୨୨୦
] ପଂଚାସ୍ତିକାଯସଂଗ୍ରହ
[ଭଗଵାନଶ୍ରୀକୁନ୍ଦକୁନ୍ଦ
ଦ୍ରଵ୍ଯକର୍ମମୋକ୍ଷହେତୁପରମନିର୍ଜରାକାରଣଧ୍ଯାନାଖ୍ଯାନମେତତ୍.
ଏଵମସ୍ଯ ଖଲୁ ଭାଵମୁକ୍ତସ୍ଯ ଭଗଵତଃ କେଵଲିନଃ ସ୍ଵରୂପତୃପ୍ତତ୍ଵାଦ୍ଵିଶ୍ରାନ୍ତସ୍ରୁଖଦୁଃଖକର୍ମ–
ଵିପାକକୃତଵିକ୍ରିଯସ୍ଯ ପ୍ରକ୍ଷୀଣାଵରଣତ୍ଵାଦନନ୍ତଜ୍ଞାନଦର୍ଶନସଂପୂର୍ଣଶୁଦ୍ଧଜ୍ଞାନଚେତନାମଯତ୍ଵାଦତୀନ୍ଦ୍ରିଯତ୍ଵାତ୍
ଚାନ୍ଯଦ୍ରଵ୍ଯସଂଯୋଗଵିଯୁକ୍ତଂ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଵରୂପେଽଵିଚଲିତଚୈତନ୍ଯଵୃତ୍ତିରୂପତ୍ଵାତ୍କଥଞ୍ଚିଦ୍ଧଯାନଵ୍ଯପଦେଶାର୍ହମାତ୍ମନଃ
ସ୍ଵରୂପଂ ପୂର୍ଵସଂଚିତକର୍ମଣାଂ ଶକ୍ତିଶାତନଂ ପତନଂ ଵା ଵିଲୋକ୍ଯ ନିର୍ଜରାହେତୁତ୍ଵେନୋପଵର୍ଣ୍ଯତ ଇତି.. ୧୫୨..
ଇସ ପ୍ରକାର ଵାସ୍ତଵମେଂ ଇସ [–ପୂଵୋକ୍ତ] ଭାଵମୁକ୍ତ [–ଭାଵମୋକ୍ଷଵାଲେ] ଭଗଵାନ କେଵଲୀକୋ–କି
ଜିନ୍ହେଂ ସ୍ଵରୂପତୃପ୍ତପନେକେ କାରଣ ୧କର୍ମଵିପାକୃତ ସୁଖଦୁଃଖରୂପ ଵିକ୍ରିଯା ଅଟକ ଗଈ ହୈ ଉନ୍ହେଂ –ଆଵରଣକେ
ପ୍ରକ୍ଷୀଣପନେକେ କାରଣ, ଅନନ୍ତ ଜ୍ଞାନଦର୍ଶନସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ ଶୁଦ୍ଧଜ୍ଞାନଚେତନାମଯପନେକେ କାରଣ ତଥା ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯପନେକେ
କାରଣ ଜୋ ଅନ୍ଯଦ୍ରଵ୍ଯକେ ସଂଯୋଗ ରହିତ ହୈ ଔର ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଵରୂପମେଂ ଅଵିଚଲିତ ଚୈତନ୍ଯଵୃତ୍ତିରୂପ ହୋନେକେ କାରଣ
ଜୋ କଥଂଚିତ୍ ‘ଧ୍ଯାନ’ ନାମକେ ଯୋଗ୍ଯ ହୈ ଐସା ଆତ୍ମାକା ସ୍ଵରୂପ [–ଆତ୍ମାକୀ ନିଜ ଦଶା] ପୂର୍ଵସଂଚିତ
କର୍ମୋଂକୀ ଶକ୍ତିକୋ ଶାତନ ଅଥଵା ଉନକା ପତନ ଦେଖକର ନିର୍ଜରାକେ ହେତୁରୂପସେ ଵର୍ଣନ କିଯା ଜାତା ହୈ.
-----------------------------------------------------------------------------
ଅନ୍ଯଦ୍ରଵ୍ଯସେ ଅସଂଯୁକ୍ତ ଐସା [ଧ୍ଯାନଂ] ଧ୍ଯାନ [ନିର୍ଜରାହେତୁଃ ଜାଯତେ] ନିର୍ଜରାକା ହେତୁ ହୋତା ହୈ.
ଟୀକାଃ– ଯହ, ଦ୍ରଵ୍ଯକର୍ମମୋକ୍ଷନକେ ହେତୁଭୂତ ଐସୀ ପରମ ନିର୍ଜରାକେ କାରଣଭୂତ ଧ୍ଯାନକା କଥନ ହୈ.
୨୩
ଭାଵାର୍ଥଃ– କେଵଲୀଭଗଵାନକେ ଆତ୍ମାକୀ ଦଶା ଜ୍ଞାନଦର୍ଶନାଵରଣକେ କ୍ଷଯଵାଲୀ ହୋନେକେ କାରଣ,
ଶୁଦ୍ଧଜ୍ଞାନଚେତନାମଯ ହୋନେକେ କାରଣ ତଥା ଇନ୍ଦ୍ରିଯଵ୍ଯାପାରାଦି ବହିର୍ଦ୍ରଵ୍ଯକେ ଆଲମ୍ବନ ରହିତ ହୋନେକେ କାରଣ
ଅନ୍ଯଦ୍ରଵ୍ଯକେ ସଂସର୍ଗ ରହିତ ହୈ ଔର ଶୁଦ୍ଧସ୍ଵରୂପମେଂ ନିଶ୍ଚଲ ଚୈତନ୍ଯପରିଣତିରୂପ ହୋନେକେ କାରଣ କିସୀ ପ୍ରକାର
‘ଧ୍ଯାନ’ ନାମକେ ଯୋଗ୍ଯ ହୈ. ଉନକୀ ଐସୀ ଆତ୍ମଦଶାକା ନିର୍ଜରାକେ ନିମିତ୍ତରୂପସେ ଵର୍ଣନ କିଯା ଜାତା ହୈ
କ୍ଯୋଂକି ଉନ୍ହେଂ ପୂର୍ଵୋପାର୍ଜିତ କର୍ମୋଂକୀ ଶକ୍ତି ହୀନ ହୋତୀ ଜାତୀ ହୈ ତଥା ଵେ କର୍ମ ଖିରତେ ଜାତେ ହୈ.. ୧୫୨..
-------------------------------------------------------------------------
୧. କେଵଲୀଭଗଵାନ ନିର୍ଵିକାର –ପରମାନନ୍ଦସ୍ଵରୂପ ସ୍ଵାତ୍ମୋତ୍ପନ୍ନ ସୁଖସେ ତୃପ୍ତ ହୈଂ ଇସଲିଯେ କର୍ମକା ଵିପାକ ଜିସମେଂ
ନିମିତ୍ତଭୂତ ହୋତା ହୈ ଐସୀ ସାଂସାରିକ ସୁଖ–ଦୁଃଖରୂପ [–ହର୍ଷଵିଷାଦରୂପ] ଵିକ୍ରିଯା ଉନ୍ହେେଂ ଵିରାମକୋ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଈ
ହୈ.
୨. ଶାତନ = ପତଲା ହୋନା; ହୀନ ହୋନା; କ୍ଷୀଣ ହୋନା
୩. ପତନ = ନାଶ; ଗଲନ; ଖିର ଜାନା.