Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
അധികാര-൨ : ദോഹാ-൩൪ ]പരമാത്മപ്രകാശ: [ ൨൭൧
विवादो न कर्तव्यः इति ।।३३।।
अथ सामान्यग्राहकं निर्विकल्पं सत्तावलोकदर्शनं कथयति —
१६०) सयल – पयत्थहँ जं गहणु जीवहँ अग्गिमु होइ ।
वत्थु – विसेस – विवज्जयउ तं णिय – दंसणु जोइ ।।३४।।
सकलपदार्थानां यद् ग्रहणं जीवानां अग्रिमं भवति ।
वस्तुविशेषविवर्जितं तत् निजदर्शनं पश्य ।।३४।।
सयल इत्यादि । सयल-पयत्थहं सकलपदार्थानां जं गहणु यद् ग्रहणमवलोकनम् ।
कस्य । जीवहं जीवस्य अथवा बहुवचनपक्षे ‘जीवहं’ जीवानाम् । कथंभूतमवलोकनम् । अग्गिमु
अग्रिमं सविकल्पज्ञानात्पूर्वं होइ भवति । पुनरपि कथंभूतम् । वत्थु-विसेस-विवज्जियउ
ഏകാംത നഥീ, ഏ പ്രമാണേ സാധ്യസാധകഭാവ ജാണീനേ ധ്യേയനാ വിഷയമാം വിവാദ കരവോ നഹി. ൩൩.
ഹവേ സാമാന്യനും ഗ്രാഹക, നിര്വികല്പ സത്താവലോകനരൂപ ദര്ശനനും കഥന കരേ ഛേ : —
ഭാവാര്ഥ: — ശംകാ : — അഹീ പ്രഭാകരഭട്ട പൂഛേ ഛേ കേ നിജ ആത്മാ തേനും ദര്ശന-അവലോകന
തേ ദര്ശന ഛേ ഏമ ആപേ കഹ്യും, ആ സത്താവലോകനരൂപദര്ശന തോ മിഥ്യാദ്രഷ്ടിഓനേ പണ ഹോയ ഛേ, തേമനോ
പണ മോക്ഷ ഥായ.
തേനോ പരിഹാര : — ചക്ഷുദര്ശന, അചക്ഷുദര്ശന, അവധിദര്ശന, കേവളദര്ശനനാ ഭേദഥീ ദര്ശന ചാര
साध्य है, यह निःसंदेह जानना ।।३३।।
आगे सामान्य ग्राहक निर्विकल्प सत्तावलोकनरूप दर्शनको कहते हैं —
गाथा – ३४
अन्वयार्थ : — [यत् ] जो [जीवानां ] जीवोंके [अग्रिमं ] ज्ञानके पहले
[सकलपदार्थानां ] सब पदार्थोंका [वस्तुविवर्जितं ] यह सफे द है, इत्यादि भेद रहित [ग्रहणं ]
सामान्यरूप देखना, [तत् ] वह [निजदर्शनं ] दर्शन है, [पश्य ] उसको तू जान ।
भावार्थ : — यहाँ प्रभाकरभट्ट पूछता है, कि आपने जो कहा कि निजात्माका देखना
वह दर्शन है, ऐसा बहुत बार तुमने कहा है, अब सामान्य अवलोकनरूप दर्शन कहते हैं । ऐसा
दर्शन तो मिथ्यादृष्टियोंके भी होता है, उनको भी मोक्ष कहनी चाहिये ? इसका समाधान —
चक्षुदर्शन, अचक्षुदर्शन, अवधिदर्शन, केवलदर्शन ये दर्शनके चार भेद हैं । इन चारोंमें मनकर