Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
അധികാര-൧ : ദോഹാ-൯൩ ]പരമാത്മപ്രകാശ: [ ൧൫൩
अप्पा संजमु सीलु तउ अप्पा दंसणु णाणु अप्पा सासयमोक्खपउ आत्मा संयमो भवति
शीलं भवति तपश्चरणं भवति आत्मा दर्शनं भवति शाश्वतमोक्षपदं च भवति । अथवा पाठान्तरं
‘सासयमुक्खपहुं’ शाश्वतमोक्षस्य पन्था मार्गः, अथवा ‘सासयसुक्खपउ’ शाश्वतसौख्यपदं स्वरूपं
च भवति । किं कुर्वन् सन् । जाणंतउ अप्पाणु जानन्ननुभवन् । कम् । आत्मानमिति । तद्यथा ।
बहिरङ्गेन्द्रियसंयमप्राणसंयमबलेन साध्यसाधकभावेन निश्चयेन स्वशुद्धात्मनि संयमनात्
स्थितिकरणात् संयमो भवति, बहिरङ्गसहकारिकारणभूतेन कामक्रोधविवर्जनलक्षणेन व्रतपरिरक्षण-
शीलेन निश्चयेनाभ्यन्तरे स्वशुद्धात्मद्रव्यनिर्मलानुभवनेन शीलं भवति । बहिरङ्गेन सहकारिकारण-
भावार्थ : — पाँच इन्द्रियाँ और मनका रोकना व छह कायके जीवोंकी दयास्वरूप ऐसे
इन्द्रियसंयम तथा प्राणसंयम इन दोनोंके बलसे साध्य-साधक भावकर निश्चयसे अपने
शुद्धात्मस्वरूपमें स्थिर होनेसे आत्माको संयम कहा गया है, बहिरंग सहकारी निश्चय शीलका
कारणरूप जो काल क्रोधादिके त्यागरूप व्रतकी रक्षा वह व्यवहार शील है, और निश्चयनयकर
अंतरंगमें अपने शुद्धात्मद्रव्यका निर्मल अनुभव वह शील कहा जाता है, सो शीलरूप आत्मा
ही कहा गया है, बाह्य सहकारी कारणभूत जो अनशनादि बारह प्रकारका तप है, उससे तथा
निश्चयकर अंतरंगमें सब परद्रव्यकी इच्छाके रोकनेसे परमात्मस्वभाव (निजस्वभाव) में
प्रतापरूप तिष्ठ रहा है, इस कारण और समस्त विभावपरिणामोंके जीतनेसे आत्मा ही ‘तपश्चरण
है, और आत्मा ही निजस्वरूपकी रुचिरूप सम्यक्त्व है, वह सर्वथा उपादेयरूप है, इससे
सम्यग्दर्शन आत्मा ही है, अन्य कोई नहीं है, वीतराग स्वसंवेदनज्ञानके अनुभवसे आत्मा ही
है, अन्य कोई नहीं है, वीतरागसंवेदनज्ञानके अनुभवसे आत्मा ही निश्चयज्ञानरूप है, और
ഭാവാര്ഥ: — സാധ്യസാധക ഭാവ വഡേ ബഹിരംഗ ഇന്ദ്രിയ സംയമ അനേ പ്രാണസംയമനാ ബളഥീ
നിശ്ചയേ സ്വശുദ്ധാത്മാമാം സംയമിത രഹേവും – സ്ഥിതി കരവീ – തേ സംയമ ഛേ.
ബഹിരംഗ സഹകാരീകാരണഭൂത കാമക്രോധാദിനാ ത്യാഗസ്വരൂപ വ്രതരക്ഷണരൂപ ശീല വഡേ നിശ്ചയഥീ
അഭ്യംതരമാം സ്വശുദ്ധാത്മദ്രവ്യനോ നിര്മള അനുഭവ കരവോ തേ ശീല ഛേ.
ബഹിരംഗ സഹകാരീകാരണഭൂത അനശനാദി ബാര പ്രകാരനാ തപശ്ചരണ വഡേ നിശ്ചയനയഥീ
അഭ്യംതരമാം സമസ്ത പരദ്രവ്യനീ ഇച്ഛാനോ നിരോധ കരീനേ പരമാത്മസ്വഭാവമാം പ്രതപവും-വിജയവംത വര്തവും,
തേ തപശ്ചരണ ഛേ.
‘സ്വശുദ്ധാത്മാ’ ജ ഉപാദേയ ഛേ ഏവീ രുചി കരവീ തേ നിശ്ചയസമ്യക്ത്വ ഛേ. വീതരാഗ-
സ്വസംവേദനരൂപ ജ്ഞാനനും അനുഭവന തേ നിശ്ചയജ്ഞാന ഛേ. മിഥ്യാത്വ, രാഗാദി സമസ്ത വികല്പജാളനോ ത്യാഗ
കരീനേ പരമാത്മതത്ത്വമാം പരമസമരസീഭാവനും പരിണമന തേ മോക്ഷമാര്ഗ ഛേ.