Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
൫൦൬ ]യോഗീന്ദുദേവവിരചിത: [ അധികാര-൨ : ദോഹാ-൧൮൨
रक्तं जीर्णं नष्टं न मन्यते इति भावार्थः । अथ मण्णइ मन्यते । कोऽसौ । णाणि
देहवस्त्रविषये भेदज्ञानी । किं मन्यते । भिण्णउ भिन्नम् । किम् । वत्थु जि वस्त्रमेव जेम
यथा जिय हे जीव । कस्माद्भिन्नं मन्यते । देहहं स्वकीयदेहात् ।द्रष्टान्तमाह । मण्णइ
मन्यते । कोऽसौ । णाणि देहात्मनोर्भेदज्ञानी तहं तथा भिन्नं मन्यते । कमपि देहु वि
देहमपि । कस्मात् । अप्पहं निश्चयेन देहविलक्षणाद्व्यवहारेण देहस्थात्सहजशुद्धपरमानन्दैक-
स्वभावान्निजपरमात्मनः जाणि जानीहीति भावार्थः ।।१७८--८१।।
अथ दुःखजनकदेहघातकं शत्रुमपि मित्रं जानीहीति दर्शयति —
३१३) इहु तणु जीवड तुज्झ रिउ दुक्खइँ जेण जणेइ ।
सो परु जाणहि मित्तु तुहुँ जो तणु एहु हणेइ ।।१८२।।
इयं तनुः जीव तव रिपुः दुःखानि येन जनयति ।
तं परं जानीहि मित्रं त्वं यः तनुमेतां हन्ति ।।१८२।।
रिउ रिपुर्भवति । का । इहु तणु इयं तनुः कर्त्री जीवड हे जीव तुज्झ तव । कस्मात् ।
ഹേ ജീവ! ജേവീ രീതേ ദേഹ അനേ വസ്ത്രനോ ഭേദജ്ഞാനീ വസ്ത്രനേ സ്വകീയ ദേഹഥീ ജുദും ജാണേ ഛേ
തേവീ രീതേ ദേഹ അനേ ആത്മാനോ ഭേദജ്ഞാനീ ദേഹനേ നിശ്ചയഥീ ദേഹഥീ വിലക്ഷണ, വ്യവഹാരഥീ ദേഹസ്ഥ
(വ്യവഹാരേ ദേഹമാം സ്ഥിത) സഹജ ശുദ്ധ പരമാനംദ ജേനോ ഏക സ്വഭാവ ഛേ ഏവാ പരമാത്മാഥീ
ഭിന്ന ജാണേ ഛേ, ഏമ തും ജാണ ഏവോ ഭാവാര്ഥ ഛേ. ൧൭൮-൧൮൧.
ഹവേ ദുഃഖജനക, ദേഹഘാതക ഏവാ ശത്രുനേ പണ തും മിത്ര ജാണ, ഏമ ദര്ശാവേ ഛേ : —
व्यवहारनयकर देहमें स्थित है, तो भी सहज शुद्ध परमानंदरूप निजस्वभावकर जुदा ही है, देहके
सुख – दुःख जीवमें नहीं हैं ।।१७८ – ८१।।
आगे दुःख उत्पन्न करनेवाला शत्रुरूप यह देह है, उसको तू मित्र मत समझ, ऐसा कहते
हैं —
गाथा – १८२
अन्वयार्थ : — [जीव ] हे जीव, [इयं तनुः ] यह शरीर [तव रिपुः ] तेरा शत्रु है,
[येन ] क्योंकि [दुःखानि ] दुःखोंको [जनयति ] उत्पन्न करता है, [यः ] जो [इमां तनुं ] इस
शरीरका [हंति ] घात करे, [तं ] उसको [त्वं ] तुम [परं मित्रं ] परममित्र [जानीहि ] जानो ।
भावार्थ : — यह शरीर तेरा शत्रु होनेसे दुःख उत्पन्न करता है, इससे तू अनुराग मत