Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੨੫੮ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੨੮
पुनर्यद्यपि गुरुशिष्यादिरूपेण परस्परोग्रहं करोति तथापि पुद्गलादिपञ्चद्रव्याणां किमपि न
करोतीत्यकारणम् । ‘कत्ता’ शुद्धपारिणामिकपरमभावग्राहकेण शुद्धद्रव्यार्थिकनयेन यद्यपि बन्ध-
मोक्षद्रव्यभावरूप पुण्यपापघटपटादीनामकर्ता जीवस्तथाप्यशुद्धनिश्चयेन शुभाशुभोपयोगाभ्यां
परिणतः सन् पुण्यपापबन्धयोः कर्ता तत्फ लभोक्त ा च भवति विशुद्धज्ञानदर्शनस्वभावनिज-
शुद्धात्मद्रव्यसम्यक्श्रद्धानज्ञानानुष्ठानरूपेण शुद्धोपयोगेन १
तत्परिणतः सन् मोक्षस्यापि कर्ता
तत्फ लभोक्त ा च । शुभाशुभशुद्धपरिणामानां परिणमनमेव कर्तृत्वम् सर्वत्र ज्ञातव्यमिति ।
पुद्गलादिपञ्चद्रव्याणां च स्वकीयस्वकीयपरिणामेन परिणमनमेव कर्तृत्वम् । वस्तुवृत्त्या पुनः
पुण्यपापादिरूपेणाकर्तृत्वमेव । ‘सव्वगदं’ लोकालोकव्याप्त्यपेक्षया सर्वगतमाकाशं भण्यते धर्माधर्मौ
ਕਾਰ੍ਯੋ ਕਰੇ ਛੇ ਤੇਥੀ ਕਾਰਣੋ ਛੇ, ਜ੍ਯਾਰੇ ਜੀਵਦ੍ਰਵ੍ਯ ਤੋ ਜੋਕੇ ਗੁਰੁਸ਼ਿਸ਼੍ਯਾਦਿਰੂਪੇ ਪਰਸ੍ਪਰ ਉਪਕਾਰ ਕਰੇ
ਛੇ ਤੋਪਣ – ਪੁਦ੍ਗਲਾਦਿ ਪਾਂਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਨੁਂ ਕਾਂਈ ਪਣ ਕਰਤੋ ਨਥੀ, ਤੇਥੀ ਜੀਵ ਅਕਾਰਣ ਛੇ.
(੧੦) ‘कत्ताकत्ता’ ਜੀਵ ਸ਼ੁਦ੍ਧਪਾਰਿਣਾਮਿਕ ਪਰਮਭਾਵਗ੍ਰਾਹਕ ਸ਼ੁਦ੍ਧਦ੍ਰਵ੍ਯਾਰ੍ਥਿਕਨਯਥੀ – ਜੋਕੇ
ਬਂਧਮੋਕ੍ਸ਼ਨੋ, ਦ੍ਰਵ੍ਯਭਾਵਰੂਪ ਪੁਣ੍ਯ-ਪਾਪਨੋ ਅਨੇ ਘਟ ਪਟ ਆਦਿਨੋ ਅਕਰ੍ਤਾ ਛੇ ਤੋਪਣ
ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਥੀ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭ ਉਪਯੋਗਰੂਪੇ ਪਰਿਣਮਤੋ ਥਕੋ ਪੁਣ੍ਯ-ਪਾਪਬਂਧਨੋ ਕਰ੍ਤਾ ਅਨੇ ਤੇਨਾਂ ਫਲ਼ਨੋ
ਭੋਕ੍ਤਾ ਛੇ. ਅਨੇ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨ-ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਦਰ੍ਸ਼ਨ ਜੇਨੋ ਸ੍ਵਭਾਵ ਛੇ ਏਵਾ ਨਿਜਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯਨਾ
ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨ, ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨ, ਸਮ੍ਯਗ੍ ਅਨੁਸ਼੍ਠਾਨਰੂਪ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋਪਯੋਗ ਵਡੇ ਤੇ-ਰੂਪੇ ਪਰਿਣਮਤੋ ਥਕੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਨੋ
ਪਣ ਕਰ੍ਤਾ ਛੇ ਅਨੇ ਤੇਨਾ ਫਲ਼ਨੋ ਭੋਕ੍ਤਾ ਛੇ. ਸ਼ੁਭ, ਅਸ਼ੁਭ, ਸ਼ੁਦ੍ਧਪਰਿਣਾਮੋਰੂਪੇ ਪਰਿਣਮਵੁਂ ਤੇ ਜ
ਕਰ੍ਤਾਪਣੁਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਜਾਣਵੁਂ ਅਨੇ ਪੁਦ੍ਗਲਾਦਿ ਪਾਂਚਦ੍ਰਵ੍ਯੋਨੇ ਪੋਤਪੋਤਾਨਾ ਪਰਿਣਾਮਰੂਪ ਪਰਿਣਮਵੁਂ ਤੇ ਜ
ਕਰ੍ਤਾਪਣੁਂ ਛੇ ਅਨੇ ਵਸ੍ਤੁਦ੍ਰਸ਼੍ਟਿਥੀ ਤੋ ਪੁਣ੍ਯ-ਪਾਪ ਆਦਿਰੂਪੇ ਕਰ੍ਤਾਪਣੁਂ ਨਥੀ ਜ.
(੧੧) ‘सव्वगदंसव्वगदं’ ਆਕਾਸ਼ ਲੋਕਾਲੋਕਮਾਂ ਵ੍ਯਾਪਵਾਨੀ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਏ, ਸਰ੍ਵਗਤ ਛੇ, ਅਨੇ
ਧਰ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯ ਤਥਾ ਅਧਰ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯ, ਲੋਕਮਾਂ ਵ੍ਯਾਪਵਾਨੀ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਏ ਸਰ੍ਵਗਤ ਛੇ. ਵਲ਼ੀ ਜੀਵਦ੍ਰਵ੍ਯ ਏਕ ਏਕ
उनके फ लका भोक्ता होता है, तथा विशुद्ध ज्ञान दर्शनरूप निज शुद्धात्मद्रव्यका श्रद्धान ज्ञान
आचरणरूप शुद्धोपयोगकर परिणत हुआ मोक्षका भी कर्ता होता है, और अनंतसुखका भोक्ता
होता है । इसलिये जीवको कर्ता भी कहा जाता है, और भोक्ता भी कहा जाता है । शुभ, अशुभ,
शुद्ध परिणमन ही सब जगह कर्तापना है, और पुद्गलादि पाँच द्रव्योंको अपने अपने परिणामरूप
जो परिणमन वही कर्तापना है, पुण्य पापादिका कर्तापना नहीं है, सर्वगतपना लोकालोक
व्यापकताकी अपेक्षा आकाश ही में है, धर्मद्रव्य-अधर्मद्रव्य ये दोनों लोकाकाशव्यापी हैं,
अलोकमें नहीं है, और जीवद्रव्यमें एक जीवकी अपेक्षा केवलसमुद्घातमें लोकपूरण अवस्थामें
लोकमें सर्वगतपना है, तथा नाना जीवकी अपेक्षा सर्वगतपना नहीं है, पुद्गलद्रव्य लोकप्रमाण
੧. ਪਾਠਾਨ੍ਤਰ : — तत्परिणतः = तु परिणतः