Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
तेषां वीतरागचारित्रमस्तीति परस्परविरोधः, अस्ति चेत्तर्हि तेषामसंयतत्वं कथमिति पूर्वपक्षः ।
तत्र परिहारमाह । तेषां शुद्धात्मोपादेयभावनारूपं निश्चयसम्यक्त्वं विद्यते परं किंतु
चारित्रमोहोदयेन स्थिरता नास्ति व्रतप्रतिज्ञाभङ्गो भवतीति तेन कारणेनासंयता वा भण्यन्ते ।
शुद्धात्मभावनाच्युताः सन्तः भरतादयो निर्दोषिपरमात्मनामर्हत्सिद्धानां गुणस्तववस्तुस्तवरूपं
स्तवनादिकं कुर्वन्ति तच्चरितपुराणादिकं च समाकर्णयन्ति तदाराधकपुरुषाणामाचार्योपाध्याय-
साधूनां विषयकषायदुर्ध्यानवञ्चनार्थं संसारस्थितिच्छेदनार्थं च दानपूजादिकं कुर्वन्ति तेन कारणेन
शुभरागयोगात् सरागसम्यग्दृष्टयो भवन्ति । या पुनस्तेषां सम्यक्त्वस्य निश्चयसम्यक्त्वसंज्ञा
वीतरागचारित्राविनाभूतस्य निश्चयसम्यक्त्वस्य परंपरया साधकत्वादिति । वस्तुवृत्त्या तु
यही परस्पर विरोध है । यदि उनके वीतरागचारित्र माना जावे, तो गृहस्थपना क्यों कहा ? यह
प्रश्न किया । उसका उत्तर श्रीगुरु देते हैं । उन महान् (बड़े) पुरुषोंके शुद्धात्मा उपादेय है ऐसी
भावनारूप निश्चयसम्यक्त्व तो है, परन्तु चारित्रमोहके उदयसे स्थिरता नहीं है । जब तक
महाव्रतका उदय नहीं है, तब तक असंयमी कहलाते हैं, शुद्धात्माकी अखंड भावनासे रहित
हुए भरत, सगर, राघव, पांडवादिक निर्दोष परमात्मा अरहंत सिद्धोंके गुणस्तवन वस्तुस्तवनरूप
स्तोत्रादि करते हैं, और उनके चारित्र पुराणादिक सुनते हैं, तथा उनकी आज्ञाके आराधक जो
महान पुरुष, आचार्य, उपाध्याय, साधु उनको भक्तिसे आहारदानादि करते हैं, पूजा करते हैं ।
विषय कषायरूप खोटे ध्यानके रोकनेके लिये तथा संसारकी स्थितिके नाश करनेके लिये ऐसी
शुभ क्रिया करते हैं । इसलिये शुभ रागके संबंधसे सम्यग्दृष्टि हैं, और इनके निश्चयसम्यक्त्व
भी कहा जा सकता है, क्योंकि वीतरागचारित्रसे तन्मयी निश्चयसम्यक्त्वके परम्पराय साधकपना
ਹੋਤੁਂ ਨਥੀ, ਤੋ ਏ ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਪਰਸ੍ਪਰ ਵਿਰੋਧ ਆਵੇ ਛੇ. ਜੋ ਆਪ ਕਹੋ ਕੇ ਤੇਮਨੇ ਵੀਤਰਾਗ ਚਾਰਿਤ੍ਰ
ਹੋਯ ਛੇ ਤੋ ਤੇਮਨੇ ਅਸਂਯਤਪਣੁਂ ਕਹ੍ਯੁਂ ਛੇ ਤੇ ਕੇਵੀ ਰੀਤੇ ਘਟੀ ਸ਼ਕੇ?
ਤੇਨੋ ਪਰਿਹਾਰ ਕਹੇ ਛੇ – ਤੇ ਮਹਾਪੁਰੁਸ਼ੋਨੇ ‘ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾ ਉਪਾਦੇਯ ਛੇ’ ਏਵੀ ਭਾਵਨਾਰੂਪ
ਨਿਸ਼੍ਚਯਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵ ਹੋਯ ਛੇ, ਪਣ ਚਾਰਿਤ੍ਰਮੋਹਨਾ ਉਦਯਥੀ ਸ੍ਥਿਰਤਾ ਹੋਤੀ ਨਥੀ, ਵ੍ਰਤਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਨੋ ਭਂਗ ਥਾਯ
ਛੇ, ਤੇ ਕਾਰਣੇ ਤੇਮਨੇ ਅਸਂਯਤ ਕਹ੍ਯਾ ਛੇ.
ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾਨੀ ਭਾਵਨਾਥੀ ਚ੍ਯੁਤ ਥਤਾਂ (ਜ੍ਯਾਰੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾਨੀ ਭਾਵਨਾ ਰਹੇਤੀ ਨਥੀ ਤ੍ਯਾਰੇ)
ਭਰਤਾਦਿ ਅਰ੍ਹਂਤ ਸਿਦ੍ਧ ਏਵਾ ਨਿਰ੍ਦੋਸ਼ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਾ ਗੁਣਸ੍ਤਵਨ, ਵਸ੍ਤੁਸ੍ਤਵਨਰੂਪ ਸ੍ਤਵਨਾਦਿ ਕਰੇ ਛੇ ਅਨੇ
ਤੇਮਨਾਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਤਥਾ ਪੁਰਾਣਾਦਿਕ ਸਾਂਭਲ਼ੇ ਛੇ. ਤੇਮਨਾ ਆਰਾਧਕ ਪੁਰੁਸ਼ੋ ਏਵਾ ਆਚਾਰ੍ਯ, ਉਪਾਧ੍ਯਾਯ ਅਨੇ
ਸਾਧੁਓਨੇ ਵਿਸ਼ਯਕਸ਼ਾਯਨਾ ਦੁਰ੍ਧ੍ਯਾਨਨੀ ਵਂਚਨਾ ਅਰ੍ਥੇ, ਸਂਸਾਰਸ੍ਥਿਤਿਨਾ ਛੇਦਨ ਅਰ੍ਥੇ ਦਾਨਪੂਜਾਦਿਕ ਕਰੇ ਛੇ
ਤੇ ਕਾਰਣੇ ਸ਼ੁਭਰਾਗਨਾ ਸਂਬਂਧਥੀ ਤੇਓ ਸਰਾਗਸਮ੍ਯਗ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਿ ਛੇ.
ਵਲ਼ੀ, ਤੇਮਨਾ (ਸਰਾਗ) ਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਨੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਨੁਂ ਨਾਮ ਪਣ ਘਟੀ ਸ਼ਕੇ ਛੇ, ਕਾਰਣ ਕੇ
੨੩੨ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੭