Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਅਧਿਕਾਰ-੧ : ਦੋਹਾ-੭੬ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੧੩੧
गाथा – ७६
अन्वयार्थ : — [आत्मानं ] अपनेको [आत्मना ] अपनेसे [जानन् ] जानता हुआ यह
[जीवः ] जीव [सम्यग्दष्टिः ] सम्यग्दृष्टि [भवति ] होता है, [सम्यग्दृष्टिः जीवः ] और सम्यग्दृष्टि
हुआ संता [लघु ] जल्दी [कर्मणा ] कर्मोंसे [मुच्यते ] छूट जाता है ।
भावार्थ : — यह आत्मा वीतराग स्वसंवेदनज्ञानमें परिणत हुआ अंतरात्मा होकर अपनेको
अनुभवता हुआ वीतराग सम्यग्दृष्टि होता है, तब सम्यग्दृष्टि होनेके कारणसे ज्ञानावरणादि कर्मोंसे
शीघ्र ही छूट जाता है — रहित हो जाता है । यहाँ जिस हेतु वीतराग सम्यग्दृष्टि होनेसे यह जीव
कर्मोंसे छूटकर सिद्ध हो जाता है, इसी कारण वीतराग चारित्रके अनुकूल जो शुद्धात्मानुभूतिरूप
वीतराग सम्यक्त्व है, वही ध्यावने योग्य है, ऐसा अभिप्राय हुआ । ऐसा ही कथन श्री
कुंदकुंदाचार्यने मोक्षपाहुड ग्रंथमें निश्चयसम्यक्त्वके लक्षणमें किया है ‘‘सद्दव्वरओ’’ इत्यादि —
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਆਤ੍ਮਾਥੀ ਆਤ੍ਮਾਨੇ ਜਾਣਤੋ ਜੀਵ-ਵੀਤਰਾਗ ਸ੍ਵਸਂਵੇਦਨਜ੍ਞਾਨਰੂਪੇ ਪਰਿਣਮੇਲਾ
ਅਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਵਡੇ ਸ੍ਵਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੇ (ਪੋਤਾਨਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਸ੍ਵਰੂਪਨੇ) ਅਨੁਭਵਤੋ ਜੀਵ ਵੀਤਰਾਗਸਮ੍ਯਗ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਿ ਹੋਯ
ਛੇ. ਨਿਸ਼੍ਚਯਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਨੀ ਭਾਵਨਾਨੁਂ ਫਲ਼ ਕਹੇਵਾਮਾਂ ਆਵੇ ਛੇ. ਸਮ੍ਯਗ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਿ ਜੀਵ ਸ਼ੀਘ੍ਰ ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿ
ਕਰ੍ਮਥੀ ਮੁਕਾਯ ਛੇ.
ਅਹੀਂ, ਖਰੇਖਰ ਜੇ ਕਾਰਣੇ ਵੀਤਰਾਗਸਮ੍ਯਗ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਿ ਕਰ੍ਮਥੀ ਸ਼ੀਘ੍ਰ ਛੂਟੇ ਛੇ ਤੇ ਕਾਰਣੇ ਜ ਵੀਤਰਾਗ
ਚਾਰਿਤ੍ਰਨੇ ਅਨੁਕੂਲ਼ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੀ ਅਨੁਭੂਤਿ ਸਾਥੇ ਅਵਿਨਾਭੂਤ ਵੀਤਰਾਗਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵ ਜ ਭਾਵਵਾ ਯੋਗ੍ਯ ਛੇ
ਏਵੋ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ ਛੇ. ਸ਼੍ਰੀਕੁਂਦਕੁਂਦਾਚਾਰ੍ਯੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਾਭ੍ਰੁਤ (ਗਾਥਾ-੧੪)ਮਾਂ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਨੁਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਕਹ੍ਯੁਂ ਛੇ
ਕੇ ‘‘सद्दव्वरओ सवणो सम्मादिट्ठी हवेइ णियमेण । सम्मतपरिणदो उण खवेइ दुट्ठट्ठ कम्माइं ।।’’ [ਅਰ੍ਥ: —
आत्मना आत्मानं जानन् जीवः सम्यग्द्रष्टिः भवति ।
सम्यग्द्रष्टिः जीवः लघु कर्मणा मुच्यते ।।७६।।
अप्पिं अप्पु मुणंतु जिउ सम्मादिट्ठि हवेइ आत्मनात्मानं जानन् सन् जीवो
वीतरागस्वसंवेदनज्ञानपरिणतेनान्तरात्मना स्वशुद्धात्मानं जानन्ननुभवन् सन् जीवः कर्ता सम्मदिट्ठि
हवेइ वीतरागसम्यग्द्रष्टिर्भवति । निश्चयसम्यक्त्वभावनायाः फ लं कथ्यते सम्माइट्ठिउ जीवडउ लहु
कम्मइं मुच्चेइ सम्यग्द्रष्टिः जीवो लघु शीघ्रं ज्ञानावरणादिकर्मणा मुच्यते इति । अत्र येनैव कारणेन
वीतरागसम्यग्द्रष्टिः किल कर्मणा शीघ्रं मुच्यते तेनैव कारणेन वीतरागचारित्रानुकूलं
शुद्धात्मानुभूत्यविनाभूतं वीतरागसम्यक्त्वमेव भावनीयमित्यभिप्रायः । तथा चोक्तं
श्रीकुन्दकुन्दाचार्यैर्मोक्षप्राभृते निश्चयसम्यक्त्वलक्षणम् — ‘‘सद्दव्वरओ सवणो सम्मादिट्ठी हवेइ
णियमेण । सम्मत्तपरिणदो उण खवेइ दुट्ठट्ठकम्माइं ।।’’ ।।७६।।