Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਅਧਿਕਾਰ-੧ : ਦੋਹਾ-੯੮ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੧੬੩
अप्पा णियमणि णिम्मलउ णियमें वसइ ण जासु आत्मा निजमनसि निर्मलो नियमेन
वसति तिष्ठति न यस्य सत्थपुराणइं तवचरणु मुक्खु वि करहिं किं तासु शास्त्रपुराणानि
तपश्चरणं च मोक्षमपि किं कुर्वन्ति तस्येति । तद्यथा । वीतरागनिर्विकल्पसमाधिरूपा यस्य
शुद्धात्मभावना नास्ति तस्य शास्त्रपुराणतपश्चरणानि निरर्थकानि भवन्ति । तर्हि किं सर्वथा
निष्फ लानि । नैवम् । यदि वीतरागसम्यक्त्वरूपस्वशुद्धात्मोपादेयभावनासहितानि भवन्ति तदा
मोक्षस्यैव बहिरङ्गसहकारिकारणानि भवन्ति तदभावे पुण्यबन्धकारणानि भवन्ति ।
मिथ्यात्वरागादिसहितानि पापबन्धकारणानि च विद्यानुवादसंज्ञितदशमपूर्वश्रुतं पठित्वा
भर्गपुरुषादिवदिति भावार्थः ।।९८।।
अथात्मनि ज्ञाते सर्वं ज्ञातं भवतीति दर्शयति —
शास्त्रके पुराण [तपश्चरणमपि ] तपस्या भी [किं ] क्या [मोक्षं ] मोक्षको [कुर्वंति ] कर सकते
हैं ? कभी नहीं कर सकते ।
भावार्थ : — वीतरागनिर्विकल्पसमाधिरूप शुद्धभावना जिसके नहीं है, उसके शास्त्र,
पुराण, तपश्चरणादि सब व्यर्थ हैं । यहाँ शिष्य प्रश्न करता है, कि क्या बिलकुल ही निरर्थक
हैं । उसका समाधान ऐसा है, कि बिलकुल तो नहीं है, लेकिन वीतराग सम्यक्त्वरूप निज
शुद्धात्माकी भावना सहित हो, तब तो मोक्षके ही बाह्य सहकारीकारण है, यदि वे
वीतरागसम्यक्त्वके अभावरूप हों, तो पुण्यबंधके कारण हैं, और जो मिथ्यात्वरागादि सहित हों,
तो पापबंधके कारण है, जैसे कि रुद्र वगैरह विद्यानुवादनामा दशवें पूर्व तक शास्त्र पढ़कर भ्रष्ट
हो जाते हैं ।।९८।।
आगे जिन भव्यजीवोंने आत्माको जान लिया, उन्होंने सब जाना ऐसा दिखलाते हैं —
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਵੀਤਰਾਗ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਸਮਾਧਿਰੂਪ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਭਾਵਨਾ ਜੇਨੇ ਨਥੀ ਤੇਨੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰ, ਪੁਰਾਣ
ਅਨੇ ਤਪਸ਼੍ਚਰਣ ਨਿਰਰ੍ਥਕ ਛੇ.
ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਨ : — ਤੋ ਸ਼ੁਂ ਤੇਓ ਸਰ੍ਵਥਾ (ਤਦ੍ਦਨ) ਨਿਸ਼੍ਫਲ਼ ਛੇ?
ਤੇਨੁਂ ਸਮਾਧਾਨ : — ਸਰ੍ਵਥਾ ਨਹਿ (ਤੇਓ ਸਰ੍ਵਥਾ ਨਿਸ਼੍ਫਲ਼ ਨਥੀ.) ਜੋ ‘ਵੀਤਰਾਗ-ਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਰੂਪ
ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਜ ਉਪਾਦੇਯ ਛੇ, ਏਵੀ ਭਾਵਨਾ ਸਹਿਤ ਹੋਯ ਤੋ ਤੇਓ ਮੋਕ੍ਸ਼ਨਾਂ ਬਹਿਰਂਗ ਸਹਕਾਰੀ ਕਾਰਣ
ਛੇ, ਤੇਨਾ ਅਭਾਵਮਾਂ ਤੇਓ ਪੁਣ੍ਯਬਂਧਨਾਂ ਕਾਰਣ ਛੇ. ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵ, ਰਾਗਾਦਿ ਸਹਿਤ ਹੋਯ ਤੋ, ਤੇਓ
ਪਾਪਬਂਧਨਾਂ ਕਾਰਣ ਛੇ, ਜੇਮ ਰੁਦ੍ਰਪੁਰੁਸ਼ਨੇ ਵਿਦ੍ਯਾਨੁਵਾਦ ਨਾਮਨਾ ਦਸ਼ਮਾ ਪੂਰ੍ਵ ਸੁਧੀ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰ ਭਣਵਾ ਛਤਾਂ
ਪਾਪਬਂਧਨਾਂ ਕਾਰਣ ਥਯਾਂ ਹਤਾਂ. ਏ ਭਾਵਾਰ੍ਥ ਛੇ. ੯੮.
ਹਵੇ, ਆਤ੍ਮਾਨੇ ਜਾਣਤਾਂ ਸਰ੍ਵ ਜਣਾਯੁਂ ਏਮ ਦਰ੍ਸ਼ਾਵੇ ਛੇ : —