Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
१३०) जइ जिय उत्तमु होइ णवि एयहँ सयलहँ सोइ ।
तो किं तिण्णि वि परिहरवि जिण वच्चहिँ पर-लोइ ।।४।।
यदि जीव उत्तमो भवति नैव एतेभ्यः सकलेभ्यः स एव ।
ततः किं त्रीण्यपि परिहृत्य जिनाः व्रजन्ति परलोके ।।४।।
जइ इत्यादि । जइ यदि चेत् जिय हे ज्ाीव उत्तमु होइ णवि उत्तमो भवति नैव । केभ्यः ।
एयहं सयलहं एतेभ्यः पूर्वोक्ते भ्यो धर्मादिभ्यः । कतिसंख्योपेतेभ्यः । सकलेभ्यः सो वि स एव
पूर्वोक्त ो मोक्षः तो ततः कारणात् किं किमर्थं तिण्णि वि परिहरवि त्रीण्यपि परिहृत्य त्यक्त्वा जिण
जिनाः कर्तारः वच्चहिं व्रजन्ति गच्छन्ति । कुत्र गच्छन्ति । पर-लोइ परलोकशब्दवाच्ये परमात्मध्याने
न तु कायमोक्षे चेति । तथाहि – परलोकशब्दस्य व्युत्पत्त्यर्थः कथ्यते । परः उत्कृष्टो
मिथ्यात्वरागादिरहितः केवलज्ञानाद्यनन्तगुणसहितः परमात्मा परशब्देनोच्यते तस्यैवंगुणविशिष्टस्य
गाथा – ४
अन्वयार्थ : — [जीव ] हे जीव, [यदि ] जो [एतेभ्यः सकलेभ्यः ] इन सबोंसे [सः ]
मोक्ष [उत्तमः ] उत्तम [एव ] ही [नैव ] नहीं [भवति ] होता [ततः ] तो [जिनाः ]
श्रीजिनवरदेव [त्रीण्यपि ] धर्म, अर्थ, काम इन तीनोंको [परिहृत्य ] छोड़कर [परलोके ]
मोक्षमें [किं ] क्यों [व्रजंति ] जाते ? इसलिये जाते हैं कि मोक्ष सबसे उत्कृष्ट है ।।
भावार्थ : — पर अर्थात् उत्कृष्ट मिथ्यात्व रागादि रहित केवलज्ञानादि अनंत गुण सहित
परमात्मा वह पर है, उस परमात्माका लोक अर्थात् अवलोकन वीतराग परमानंद समरसीभावका
अनुभव वह परलोक कहा जाता है, अथवा परमात्माको परमशिव कहते हैं, उसका जो
अवलोकन वह शिवलोक है, अथवा परमात्माका ही नाम परमब्रह्म है, उसका लोक वह
ഭാവാര്ഥ: — ‘പരലോക’ ശബ്ദനോ വ്യുത്പത്തി അര്ഥ കഹേ ഛേ. പര അര്ഥാത് ഉത്കൃഷ്ട, ‘പര’ ശബ്ദഥീ
മിഥ്യാത്വ രാഗാദി രഹിത കേവളജ്ഞാനാദി അനംത ഗുണ സഹിത പരമാത്മാ സമജവോ, തേ ഗുണവിശിഷ്ട
പരമാത്മാനും ലോകന-അവലോകന-വീതരാഗപരമാനംദരൂപ സമരസീഭാവനും അനുഭവന തേ ലോക ഛേ. ഏ
പ്രമാണേ ‘പരലോക’ ശബ്ദനോ അര്ഥ ഛേ. അഥവാ ‘പര’ ശബ്ദഥീ പൂര്വോക്ത ലക്ഷണവാളോ പരമാത്മാ സമജവോ.
നിശ്ചയഥീ ‘പരമശിവ’ ശബ്ദഥീ വാച്യ ഏവോ മുക്താത്മാ ‘ശിവ’ സമജവോ, തേനോ ലോക തേ
ശിവലോക ഛേ. അഥവാ ‘പരമബ്രഹ്മ’ ശബ്ദഥീ വാച്യ ഏവോ മുക്താത്മാ പരമബ്രഹ്മ സമജവോ, തേനോ ലോക
തേ ബ്രഹ്മലോക ഛേ. അഥവാ ‘പരമവിഷ്ണു’ ശബ്ദഥീ വാച്യ ഏവോ മുക്താത്മാ വിഷ്ണു സമജവോ, തേനോ ലോക
തേ വിഷ്ണുലോക ഛേ. ഏ പ്രമാണേ ‘പരലോക’ ശബ്ദഥീ മോക്ഷ കഹ്യോ ഛേ.
അധികാര-൨ : ദോഹാ-൪ ]പരമാത്മപ്രകാശ: [ ൨൦൫