Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ଶ୍ରୀ ଦିଗଂବର ଜୈନ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯମଂଦିର ଟ୍ରସ୍ଟ, ସୋନଗଢ - ୩୬୪୨୫୦
ଅଧିକାର-୨ : ଦୋହା-୩୩ ]ପରମାତ୍ମପ୍ରକାଶ: [ ୨୬୯
स्वसंवेदनपरिणामः तस्य भावस्य परमाणुशब्देन सूक्ष्मावस्था ग्राह्या । सूक्ष्मा कथमिति चेत् ।
वीतरागनिर्विकल्पसमरसीभावविषयत्वेन पञ्चेन्द्रियमनोविषयातीतत्वादिति । पुनरप्याह । इदं
परद्रव्यावलम्बनं ध्यानं निषिद्धं किल भवद्भिः निजशुद्धात्मध्यानेनैव मोक्षः १कुत्रापि भणितमास्ते ।
परिहारमाह — ‘अप्पा झायहि णिम्मलउ’ इत्यत्रैव ग्रन्थे निरन्तरं भणितमास्ते, ग्रन्थान्तरे च
समाधिशतकादौ पुनश्चोक्तं तैरेव पूज्यपादस्वामिभिः — ‘‘आत्मानमात्मा आत्मन्येवात्मनासौ
क्षणमुपजनयन् स स्वयंभूः प्रवृत्तः’’ अस्यार्थः । आत्मानं कर्मतापन्नं आत्मा कर्ता
ଅତୀତ ହୋଵାଥୀ ତେନେ ସୂକ୍ଷ୍ମପଣୁଂ ହୋଯ ଛେ.
‘ଭାଵ’ ଶବ୍ଦଥୀ ସ୍ଵସଂଵେଦନପରିଣାମ ସମଜଵା, ତେ ଭାଵନୀ ‘ପରମାଣୁ’ ଶବ୍ଦଥୀ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଵସ୍ଥା
ସମଜଵୀ.
ଶଂକା : — ତେ (ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଵସ୍ଥା) ସୂକ୍ଷ୍ମ କଈ ରୀତେ ଛେ?
ତେନୁଂ ସମାଧାନ : — ଵୀତରାଗ ନିର୍ଵିକଲ୍ପ ସମରସୀଭାଵନୋ ଵିଷଯ ହୋଵାଥୀ ଅନେ ପଂଚେନ୍ଦ୍ରିଯ,
ମନନା ଵିଷଯଥୀ ରହିତ ହୋଵାଥୀ ତେନେ ସୂକ୍ଷ୍ମପଣୁଂ ଛେ. ଶିଷ୍ଯ ଫରୀ ପୂଛେ ଛେ କେ ଖରେଖର ଆପେ ଆ
ପରଦ୍ରଵ୍ଯନା ଆଲଂବନରୂପ ଧ୍ଯାନନୋ ନିଷେଧ କର୍ଯୋ ନେ ନିଜଶୁଦ୍ଧାତ୍ମାନା ଧ୍ଯାନଥୀ ଜ ମୋକ୍ଷ ଛେ ଏମ କହ୍ଯୁଂ,
ତୋ ଆଵୁଂ କଥନ କ୍ଯାଂ କହେଲ ଛେ?
ତେନୋ ପରିହାର କହେ ଛେ ‘अप्पा झायहि णिम्मलउ’
(ଅର୍ଥ: — ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମାନୁଂ ଧ୍ଯାନ କରୋ) ଏଵୁଂ କଥନ ଆ ଗ୍ରଂଥମାଂ ଜ ନିରଂତର କହେତା ଆଵ୍ଯା
ଛୀଏ. ତେ ଜ ପୂଜ୍ଯପାଦସ୍ଵାମୀଏ ସମାଧିଶତକନା ପ୍ରାରଂଭମାଂ କହ୍ଯୁଂ ଛେ କେ ‘‘आत्मानमात्मा
आत्मन्येवात्मनासौ क्षणमुपजनयन् स स्वयंभूः प्रवृत्तः’’୧ତେନୋ ଅର୍ଥ: — ପୋତେ ପୋତାନେ ପୋତାମାଂ ପୋତାଥୀ
भी परमसूक्ष्म हैं, वीतराग निर्विकल्प परमसमरसीभावरूप हैं, वहाँ मन और इन्द्रियोंको गम्य
नहीं हैं, इसलिये सूक्ष्म है । ऐसा कथन सुनकर फि र शिष्यने पूछा, कि तुमने परद्रव्यके
आलम्बनरूप ध्यानका निषेध किया, और निज शुद्धात्माके ध्यानसे ही मोक्ष कहा । ऐसा कथन
किस जगह कहा है ? इसका समाधान यह है — ‘‘अप्पा झायहि णिम्मलउ’’ निर्मल आत्माको
ध्यावो, ऐसा कथन इस ही ग्रंथमें पहले कहा है, और समाधिशतकमें भी श्रीपूज्यपादस्वामीने
कहा है ‘‘आत्मानम्’’ इत्यादि । अर्थात् जीवपदार्थ अपने स्वरूपको अपनेमें ही अपने करके
୧ପାଠାନ୍ତର : — कुत्रापि=कुत्र
୨. ଆତ୍ମା କର୍ତାପଣେ ଆତ୍ମସ୍ଵରୂପ ଅଧିକରଣମାଂ ଆତ୍ମାରୂପ କରଣ ଵଡେ (ସାଧନ ଵଡେ) ଆତ୍ମାରୂପ କର୍ମନେ
କ୍ଷଣ – ଅନ୍ତର୍ମୁହୂର୍ତମାତ୍ର ଉପଜାଵତୋ ଥକୋ – ନିର୍ଵିକଲ୍ପ ସମାଧି ଵଡେ ଆରାଧତୋ ଥକୋ ସ୍ଵଯମେଵ ଜ ସର୍ଵଜ୍ଞ
ଥାଯ ଛେ.