Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
यद्यपि वज्रवृषभनाराचसंहननरूपेण पुद्गलद्रव्यं मुक्ति गमनकाले सहकारिकारणं भवति तथापि
धर्मद्रव्यं च गतिसहकारिकारणं भवति, अधर्मद्रव्यं च लोकाग्रे स्थितस्य स्थितिसहकारिकारणं
भवति । यद्यपि मुक्त ात्मप्रदेशमध्ये परस्परैकक्षेत्रावगाहेन तिष्ठन्ति तथापि निश्चयेन विशुद्धज्ञान-
दर्शनस्वभावपरमात्मानः सकाशाद्भिन्नस्वरूपेण मुक्त ौ तिष्ठन्ति । तथात्र संसारे चेतनाकारणानि
हेयानीति भावार्थः ।।१९।।
अथ —
१४६) दव्वुइँ सयलइँ उवरि ठियइँ णियमेँ जासु वसंति ।
तं णहु दव्वु वियाणि तुहुं जिणवर एउ भणंति ।।२०।।
ऐसा वीतरागदेवने कहा है । यहाँ पर एक बात देखनेकी है कि यद्यपि वज्रवृषभनाराचसंहनन-
रूप पुद्गलद्रव्य मोक्षके गमनका सहायक है, इसके बिना मुक्ति नहीं हो सकती, तो भी
धर्मद्रव्य गति सहायी है, इसके बिना सिद्धलोकको जाना नहीं हो सकता, तथा अधर्मद्रव्य
सिद्धलोकमें स्थितिका सहायी है । लोक – शिखर पर आकाशके प्रदेश अवकाशमें सहायी हैं ।
अनंते सिद्ध अपने स्वभावमें ही ठहरे हुए हैं, परद्रव्यका कुछ प्रयोजन नहीं है । यद्यपि
मुक्तात्माओंके प्रदेश आपसमें एक जगह हैं, तो भी विशुद्ध, ज्ञान, दर्शन, भाव, भगवान्
सिद्धक्षेत्रमें भिन्न – भिन्न स्थित हैं, कोई सिद्ध किसी सिद्धिसे प्रदेशोंकर मिला हुआ नहीं है ।
पुद्गलादि पाँचों द्रव्य जीवको यद्यपि निमित्त कारण कहे गये हैं, तो भी उपादानकारण नहीं
है, ऐसा सारांश हुआ ।।१९।।
ਅਹੀਂ, ਜੋਵਾਨੁਂ ਏ (ਵਾਤ ਦੇਖਵਾਨੀ)ਛੇ ਕੇ ਵਜ੍ਰਵ੍ਰੁਸ਼ਭਨਾਰਾਚਸਂਹਨਨਰੂਪੇ ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯ
ਮੁਕ੍ਤਿ-ਗਮਨਕਾਲ਼ੇ ਸਹਕਾਰੀ ਕਾਰਣ ਛੇ, ਤੇਮਜ ਧਰ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯ ਪਣ ਗਤਿਮਾਂ ਸਹਕਾਰੀ ਕਾਰਣ ਛੇ, ਅਧਰ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯ
ਪਣ ਲੋਕਾਗ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤ ਥਤਾ ਸਿਦ੍ਧਨੇ ਸ੍ਥਿਤਿਮਾਂ ਸਹਕਾਰੀ ਕਾਰਣ ਛੇ.
ਜੋਕੇ ਆ ਬਧਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯੋ ਮੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾਨਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਮਾਂ ਏਕਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਵਗਾਹੇ ਰਹੇ ਛੇ ਤੋਪਣ ਨਿਸ਼੍ਚਯਥੀ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ
ਜ੍ਞਾਨ, ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਜੇਨੋ ਸ੍ਵਭਾਵ ਛੇ ਏਵਾ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਥੀ ਤੇਓ ਭਿਨ੍ਨ ਭਿਨ੍ਨ ਸ੍ਵਰੂਪੇ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਂ
ਰਹੇ ਛੇ;
ਤਥਾ ਆ ਸਂਸਾਰਮਾਂ ਚੇਤਨਨਾਂ ਕਾਰਣੋ (ਨਿਮਿਤ੍ਤ ਕਾਰਣੋ) ਹੋਯ ਛੇ, ਏਵੋ ਭਾਵਾਰ੍ਥ ਛੇ. ਪਣ
(ਉਪਾਦਾਨ ਕਾਰਣਥੀ) ਹੇਯ ਛੇ. ੧੯.
੨੩੬ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੨੦