Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੩੩ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੨੬੯
स्वसंवेदनपरिणामः तस्य भावस्य परमाणुशब्देन सूक्ष्मावस्था ग्राह्या । सूक्ष्मा कथमिति चेत् ।
वीतरागनिर्विकल्पसमरसीभावविषयत्वेन पञ्चेन्द्रियमनोविषयातीतत्वादिति । पुनरप्याह । इदं
परद्रव्यावलम्बनं ध्यानं निषिद्धं किल भवद्भिः निजशुद्धात्मध्यानेनैव मोक्षः १कुत्रापि भणितमास्ते ।
परिहारमाह — ‘अप्पा झायहि णिम्मलउ’ इत्यत्रैव ग्रन्थे निरन्तरं भणितमास्ते, ग्रन्थान्तरे च
समाधिशतकादौ पुनश्चोक्तं तैरेव पूज्यपादस्वामिभिः — ‘‘आत्मानमात्मा आत्मन्येवात्मनासौ
क्षणमुपजनयन् स स्वयंभूः प्रवृत्तः’’ अस्यार्थः । आत्मानं कर्मतापन्नं आत्मा कर्ता
ਅਤੀਤ ਹੋਵਾਥੀ ਤੇਨੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਪਣੁਂ ਹੋਯ ਛੇ.
‘ਭਾਵ’ ਸ਼ਬ੍ਦਥੀ ਸ੍ਵਸਂਵੇਦਨਪਰਿਣਾਮ ਸਮਜਵਾ, ਤੇ ਭਾਵਨੀ ‘ਪਰਮਾਣੁ’ ਸ਼ਬ੍ਦਥੀ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮ ਅਵਸ੍ਥਾ
ਸਮਜਵੀ.
ਸ਼ਂਕਾ : — ਤੇ (ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮ ਅਵਸ੍ਥਾ) ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮ ਕਈ ਰੀਤੇ ਛੇ?
ਤੇਨੁਂ ਸਮਾਧਾਨ : — ਵੀਤਰਾਗ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਸਮਰਸੀਭਾਵਨੋ ਵਿਸ਼ਯ ਹੋਵਾਥੀ ਅਨੇ ਪਂਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯ,
ਮਨਨਾ ਵਿਸ਼ਯਥੀ ਰਹਿਤ ਹੋਵਾਥੀ ਤੇਨੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਪਣੁਂ ਛੇ. ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਫਰੀ ਪੂਛੇ ਛੇ ਕੇ ਖਰੇਖਰ ਆਪੇ ਆ
ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਨਾ ਆਲਂਬਨਰੂਪ ਧ੍ਯਾਨਨੋ ਨਿਸ਼ੇਧ ਕਰ੍ਯੋ ਨੇ ਨਿਜਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨਾ ਧ੍ਯਾਨਥੀ ਜ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਛੇ ਏਮ ਕਹ੍ਯੁਂ,
ਤੋ ਆਵੁਂ ਕਥਨ ਕ੍ਯਾਂ ਕਹੇਲ ਛੇ?
ਤੇਨੋ ਪਰਿਹਾਰ ਕਹੇ ਛੇ ‘अप्पा झायहि णिम्मलउ’
(ਅਰ੍ਥ: — ਨਿਰ੍ਮਲ਼ ਆਤ੍ਮਾਨੁਂ ਧ੍ਯਾਨ ਕਰੋ) ਏਵੁਂ ਕਥਨ ਆ ਗ੍ਰਂਥਮਾਂ ਜ ਨਿਰਂਤਰ ਕਹੇਤਾ ਆਵ੍ਯਾ
ਛੀਏ. ਤੇ ਜ ਪੂਜ੍ਯਪਾਦਸ੍ਵਾਮੀਏ ਸਮਾਧਿਸ਼ਤਕਨਾ ਪ੍ਰਾਰਂਭਮਾਂ ਕਹ੍ਯੁਂ ਛੇ ਕੇ ‘‘आत्मानमात्मा
आत्मन्येवात्मनासौ क्षणमुपजनयन् स स्वयंभूः प्रवृत्तः’’੧ਤੇਨੋ ਅਰ੍ਥ: — ਪੋਤੇ ਪੋਤਾਨੇ ਪੋਤਾਮਾਂ ਪੋਤਾਥੀ
भी परमसूक्ष्म हैं, वीतराग निर्विकल्प परमसमरसीभावरूप हैं, वहाँ मन और इन्द्रियोंको गम्य
नहीं हैं, इसलिये सूक्ष्म है । ऐसा कथन सुनकर फि र शिष्यने पूछा, कि तुमने परद्रव्यके
आलम्बनरूप ध्यानका निषेध किया, और निज शुद्धात्माके ध्यानसे ही मोक्ष कहा । ऐसा कथन
किस जगह कहा है ? इसका समाधान यह है — ‘‘अप्पा झायहि णिम्मलउ’’ निर्मल आत्माको
ध्यावो, ऐसा कथन इस ही ग्रंथमें पहले कहा है, और समाधिशतकमें भी श्रीपूज्यपादस्वामीने
कहा है ‘‘आत्मानम्’’ इत्यादि । अर्थात् जीवपदार्थ अपने स्वरूपको अपनेमें ही अपने करके
੧ਪਾਠਾਨ੍ਤਰ : — कुत्रापि=कुत्र
੨. ਆਤ੍ਮਾ ਕਰ੍ਤਾਪਣੇ ਆਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪ ਅਧਿਕਰਣਮਾਂ ਆਤ੍ਮਾਰੂਪ ਕਰਣ ਵਡੇ (ਸਾਧਨ ਵਡੇ) ਆਤ੍ਮਾਰੂਪ ਕਰ੍ਮਨੇ
ਕ੍ਸ਼ਣ – ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਤ੍ਰ ਉਪਜਾਵਤੋ ਥਕੋ – ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਸਮਾਧਿ ਵਡੇ ਆਰਾਧਤੋ ਥਕੋ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਜ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ
ਥਾਯ ਛੇ.