500 ]
yogIndudevavirachita
[ adhikAr-2 dohA-174
एहु इत्यादि । एहु जु एष यः प्रत्यक्षीभूतः अप्पा १स्वसंवेदनप्रत्यक्ष आत्मा । स
कथंभूतः । सो परमप्पा शुद्धनिश्चयेनानन्तचतुष्टयस्वरूपः क्षुधाद्यष्टादशदोषरहितः स निर्दोषि-
परमात्मा कम्म-विसेसें जायउ जप्पा व्यवहारनयेनादिकर्मबन्धनविशेषेण स्वकीयबुद्धिदोषेण
जात उत्पन्नः कथंभूतो जातः जाप्यः पराधीनः जामइं जाणइ यदा काले जानाति । केन
कम् । अप्पें अप्पा वीतरागनिर्विकल्पस्वसंवेदनज्ञानपरिणतेनात्मना निजशुद्धात्मानं तामइं
तस्मिन् स्वशुद्धात्मानुभूतिकाले सो जि स एवात्मा देउ निजशुद्धात्मभावनोत्थवीतराग-
सुखानुभवेन दीव्यति क्रीडतीति देवः परमाराध्यः । किंविशिष्टो देवः । परमप्पा शुद्धनिश्चयेन
मुक्ति गत-परमात्मसमानः । अयमत्र भावार्थः । यद्येवंभूतः परमात्मा शक्ति रूपेण देहमध्ये
नास्ति तर्हि केवलज्ञानोत्पत्तिकाले कथं व्यक्तीभविष्यतीति ।।१७४।।
अथ तमेवार्थं व्यक्तीकरोति —
bhAvArtha — A svasamvedanapratyakSha AtmA shuddha nishchayanayathI anantachatuShTayasvarUp
kShudhAAdi aDhAr doSh rahit nirdoSh paramAtmA-te vyavahAranayathI anAdikarmabandhananA visheShathI
potAnI buddhinA doShathI parAdhIn thayo chhe.
parantu jyAre vItarAganirvikalpasvasamvedanagnAnarUpe pariNat AtmA vaDe nijashuddha-AtmAne
jANe chhe tyAre te svashuddhaAtmAnI anubhUtinA samaye te ja AtmA nij-shuddhaAtmAnI bhAvanAthI
utpanna vItarAg sukhAnubhavathI shobhe chhe, krIDA kare chhe te dev chhe ke je paramaArAdhya chhe; te
dev shuddhanishchayanayathI muktigat paramAtmA samAn chhe.
ahIn, bhAvArtha em chhe ke jo Avo paramAtmA shaktirUpe dehamAn na hoy to kevaLagnAnanI
utpattikALe tenI vyakti kevI rIte thAy? ।।174.
have, te ja arthane pragaT kare chhe —
यह आत्मा ही [परमात्मा ] परमात्मा देव है ।
भावार्थ : — निज शुद्धात्माकी भावनासे उत्पन्न हुआ जो परम आनंद उसके अनुभवमें
क्रीडा करनेसे देव कहा जाता है, यही आराधने योग्य है । जो आत्मदेव शुद्ध निश्चयनयकर
भगवान् केवलीके समान है । ऐसा परमात्मदेव शक्तिरूपसे देहमें हैं, जो देहमें न होवे, तो
केवलज्ञानके समय कैसे प्रगट होवे ।।१७४।।
आगे इसी अर्थको प्रगटपनेसे दृढ़ करते हैं —
1. ahIn ‘स्वसंवेदन ज्ञान प्रत्यक्ष’ hovun joIe.