Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
൩൮൨ ]യോഗീന്ദുദേവവിരചിത: [ അധികാര-൨ : ദോഹാ-൯൯
ब्रह्मणां भुवने वसतां ये नैव भेदं कुर्वन्ति ।
ते परमात्मप्रकाशकराः योगिनः विमलं मन्यन्ते ।।९९।।
बंभहं इत्यादि । बंभहं ब्रह्मणः शुद्धात्मनः । किं कुर्वतः । भुवणि वसंताहं भुवने
त्रिभुवने वसंतः तिष्ठतः जे णवि भेउ करंति ये नैव भेदं कुर्वन्ति । केन । शुद्धसंग्रहनयेन
ते परमप्प-पयासयर ते ज्ञानिनः परमात्मस्वरूपस्य प्रकाशकाः सन्त जोइय हे योगिन्
अथवा बहुवचनेन हे योगिनः । किं कुर्वन्ति । विमलु मुणंति विमलं संशयादिरहितं
शुद्धात्मस्वरूपं मन्यन्ते जानन्तीति । तद्यथा । यद्यपि जीवराश्यपेक्षया तेषामेकत्वं भण्यते
तथापि व्यक्त्यपेक्षया प्रदेशभेदेन भिन्नत्वं नगरस्य गृहादिपुरुषादिभेदवत् । कश्चिदाह ।
यथैकोऽपि चन्द्रमा बहुजलघटेषु भिन्नभिन्नरूपेण द्रश्यते तथैकोऽपि जीवो बहुशरीरेषु
ഹവേ, ജീവോനീ ജാതിരൂപേ (ജീവനീ ജാതിനീ അപേക്ഷാഏ) ശുദ്ധാത്മാനും ഏകത്വ ദര്ശാവേ ഛേ : —
ഭാവാര്ഥ: — ജേവീ രീതേ നഗരനാ ഘര ആദി അനേ പുരുഷാദിനും പോതാനീ ജാതിനീ അപേക്ഷാഏ
ഏകപണും ഛേ തോപണ വ്യക്തിനീ അപേക്ഷാഏ തേമനും ഭിന്നപണും ഛേ തേവീ രീതേ ജോകേ ജീവരാശിനീ അപേക്ഷാഏ
തേമനും ഏകത്വ കഹ്യും ഛേ, തോപണ വ്യക്തി-അപേക്ഷാഏ പ്രദേശഭേദഥീ തേമനും ഭിന്നപണും ഛേ.
അഹീം, കോഈ കഹേ ഛേ കേ – ജേവീ രീതേ ചംദ്ര ഏക ഹോവാ ഛതാം ജളഥീ ഭരേലാ അനേക
ഘഡാമാം ഭിന്ന-ഭിന്നരൂപേ ദേഖായ ഛേ. തേവീ രീതേ ജീവ ഏക ഹോവാ ഛതാം പണ അനേക ശരീരമാം
ഭിന്ന-ഭിന്നരൂപേ ദേഖായ ഛേ. ശ്രീ ഗുരു തേമനും സമാധാന കരേ ഛേ — ജളഥീ ഭരേലാ അനേക ഘഡാമാം
ചംദ്രനാ കിരണോനീ ഉപാധിനാ വിശേ ജളജാതിനാ പുദ്ഗലോ ജ ചംദ്രാകാരേ പരിണമ്യാ ഛേ, പണ
गाथा – ९९
अन्वयार्थ : — [भुवने ] इस लोकमें [वसन्तः ] रहनेवाले [ब्रह्मणः ] जीवोंका [भेदं ]
भेद [नैव ] नहीं [कुर्वति ] करते हैं, [ते ] वे [परमात्मप्रकाशकराः ] परमात्माके प्रकाश
करनेवाले [योगिन् ] योगी, [विमलं ] अपने निर्मल आत्माको [जानंति ] जानते हैं । इसमें संदेह
नहीं है ।
भावार्थ : — यद्यपि जीव – राशिकी अपेक्षा जीवोंकी एकता है, तो भी प्रदेशभेदसे
प्रगटरूप सब जुदे-जुदे हैं । जैसे वृक्ष जातिकर वृक्षोंका एकपना है, तो भी सब वृक्ष जुदे
जुदे हैं, और पहाड़ – जातिसे सब पहाड़ोंका एकत्व है, तो भी सब जुदे-जुदे हैं, तथा रत्न –
जातिसे रत्नोंका एकत्व है, परन्तु सब रत्न पृथक् पृथक् हैं, घट – जातिकी अपेक्षा सब
घटोंका एकपना है, परंतु सब जुदे-जुदे हैं, और पुरुष – जातिकर सबकी एकता है, परंतु
सब अलग अलग हैं । उसी प्रकार जीव – जातिकी अपेक्षासे सब जीवोंका एकपना है, तो