କହାନଜୈନଶାସ୍ତ୍ରମାଲା] ନଵପଦାର୍ଥପୂର୍ଵକ–ମୋକ୍ଷମାର୍ଗପ୍ରପଂଚଵର୍ଣନ
[
୧୬୩
ମୋକ୍ଷମାର୍ଗସ୍ଯୈଵ ତାଵତ୍ସୂଚନେଯମ୍.
ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତମେଵ ନାସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତଂ, ଚାରିତ୍ରମେଵ ନାଚାରିତ୍ରଂ, ରାଗଦ୍ଵେଷପରିହୀଣମେଵ ନ
ରାଗଦ୍ଵେଷାପରିହୀଣମ୍, ମୋକ୍ଷସ୍ଯୈଵ ନ ଭାଵତୋ ବଂଧସ୍ଯ, ମାର୍ଗ ଏଵ ନାମାର୍ଗଃ, ଭଵ୍ଯାନାମେଵ ନାଭଵ୍ଯାନାଂ,
ଲବ୍ଧବୁଦ୍ଧୀନାମେଵ ନାଲବ୍ଧବୁଦ୍ଧୀନାଂ, କ୍ଷୀଣକଷାଯତ୍ଵେ ଭଵତ୍ଯେଵ ନ କଷାଯସହିତତ୍ଵେଭଵତୀତ୍ଯଷ୍ଟଧା ନିଯମୋଽତ୍ର
ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଃ.. ୧୦୬..
-----------------------------------------------------------------------------
ଗାଥା ୧୦୬
ଅନ୍ଵଯାର୍ଥଃ– [ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତଂ] ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵ ଔର ଜ୍ଞାନସେ ସଂଯୁକ୍ତ ଐସା [ଚାରିତ୍ରଂ] ଚାରିତ୍ର–
[ରାଗଦ୍ଵେଷପରିହୀଣମ୍] କି ଜୋ ରାଗଦ୍ଵେଷସେ ରହିତ ହୋ ଵହ, [ଲବ୍ଧବୁଦ୍ଧୀନାମ୍] ଲବ୍ଧବୁଦ୍ଧି [ଭଵ୍ଯାନାଂ]
ଭଵ୍ଯଜୀଵୋଂକୋ [ମୋକ୍ଷସ୍ଯ ମାର୍ଗଃ] ମୋକ୍ଷକା ମାର୍ଗ [ଭଵତି] ହୋତା ହୈ.
ଟୀକାଃ– ପ୍ରଥମ, ମୋକ୍ଷମାର୍ଗକୀ ହୀ ଯହ ସୂଚନା ହୈ.
ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵ ଔର ଜ୍ଞାନସେ ଯୁକ୍ତ ହୀ –ନ କି ଅସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵ ଔର ଅଜ୍ଞାନସେ ଯୁକ୍ତ, ଚାରିତ୍ର ହୀ – ନ କି
ଅଚାରିତ୍ର, ରାଗଦ୍ଵେଷ ରହିତ ହୋ ଐସା ହୀ [ଚାରିତ୍ର] – ନ କି ରାଗଦ୍ଵେଷ ସହିତ ହୋଯ ଐସା, ମୋକ୍ଷକା ହୀ –
୧ଭାଵତଃ ନ କି ବନ୍ଧକା, ମାର୍ଗ ହୀ – ନ କି ଅମାର୍ଗ, ଭଵ୍ଯୋଂକୋ ହୀ – ନ କି ଅଭଵ୍ଯୋଂକୋ , ୨ଲବ୍ଧବୁଦ୍ଧିଯୋଂ
କୋ ହୀ – ନ କି ଅଲବ୍ଧବୁଦ୍ଧିଯୋଂକୋ, ୩କ୍ଷୀଣକଷାଯପନେମେଂ ହୀ ହୋତା ହୈ– ନ କି କଷାଯସହିତପନେମେଂ ହୋତା ହୈ.
ଇସ ପ୍ରକାର ଆଠ ପ୍ରକାରସେ ନିଯମ ଯହାଁ ଦେଖନା [ଅର୍ଥାତ୍ ଇସ ଗାଥାମେଂ ଉପରୋକ୍ତ ଆଠ ପ୍ରକାରସେ ନିଯମ କହା
ହୈ ଐସା ସମଝନା].. ୧୦୬..
--------------------------------------------------------------------------
୧. ଭାଵତଃ = ଭାଵ ଅନୁସାର; ଆଶଯ ଅନୁସାର. [‘ମୋକ୍ଷକା’ କହତେ ହୀ ‘ବନ୍ଧକା ନହୀଂ’ ଐସା ଭାଵ ଅର୍ଥାତ୍ ଆଶଯ ସ୍ପଷ୍ଟ
ସମଝମେଂ ଆତା ହୈ.]
୨. ଲବ୍ଧବୁଦ୍ଧି = ଜିନ୍ହୋଂନେ ବୁଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କୀ ହୋ ଐସେ.
୩. କ୍ଷୀଣକଷାଯପନେମେଂ ହୀ = କ୍ଷୀଣକଷାଯପନା ହୋତେ ହୀ ; କ୍ଷୀଣକଷାଯପନା ହୋ ତଭୀ. [ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତ ଚାରିତ୍ର – ଜୋ
କି ରାଗଦ୍ଵେଷରହିତ ହୋ ଵହ, ଲବ୍ଧବୁଦ୍ଧି ଭଵ୍ଯଜୀଵୋଂକୋ, କ୍ଷୀଣକଷାଯପନା ହୋତେ ହୀ, ମୋକ୍ଷକା ମାର୍ଗ ହୋତା ହୈ.]