Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
൨൫൮ ]യോഗീന്ദുദേവവിരചിത: [ അധികാര-൨ : ദോഹാ-൨൮
पुनर्यद्यपि गुरुशिष्यादिरूपेण परस्परोग्रहं करोति तथापि पुद्गलादिपञ्चद्रव्याणां किमपि न
करोतीत्यकारणम् । ‘कत्ता’ शुद्धपारिणामिकपरमभावग्राहकेण शुद्धद्रव्यार्थिकनयेन यद्यपि बन्ध-
मोक्षद्रव्यभावरूप पुण्यपापघटपटादीनामकर्ता जीवस्तथाप्यशुद्धनिश्चयेन शुभाशुभोपयोगाभ्यां
परिणतः सन् पुण्यपापबन्धयोः कर्ता तत्फ लभोक्त ा च भवति विशुद्धज्ञानदर्शनस्वभावनिज-
शुद्धात्मद्रव्यसम्यक्श्रद्धानज्ञानानुष्ठानरूपेण शुद्धोपयोगेन १
तत्परिणतः सन् मोक्षस्यापि कर्ता
तत्फ लभोक्त ा च । शुभाशुभशुद्धपरिणामानां परिणमनमेव कर्तृत्वम् सर्वत्र ज्ञातव्यमिति ।
पुद्गलादिपञ्चद्रव्याणां च स्वकीयस्वकीयपरिणामेन परिणमनमेव कर्तृत्वम् । वस्तुवृत्त्या पुनः
पुण्यपापादिरूपेणाकर्तृत्वमेव । ‘सव्वगदं’ लोकालोकव्याप्त्यपेक्षया सर्वगतमाकाशं भण्यते धर्माधर्मौ
കാര്യോ കരേ ഛേ തേഥീ കാരണോ ഛേ, ജ്യാരേ ജീവദ്രവ്യ തോ ജോകേ ഗുരുശിഷ്യാദിരൂപേ പരസ്പര ഉപകാര കരേ
ഛേ തോപണ – പുദ്ഗലാദി പാംച ദ്രവ്യോനും കാംഈ പണ കരതോ നഥീ, തേഥീ ജീവ അകാരണ ഛേ.
(൧൦) ‘कत्ताकत्ता’ ജീവ ശുദ്ധപാരിണാമിക പരമഭാവഗ്രാഹക ശുദ്ധദ്രവ്യാര്ഥികനയഥീ – ജോകേ
ബംധമോക്ഷനോ, ദ്രവ്യഭാവരൂപ പുണ്യ-പാപനോ അനേ ഘട പട ആദിനോ അകര്താ ഛേ തോപണ
അശുദ്ധനിശ്ചയനയഥീ ശുഭാശുഭ ഉപയോഗരൂപേ പരിണമതോ ഥകോ പുണ്യ-പാപബംധനോ കര്താ അനേ തേനാം ഫളനോ
ഭോക്താ ഛേ. അനേ വിശുദ്ധജ്ഞാന-വിശുദ്ധദര്ശന ജേനോ സ്വഭാവ ഛേ ഏവാ നിജശുദ്ധാത്മദ്രവ്യനാ
സമ്യക്ശ്രദ്ധാന, സമ്യഗ്ജ്ഞാന, സമ്യഗ് അനുഷ്ഠാനരൂപ ശുദ്ധോപയോഗ വഡേ തേ-രൂപേ പരിണമതോ ഥകോ മോക്ഷനോ
പണ കര്താ ഛേ അനേ തേനാ ഫളനോ ഭോക്താ ഛേ. ശുഭ, അശുഭ, ശുദ്ധപരിണാമോരൂപേ പരിണമവും തേ ജ
കര്താപണും സര്വത്ര ജാണവും അനേ പുദ്ഗലാദി പാംചദ്രവ്യോനേ പോതപോതാനാ പരിണാമരൂപ പരിണമവും തേ ജ
കര്താപണും ഛേ അനേ വസ്തുദ്രഷ്ടിഥീ തോ പുണ്യ-പാപ ആദിരൂപേ കര്താപണും നഥീ ജ.
(൧൧) ‘सव्वगदंसव्वगदं’ ആകാശ ലോകാലോകമാം വ്യാപവാനീ അപേക്ഷാഏ, സര്വഗത ഛേ, അനേ
ധര്മദ്രവ്യ തഥാ അധര്മദ്രവ്യ, ലോകമാം വ്യാപവാനീ അപേക്ഷാഏ സര്വഗത ഛേ. വളീ ജീവദ്രവ്യ ഏക ഏക
उनके फ लका भोक्ता होता है, तथा विशुद्ध ज्ञान दर्शनरूप निज शुद्धात्मद्रव्यका श्रद्धान ज्ञान
आचरणरूप शुद्धोपयोगकर परिणत हुआ मोक्षका भी कर्ता होता है, और अनंतसुखका भोक्ता
होता है । इसलिये जीवको कर्ता भी कहा जाता है, और भोक्ता भी कहा जाता है । शुभ, अशुभ,
शुद्ध परिणमन ही सब जगह कर्तापना है, और पुद्गलादि पाँच द्रव्योंको अपने अपने परिणामरूप
जो परिणमन वही कर्तापना है, पुण्य पापादिका कर्तापना नहीं है, सर्वगतपना लोकालोक
व्यापकताकी अपेक्षा आकाश ही में है, धर्मद्रव्य-अधर्मद्रव्य ये दोनों लोकाकाशव्यापी हैं,
अलोकमें नहीं है, और जीवद्रव्यमें एक जीवकी अपेक्षा केवलसमुद्घातमें लोकपूरण अवस्थामें
लोकमें सर्वगतपना है, तथा नाना जीवकी अपेक्षा सर्वगतपना नहीं है, पुद्गलद्रव्य लोकप्रमाण
൧. പാഠാന്തര : — तत्परिणतः = तु परिणतः