ୩୯.