Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
൩൬൦ ]യോഗീന്ദുദേവവിരചിത: [ അധികാര-൨ : ദോഹാ-൮൫
चन्दनादिद्रुमवनराजितंदेवेन्द्रचक्रवर्तिगणधरादिभव्यजीवतीर्थयात्रिकसमूहश्रवणसुखकरदिव्यध्वनिरूपराजहंस-
प्रभृतिविविधपक्षिकोलाहलमनोहरं यदर्हद्वीतरागसर्वज्ञस्वरूपं तदेव निश्चयेन गङ्गादितीर्थं न
लोकव्यवहारप्रसिद्धं गङ्गादिकम् । परमनिश्चयेन तु जिनेश्वरपरमतीर्थसद्रशं संसारतरणोपाय-
कारणभूतत्वाद्वीतरागनिर्विकल्पपरमसमाधिरतानां निजशुद्धात्मतत्त्वस्मरणमेव तीर्थं, व्यवहारेण तु
तीर्थंकरपरमदेवादिगुणस्मरणहेतुभूतं मुख्यवृत्त्या पुण्यबन्धकारणं तन्निर्वाणस्थानादिकं च तीर्थ-
मिति । अयमत्र भावार्थः । पूर्वोक्तं निश्चयतीर्थं श्रद्धानपरिज्ञानानुष्ठानरहितानामज्ञानिनां शेष-
तीर्थं मुक्ति कारणं न भवतीति ।।८५।।
अथ ज्ञानिनां तथैवाज्ञानिनां च यतीनामन्तरं दर्शयति —
ചംദനാദി വൃക്ഷോനാ വനഥീ ശോഭിത, ദേവേന്ദ്ര, ചക്രവര്തീ, ഗണധരാദി ഭവ്യ ജീവരൂപീ തീര്ഥയാത്രാളുഓനാ
കര്ണനേ സുഖകാരീ ഏവാ ദിവ്യധ്വനിരൂപ രാജഹംസാദി വിവിധ പക്ഷീഓനാ കോലാഹലഥീ മനോഹര ഏവും ജേ
അര്ഹംത വീതരാഗ സര്വജ്ഞനും സ്വരൂപ തേ ജ നിശ്ചയഥീ (ഖരേഖര) ഗംഗാദി തീര്ഥ ഛേ, പണ ലോകവ്യവഹാരമാം
പ്രസിദ്ധ ഏവാ ഗംഗാദി, തേ തീര്ഥ നഥീ.
പരമ നിശ്ചയനയഥീ തോ വീതരാഗ നിര്വികല്പ പരമസമാധിമാം രത മുനിഓനേ, സംസാര തരവാനാ
ഉപായമാം കാരണഭൂത ഹോവാഥീ ജിനേശ്വരരൂപ പരമതീര്ഥനാ ജേവും നിജശുദ്ധആത്മതത്ത്വനും സ്മരണ ജ തീര്ഥ
ഛേ അനേ വ്യവഹാരനയഥീ തീര്ഥംകര പരമദേവാദിനാ ഗുണസ്മരണനാ കാരണഭൂത അനേ മുഖ്യപണേ പുണ്യബംധനാ
കാരണരൂപ തേ നിര്വാണസ്ഥാന ആദി തീര്ഥ ഛേ.
അഹീം, ഏ ഭാവാര്ഥ ഛേ കേ പൂര്വോക്ത നിശ്ചയതീര്ഥനാ ശ്രദ്ധാന, പരിജ്ഞാന അനേ അനുഷ്ഠാനഥീ രഹിത
അജ്ഞാനീഓനേ അന്യ തീര്ഥ മുക്തിനും കാരണ ഥതും നഥീ. ൮൫.
ഹവേ, ജ്ഞാനീ അനേ അജ്ഞാനീ യതിഓനോ തഫാവത ദര്ശാവേ ഛേ : —
वनोंसे शोभित तथा देवेन्द्र चक्रवर्त्ती गणधरादि भव्यजीवरूपी तीर्थ - यात्रियोंके कानोंको सुखकारी
ऐसी दिव्यध्वनिसे शोभायमान और अनेक मुनिजनरूपी राजहंसोंको आदि लेकर नाना तरहके
पक्षियोंके शब्दोंसे महामनोहर जो अरहंत वीतराग सर्वज्ञ वे ही निश्चयसे महातीर्थ हैं, उनके
समान अन्य तीर्थ नहीं हैं । वे ही संसारके तरनेके कारण परमतीर्थ हैं । जो परम समाधि में
लीन महामुनि हैं, उनके वे ही तीर्थ हैं, निश्चयसे निज शुद्धात्मतत्त्वके ध्यानके समान दूसरा
कोई तीर्थ नहीं है, और व्यवहारनयसे तीर्थंकर परमदेवादिके गुणस्मरणके कारण मुख्यतासे शुभ
बंधके कारण ऐसे जो कैलास, सम्मेदशिखर आदि निर्वाणस्थान हैं, वे भी व्यवहारमात्र तीर्थ
कहे हैं । जो तीर्थ – तीर्थ प्रतिभ्रमण करे, और निज तीर्थका जिसके श्रद्धान परिज्ञान आचरण नहीं
हो, वह अज्ञानी है । उसके तीर्थ भ्रमनेसे मोक्ष नहीं हो सकता ।।८५।।
आगे ज्ञानी और अज्ञानी यतियोंमें बहुत बड़ा भेद दिखलाते हैं —