Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੧੩੬ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੧ : ਦੋਹਾ-੮੦
मिथ्यात्वी जीव वस्तुके स्वरूपको विपरीत जानता है, अपना जो शुद्ध ज्ञानादि सहित स्वरूप
है, उसको मिथ्यात्व रागादिरूप जानता है । उससे क्या करता है ? [कर्मविनिर्मितान् भावान् ]
कर्मोंकर रचे गये शरीरादि परभाव हैं [तान् ] उनको [आत्मानं ] अपने [भणति ] कहता है,
अर्थात् भेदविज्ञानके अभावसे गोरा, श्याम, स्थूल, कृश, इत्यादि कर्मजनित देहके स्वरूपको
अपना जानता है, इसीसे संसारमें भ्रमण करता है । यहाँ पर कर्मोंसे उपार्जन किये भावोंसे भिन्न
जो शुद्ध आत्मा है, उससे जिस समय रागादि दूर होते हैं, उस समय उपादेय है, क्योंकि तभी
शुद्ध आत्माका ज्ञान होता है ।।७९।।
इसके बाद उन पूर्व कथित कर्मजनित भावोंको जिस मिथ्यात्व परिणामसे
बहिरात्मा अपने मानता है, और वे अपने हैं नहीं, ऐसे परिणामोंको पाँच दोहा – सूत्रोंमें
कहते हैं —
कम्मविणिम्मिय भावडा ते अप्पाणु भणेइ कर्मविनिर्मितान् भावान् तानात्मानं भणति,
विशिष्टभेदज्ञानाभावाद्गौरस्थूलकृशादिकर्मजनितदेहधर्मानं जानातीत्यर्थः । अत्र तेभ्यः
कर्मजनितभावेभ्यो भिन्नो रागादिनिवृत्तिकाले स्वशुद्धात्मैवोपादेय इति तात्पर्यार्थः ।।७९।।
अथानन्तरं १तत्पूर्वोक्त कर्मजनितभावान् येन मिथ्यापरिणामेन कृत्वा बहिरात्मा आत्मनि
योजयति तं परिणामं सूत्रपञ्चकेन विवृणोति —
८०) हउँ गोरउ हउँ सामलउ हउँ जि विभिण्णउ वण्णु ।
हउँ तणु-अंगउँ थूलु हउँ एहउँ मूढउ मण्णु ।।८०।।
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਜੀਵ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਰੂਪੇ ਪਰਿਣਮਤੋ ਤਤ੍ਤ੍ਵਨੇ ਵਿਪਰੀਤ ਜਾਣੇ ਛੇ-ਸ਼ੁਦ੍ਧਆਤ੍ਮਾਨੀ
ਅਨੁਭੂਤਿਨੀ ਰੁਚਿਥੀ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਰੂਪੇ ਪਰਿਣਮਤੋ ਥਕੋ ਜੀਵ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਦਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਨੇ ਅਨੇ ਯਥਾਵਤ੍
ਵਸ੍ਤੁਸ੍ਵਰੂਪਨੇ ਪਣ ਵਿਪਰੀਤ ਅਨੇ ਰਾਗਾਦਿਰੂਪੇ ਪਰਿਣਮੇਲੁਂ ਜਾਣੇ ਛੇ, ਕੇ ਜੇਥੀ ਤੇ ਕਰ੍ਮਥੀ ਬਨੇਲਾ ਭਾਵੋਨੇ
ਪੋਤਾਰੂਪ ਕਹੇ ਛੇ – ਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਟ ਭੇਦਜ੍ਞਾਨਨਾ ਅਭਾਵਥੀ ਗੋਰੋ, ਸ੍ਥੂਲ਼, ਕ੍ਰੁਸ਼ਾਦਿ ਏਵਾ ਕਰ੍ਮਜਨਿਤ ਦੇਹਨਾ
ਧਰ੍ਮੋਨੇ ਪੋਤਾਰੂਪ ਜਾਣੇ ਛੇ.
ਅਹੀਂ, ਤੇ ਕਰ੍ਮਜਨਿਤ ਭਾਵੋਥੀ ਭਿਨ੍ਨ ਰਾਗਾਦਿਨੀ ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਨਾ ਸਮਯੇ ਸ੍ਵਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਜ ਉਪਾਦੇਯ
ਛੇ, ਏਵੋ ਤਾਤ੍ਪਯਾਰ੍ਥ ਛੇ. ੭੯.
ਤ੍ਯਾਰ ਪਛੀ ਤੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤ ਕਰ੍ਮਜਨਿਤ ਭਾਵੋਨੇ ਜੇ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਨਾ ਪਰਿਣਾਮੇ ਕਰੀਨੇ ਬਹਿਰਾਤ੍ਮਾ
ਪੋਤਾਮਾਂ ਜੋਡੇ ਛੇ ਤੇ ਪਰਿਣਾਮਨੁਂ, ਪਾਂਚ ਗਾਥਾਸੂਤ੍ਰੋਥੀ, ਕਥਨ ਕਰੇ ਛੇ : —
੧. ਪਾਠਾਨ੍ਤਰ : — तत् = तान्