Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
൪൬൪ ]യോഗീന്ദുദേവവിരചിത: [ അധികാര-൨ : ദോഹാ-൧൫൦
ഭാവാര്ഥ: — ത്രണ ലോകമാം ജേടലാം ദുഃഖോ ഛേ തേടലാം ദുഃഖോഥീ ബനേല ഹോവാഥീ ആ ദേഹ
ദുഃഖരൂപ ഛേ അനേ പരമാത്മാ തോ വ്യവഹാരഥീ ദേഹമാം രഹേലോ ഹോവാ ഛതാം പണ നിശ്ചയഥീ ദേഹഥീ
ഭിന്ന ഹോവാഥീ അനാകുളതാ ജേനും ലക്ഷണ ഛേ ഏവാ സുഖസ്വഭാവവാളോ ഛേ. ത്രണ ലോകമാം ജേടലാം
പാപോ ഛേ തേടലാം പാപോഥീ ബനേല ഹോവാഥീ ആ ദേഹ പാപരൂപ ഛേ, അനേ ശുദ്ധ ആത്മാ തോ
വ്യവഹാരഥീ ദേഹമാം രഹേവാ ഛതാം പണ നിശ്ചയഥീ പാപരൂപ ദേഹഥീ ഭിന്ന ഹോവാഥീ അത്യംത പവിത്ര
ഛേ. ത്രണ ലോകമാം ജേടലാ അശുചി പദാര്ഥോ ഛേ തേടലാ അശുചി പദാര്ഥോഥീ ബനേല ഹോവാഥീ ആ ദേഹ
അശുചിരൂപ ഛേ അനേ ശുദ്ധ ആത്മാ തോ വ്യവഹാരഥീ ദേഹമാം രഹേലോ ഹോവാ ഛതാം പണ നിശ്ചയഥീ
ദേഹഥീ പൃഥക്ഭൂത (അലഗ, ഭിന്ന, ജുദോ) ഹോവാഥീ അത്യംത നിര്മള ഛേ.
അഹീം, ഏ പ്രമാണേ ദേഹനീ സാഥേ ശുദ്ധ ആത്മാനോ ഭേദ ജാണീനേ നിരംതര (ആത്മ) ഭാവനാ
കരവീ ജോഈഏ, ഏവും താത്പര്യ ഛേ. ൧൫൦.
दुक्खइं इत्यादि । दुक्खइं दुःखानि पावइं पापानि असुचियइं अशुचिद्रव्याणि
ति-हुयणि सयलइं लेवि भुवनत्रयमध्ये समस्तानि गृहीत्वा एयहिं देहु विणिम्मियउ एतैर्देहो
विनिर्मितः । केन कर्तृभूतेन । विहिणा विधिशब्दवाच्येन कर्मणा । कस्मादेवंभूतो देहः कृतः
वइरु मुणेवि वैरं मत्वेति । तथाहि । त्रिभुवनस्थदुःखैर्निर्मितत्वात् दुःखरूपोऽयं देहः,
परमात्मा तु व्यवहारेण देहस्थोऽपि निश्चयेन देहाद्भिन्नत्वादनाकुलत्वलक्षणसुखस्वभावः ।
त्रिभुवनस्थपापैर्निर्मितत्वात् पापरूपोऽयं देहः, शुद्धात्मा तु व्यवहारेण देहस्थोऽपि निश्चयेन
पापरूपदेहाद्भिन्नत्वादत्यन्तपवित्रः । त्रिभुवनस्थाशुचिद्रव्यैर्निर्मितत्वादशुचिरूपोऽयं देहः, शुद्धात्मा
तु व्यवहारेण देहस्थोऽपि निश्चयेन देहात्पृथग्भूतत्वादत्यन्तनिर्मल इति । अत्रैवं देहेन सह
शुद्धात्मनो भेदं ज्ञात्वा निरन्तरं भावना कर्तव्येति तात्पर्यम् ।।१५०।।
अथ —
भावार्थ : — तीन लोकमें जितने दुःख हैं, उनसे यह देह रचा गया है, इससे दुःखरूप
है, और आत्मद्रव्य व्यवहारनयकर देहमें स्थित है, तो भी निश्चयनयकर देहसे भिन्न
निराकुलस्वरूप सुखरूप है, तीन लोकमें जितने पाप हैं, उन पापोंसे यह शरीर बनाया गया
है, इसलिये यह देह पापरूप ही है, इससे पाप ही उत्पन्न होता है, और चिदानंद चिद्रूप जीव
पदार्थ व्यवहारनयसे देहमें स्थित है, तो भी देहसे भिन्न अत्यंत पवित्र है, तीन जगत्में जितने
अशुचि पदार्थ हैं, उनको इकट्ठेकर यह शरीर निर्माण किया है, इसलिये महा अशुचिरूप है,
और आत्मा व्यवहारनयकर देहमें विराजमान है, तो भी देहसे जुदा परम पवित्र है । इसप्रकार
देहका और जीवका अत्यंत भेद जानकर निरन्तर आत्माकी भावना करनी चाहिये ।।१५०।।
आगे फि र भी देहको अपवित्र दिखलाते हैं —