Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
दव्वइं इत्यादि । दव्वइं द्रव्याणि जाणइ जानाति । कथंभूतानि । जहठियइं यथास्थितानि
वीतरागस्वसंवेदनलक्षणस्य निश्चयसम्यग्ज्ञानस्य परंपरया कारणभूतेन परमागमज्ञानेन
परिच्छिनत्तीति । न केवलं परिच्छिनत्ति तह तथैव जगि इह जगति मण्णइ मन्यते
निजात्मद्रव्यमेवोपादेयमिति रुचिरूपं यन्निश्चयसम्यक्त्वं तस्य परंपरया कारणभूतेन — ‘‘मूढत्रयं
मदाश्चाष्टौ तथानायतनानि षट् । अष्टौ शङ्कादयश्चेति दृग्दोषाः पञ्चविंशतिः’’ इति
निर्दोष श्रद्धान करे, [स एव ] वही [आत्मनः संबंधी ] आत्माका [अविचलः भावः ]
चलमलिनावगाढ दोष रहित निश्चल भाव है, [स एव ] वही आत्मभाव [दर्शनं ] सम्यक्दर्शन
है ।
भावार्थ : — यह जगत् छह द्रव्यमयी है, सो इन द्रव्योंको अच्छी तरह जानकर
श्रद्धान करे, जिसमें संदेह नहीं वह सम्यग्दर्शन है, यह सम्यग्दर्शन आत्माका निज स्वभाव
है । वीतरागनिर्विकल्प स्वसंवेदन निश्चयसम्यग्ज्ञान उसका परम्पराय कारण जो परमागमका
ज्ञान उसे अच्छी तरह जान, और मनमें मानें, यह निश्चय करे कि इन सब द्रव्योंमें निज
आत्मद्रव्य ही ध्यावने योग्य है, ऐसा रुचिरूप जो निश्चयसम्यक्त्व है, उसका परम्परायकारण
व्यवहारसम्यक्त्व देव-गुरु-धर्मकी श्रद्धा उसे स्वीकार करे । व्यवहारसम्यक्त्वके पच्चीस दोष
हैं, उनको छोड़े । उन पच्चीसको ‘‘मूढ़त्रयं’’ इत्यादि श्लोकमें कहा है । इसका अर्थ ऐसा
है कि जहाँ देव-कुदेवका विचार नहीं है, वह तो देवमूढ़, जहाँ सुगुरु-कुगुरुका विचार नहीं
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਨੇ ਜਾਣੇ ਛੇ – ਵੀਤਰਾਗ ਸ੍ਵਸਂਵੇਦਨ ਜੇਨੁਂ ਸ੍ਵਰੂਪ ਛੇ ਏਵਾ ਨਿਸ਼੍ਚਯ
ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਨਾ ਪਰਂਪਰਾਏ ਕਾਰਣਭੂਤ ਪਰਮਾਗਮਨਾ ਜ੍ਞਾਨਥੀ ਆ ਜਗਤਮਾਂ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤ ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਨੁਂ
ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨ ਕਰੇ ਛੇ, ਮਾਤ੍ਰ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨ ਕਰੇ ਛੇ ਏਟਲੁਂ ਜ ਨਹਿ ਪਣ, ‘ਨਿਜਆਤ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯ ਜ
ਉਪਾਦੇਯ ਛੇ’ ਏਵੀ ਰੁਚਿਰੂਪ ਜੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵ ਛੇ ਤੇਨੀ ਪਰਂਪਰਾਏ ਕਾਰਣਭੂਤ ਏਵਾ ‘‘मूढत्रयं
मदाश्चाष्टौ तथानायतनानि षट् । अष्टौ शङ्कादयश्चेति दृग्दोषा पंचविंशतिः’’ (ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਮਦੇਵਕ੍ਰੁਤ
ਯਸ਼ਸ੍ਤਿਲਕ ਪ੍ਰੁਸ਼੍ਠ ੧੨੪) (ਅਰ੍ਥ: — ੧ਤ੍ਰਣ ਮੂਢਤਾ, ੨ਆਠ ਮਦ, ੩ਛ ਅਨਾਯਤਨ, ੪ਆਠ ਸ਼ਂਕਾਦਿ
ਅਂਗੋ — ਏ ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਨਾ ਪਚ੍ਚੀਸ਼ ਦੋਸ਼ ਛੇ.) ਏਮ ਸ਼੍ਲੋਕਮਾਂ ਕਹ੍ਯਾ ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਨਾ
੧. ਤ੍ਰਣ ਮੂਢਤਾ – ਦੇਵਮੂਢਤਾ, ਗੁਰੁਮੂਢਤਾ, ਧਰ੍ਮਮੂਢਤਾ.
੨. ਆਠ ਮਦ – ਜਾਤਿਮਦ, ਕੁਲ਼ਮਦ, ਧਨਮਦ, ਤਪਮਦ, ਰੂਪਮਦ, ਬਲ਼ਮਦ, ਵਿਦ੍ਯਾਮਦ, ਰਾਜਮਦ.
੩. ਛ ਅਨਾਯਤਨ – ਕੁਦੇਵ, ਕੁਗੁਰੁ ਅਨੇ ਕੁਧਰ੍ਮਨੀ ਅਨੇ ਏ ਤ੍ਰਣੇਨਾ ਆਰਾਧਕੋਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾ.
੪. ਆਠ ਅਂਗੋ – ਸ਼ਂਕਾ, ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਾ, ਵਿਚਿਕਿਤ੍ਸਾ, ਮੂਢਤਾ, ਪਰਦੋਸ਼-ਕਥਨ, ਅਸ੍ਥਿਰਕਰਣ, ਸਾਧਰ੍ਮੀਓ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨ
ਰਾਖਵੋ, ਅਪ੍ਰਭਾਵਨਾ.
ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੫ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੨੨੭