Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਅਧਿਕਾਰ-੧ : ਦੋਹਾ-੯੬ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੧੫੯
अण्णु सव्वु ववहारु अन्यः शेषः सर्वोऽपि व्यवहारः । तेन कारणेन एक्कु जि जोइय झाइयइ
हे योगिन्, एक एव ध्यायते । यः आत्मा कथंभूतः । जो तइलोयहं सारु यः परमात्मा
त्रैलोक्यस्य सारभूत इति । तद्यथा । वीतरागचिदानन्दैकस्वभावात्मतत्त्वसम्यक्श्रद्धान-
ज्ञानानुभूतिरूपाभेदरत्नत्रयलक्षणनिर्विकल्पत्रिगुप्तिसमाधिपरिणतो निश्चयनयेन स्वात्मैव सम्यक्त्वं
अन्यः सर्वोऽपि व्यवहारस्तेन कारणेन स एव ध्यातव्य इति । अत्र यथा द्राक्षा-
कर्पूरश्रीखण्डादिबहुद्रव्यैर्निष्पन्नमपि पानकमभेदविवक्षया कृत्वैकं भण्यते, तथा शुद्धा-
त्मानुभूतिलक्षणैर्निश्चयसम्यग्दर्शनज्ञानचारित्रैर्बहुभिः परिणतो अनेकोऽप्यात्मात्वभेदविवक्षया
एकोऽपि भण्यत इति भावार्थः । तथा चोक्तं अभेदरत्नत्रयलक्षणम् — ‘‘दर्शनमात्म-
विनिश्चितिरात्मपरिज्ञानमिष्यते बोधः । स्थितिरात्मन चारित्रं कुत एतेभ्यो भवति
बन्धः ।।’’ ।।९६।।
अनुभवरूप जो अभेदरत्नत्रय वही जिसका लक्षण है, तथा मनोगुप्ति आदि तीन गुप्तिरूप
समाधिमें लीन निश्चयनयसे निज आत्मा ही निश्चयसम्यक्त्व है, अन्य सब व्यवहार है । इस
कारण आत्मा ही ध्यावने योग्य है । जैसे दाख, कपूर, चन्दन इत्यादि बहुत द्रव्योंसे बनाया गया
जो पीनेका रस यद्यपि अनेक रसरूप है, तो भी अभेदनयकर एक पानवस्तु कही जाती है,
उसी तरह शुद्धात्मानुभूतिस्वरूप निश्चयसम्यग्दर्शन ज्ञान चारित्रादि अनेक भावोंसे परिणत हुआ
आत्मा अनेकरूप है, तो भी अभेदनयकी विवक्षासे आत्मा एक ही वस्तु है । यही
अभेदरत्नत्रयका स्वरूप जैन सिद्धान्तोंमें हरएक जगह कहा है — ‘‘दर्शनमित्यादि’’ इसका अर्थ
ऐसा है, कि आत्माका निश्चय वह सम्यग्दर्शन है, आत्माका जानना वह सम्यग्ज्ञान है, और
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਥੀ ਵੀਤਰਾਗ ਚਿਦਾਨਂਦ ਜ ਜੇਨੋ ਏਕ ਸ੍ਵਭਾਵ ਛੇ ਏਵਾ
ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਨਾਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨ, ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨ ਅਨੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ਅਨੁਭੂਤਿਰੂਪ ਅਭੇਦਰਤ੍ਨਤ੍ਰਯਸ੍ਵਰੂਪ ਅਨੇ
ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਤ੍ਰਿਗੁਪ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤ ਸਮਾਧਿਮਾਂ ਪਰਿਣਮੇਲੋ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਜ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵ ਛੇ, ਬਾਕੀਨੋ ਬਧੋਯ ਵ੍ਯਵਹਾਰ
ਛੇ, ਤੇਥੀ ਤੇ ਜ (ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਜ) ਧ੍ਯਾਵਵਾ ਯੋਗ੍ਯ ਛੇ.
ਅਹੀਂ ਜੇਵੀ ਰੀਤੇ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼, ਕਪੂਰ, ਚਂਦਨਾਦਿ ਅਨੇਕ ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਥੀ ਬਨੇਲ ਪਾਨਕ ਅਭੇਦ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਾਏ
ਕਰੀਨੇ ਏਕ ਜ ਕਹੇਵਾਯ ਛੇ, ਤੇਵੀ ਰੀਤੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਆਤ੍ਮਾਨੀ ਅਨੁਭੂਤਿਸ੍ਵਰੂਪ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ-
ਜ੍ਞਾਨਚਾਰਿਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕ ਅਨੇਕ ਭਾਵੋਰੂਪੇ ਪਰਿਣਮੇਲੋ ਆਤ੍ਮਾ ਅਨੇਕ ਹੋਵਾ ਛਤਾਂ ਅਭੇਦਵਿਵਕ੍ਸ਼ਾਥੀ ਏਕ ਜ
ਕਹੇਵਾਯ ਛੇ, ਏਵੋ ਭਾਵਾਰ੍ਥ ਛੇ. (ਸ਼੍ਰੀ ਅਮ੍ਰੁਤਚਂਦ੍ਰਾਚਾਰ੍ਯ ਕ੍ਰੁਤ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧ੍ਯੁਪਾਯ ਗਾਥਾ ੨੧੬ਮਾਂ)
ਅਭੇਦਰਤ੍ਨਤ੍ਰਯਨੁਂ ਸ੍ਵਰੂਪ ਏ ਜ ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਕਹ੍ਯੁਂ ਛੇ ਕੇ : — ‘‘दर्शनमात्मविनिश्चितिरात्मपरिज्ञानमिष्यते बोधः
।
स्थितिरात्मनि चारित्रं कुत एतेभ्यो भवति बंधः ।।’’ਅਰ੍ਥ: — ਆਤ੍ਮਾਨਾ ਸ੍ਵਰੂਪਨੋ ਨਿਸ਼੍ਚਯ ਥਵੋ ਤੇ
ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਛੇ, ਆਤ੍ਮਾਨਾ ਸ੍ਵਰੂਪਨੁਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਨ ਥਵੁਂ ਤੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨ ਛੇ ਅਨੇ ਆਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਮਾਂ ਲੀਨ