Parmatma Prakash (Gujarati Hindi) (Punjabi transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 252 of 565
PDF/HTML Page 266 of 579

background image
Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਭਾਵਾਰ੍ਥ:ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯ ਤੋ, ਸ੍ਵਸਂਵੇਦਨਥੀ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣ ਵਿਭਾਵਪਰਿਣਾਮਮਾਂ ਰਤ ਜੀਵਨੇ
ਵ੍ਯਵਹਾਰਥੀ ਸ਼ਰੀਰ, ਵਾਣੀ, ਮਨ ਅਨੇ ਸ਼੍ਵਾਸੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸ ਨਿਪਜਾਵੇ ਛੇ ਅਨੇ ਧਰ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯ ਉਪਚਰਿਤ ਅਸਦ੍ਭੂਤ
ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯਥੀ ਗਤਿਮਾਂ ਸਹਕਾਰੀ ਛੇ ਤੇਮ ਜ ਅਧਰ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਿਮਾਂ ਸਹਕਾਰੀ ਛੇ, ਤੇ ਜ ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯਥੀ
(ਉਪਚਰਿਤ ਅਸਦ੍ਭੂਤਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯਥੀ) ਆਕਾਸ਼ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਅਵਕਾਸ਼ਦਾਨ ਆਪੇ ਛੇ ਤੇਮ ਜ ਕਾਲ਼ਦ੍ਰਵ੍ਯ
ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭ ਪਰਿਣਾਮੋਮਾਂ ਸਹਕਾਰੀ ਛੇ.
ਏ ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਪਾਂਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਨੇ ਉਪਕਾਰ (ਉਦਾਸੀਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤ) ਪਾਮੀਨੇ ਜੀਵ ਨਿਸ਼੍ਚਯ-
ਵ੍ਯਵਹਾਰਰਤ੍ਨਤ੍ਰਯਨੀ ਭਾਵਨਾਥੀ ਭ੍ਰਸ਼੍ਟ ਥਯੇਲੋ ਚਾਰ ਗਤਿਨਾਂ ਦੁਃਖਨੇ ਸਹੇ ਛੇ, ਏਵੋ ਭਾਵਾਰ੍ਥ ਛੇ. ੨੬.
ਹਵੇ, ਏ ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਥੀ ਪਾਂਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਨੁਂ ਸ੍ਵਰੂਪ ਦੁਃਖਨੁਂ ਕਾਰਣ ਜਾਣੀਨੇ ਹੇ
किं कुर्वन्ति णियणियकज्जु जणंति निजनिजकार्यं जनयन्ति येन कारणेन निजनिजकार्यं
जनयन्ति चउगइदुक्ख सहंत जिय चतुर्गतिदुःखं सहमानाः सन्तोजीवाः तें संसारु भमंति तेन
कारणेन संसारं भ्रमन्तीति तथा च पुद्गलस्तावज्जीवस्य स्वसंवित्तिलक्षणविभावपरिणामरतस्य
व्यवहारेण शरीरवाङ्मनःप्राणापाननिष्पत्तिं करोति, धर्मद्रव्यं चोपचरितासद्भूतव्यवहारेण
गतिसहकारित्वं करोति, तथैवाधर्मद्रव्यं स्थितिसहकारित्वं करोति, तेनैव व्यवहारनयेन
आकाशद्रव्यमवकाशदानं ददाति, तथैव कालद्रव्यं च शुभाशुभपरिणामसहकारित्वं करोति
एवं
पञ्चद्रव्याणामुपकारं लब्ध्वा जीवो निश्चयव्यवहाररत्नत्रयभावनाच्युतः सन् चतुर्गतिदुःखं सहत इति
भावार्थः
।।२६।।
अथैवं पञ्चद्रव्याणां स्वरूपं निश्चयेन दुःखकारणं ज्ञात्वा हे जीव निजशुद्धात्मो-
आत्मज्ञानसे विपरीत विभाव परिणामोंमें लीन हुए अज्ञानी जीवोंके व्यवहारनयकर शरीर, वचन,
मन, श्वासोश्वास, इन चारोंको उत्पत्ति करता है, अर्थात् मिथ्यात्व, अव्रत, कषाय, रागद्वेषादि
विभावपरिणाम हैं, इन विभाव परिणामोंके योगसे जीवके पुद्गलका सम्बन्ध हैं, और पुद्गलके
संबन्धसे ये हैं, धर्मद्रव्य उपचरितासद्भूत व्यवहारनयकर गतिसहायी है
अधर्मद्रव्य
स्थितिसहकारी है, व्यवहारनयकर आकाशद्रव्य अवकाश (जगह) देता है, और कालद्रव्य शुभ
-अशुभ परिणामोंका सहायी है
इस तरह ये पाँच द्रव्य सहकारी हैं इनकी सहाय पाकर ये
जीव निश्चय व्यवहाररत्नत्रयकी भावनासे रहित भ्रष्ट होते हुए चारों गतियोंके दुःखोंको सहते
हुए संसारमें भटकते हैं, यह तात्पर्य हुआ
।।२६।।
आगे परद्रव्योंका संबंध निश्चयनयसे दुःखका कारण है, ऐसा जानकर हे जीव
੧. ਲੌਕਿਕਮਾਂ ‘ਉਪਕਾਰ’ ਅਰ੍ਥ ਅਨ੍ਯਨੁਂ ਭਲੁਂ ਕਰਵੁਂ ਏਵੋ ਛੇ ਪਣ ਤੇ ਤਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕ ਅਰ੍ਥ ਨਥੀ. ‘ਉਪਕਾਰ ਕਰੇ
ਛੇ’ ਏਨੋ ਅਹੀਂ ਤਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕ ਅਰ੍ਥ ਏ ਛੇ ਕੇ ‘ਉਦਾਸੀਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤ ਥਾਯ ਛੇ.’
੨੫੨ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੨੬