Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
१८०) बंधहँ मोक्खहँ हेउ णिउ जो णवि जाणइ कोइ ।
सो पर मोहिं करइ जिय पुण्णु वि पाउ वि दोइ ।।५३।।
बन्धस्य मोक्षस्य हेतुः निजः यः नैव जानाति कश्चित् ।
स परं मोहेन करोति जीव पुण्यमपि पापमपि द्वे अपि ।।५३।।
बंधहं इत्यादि । बंधहं बन्धस्य मोक्खहं मोक्षस्य हेउ हेतुः कारणम् । कथंभूतम् । णिउ
निजविभावस्वभावहेतुस्वरूपम् । जो णवि जाणइ कोइ यो नैव जानाति कश्चित् । सो पर स
एव मोहिं मोहेन करइ करोति जिय हे जीव पुण्णु वि पाउ वि पुण्यमपि पापमपि ।
कतिसंख्योपेते अपि । दो द्वे अपीति । तथाहि । निजशुद्धात्मानुभूतिरुचिविपरीतं मिथ्यादर्शनं
स्वशुद्धात्म-प्रतीतिविपरीतं मिथ्याज्ञानं निजशुद्धात्मद्रव्यनिश्चलस्थितिविपरीतं मिथ्याचारित्रमित्येतत्रयं
कारणं, तस्मात् त्रयाद्विपरीतं भेदाभेदरत्नत्रयस्वरूपम् मोक्षस्य कारणमिति योऽसौ न जानाति
ਜੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਥੀ ਵਿਭਾਵਪਰਿਣਾਮ ਬਂਧਨੋ ਹੇਤੁ ਛੇ ਅਨੇ ਸ੍ਵਭਾਵਪਰਿਣਾਮ ਮੋਕ੍ਸ਼ਨੋ
ਹੇਤੁ ਛੇ, ਏਮ ਜਾਣਤੋ ਨਥੀ, ਤੇ ਜ ਪੁਣ੍ਯ ਅਨੇ ਪਾਪ ਬਨ੍ਨੇਨੇ ਕਰੇ ਛੇ ਪਣ ਬੀਜੋ ਨਹਿ. (ਪਣ
ਜੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਥੀ ਵਿਭਾਵਪਰਿਣਾਮ ਬਂਧਨੋ ਹੇਤੁ ਛੇ ਅਨੇ ਸ੍ਵਭਾਵਪਰਿਣਾਮ ਮੋਕ੍ਸ਼ਨੋ ਹੇਤੁ ਛੇ,
ਏਮ ਜਾਣੇ ਛੇ ਤੇ ਪੁਣ੍ਯ, ਪਾਪ ਬਨ੍ਨੇਨੇ ਕਰਤੋ ਨਥੀ) ਏਮ ਮਨਮਾਂ ਰਾਖੀਨੇ ਆ ਸੂਤ੍ਰ ਕਹੇ ਛੇ : —
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਨਿਜਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੀ ਅਨੁਭੂਤਿਰੂਪ ਰੁਚਿਥੀ ਵਿਪਰੀਤ ਮਿਥ੍ਯਾਦਰ੍ਸ਼ਨ, ਸ੍ਵ-ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੀ
ਪ੍ਰਤੀਤਿਥੀ ਵਿਪਰੀਤ ਮਿਥ੍ਯਾਜ੍ਞਾਨ ਅਨੇ ਨਿਜਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਂ ਨਿਸ਼੍ਚਲ ਸ੍ਥਿਤਿਥੀ ਵਿਪਰੀਤ ਮਿਥ੍ਯਾਚਾਰਿਤ੍ਰ
– ਏ ਤ੍ਰਣ ਬਂਧਨੁਂ ਕਾਰਣ ਛੇ ਅਨੇ ਤ੍ਰਣੇਯਥੀ ਵਿਪਰੀਤ ਏਵੁਂ ਭੇਦਾਭੇਦ ਰਤ੍ਨਤ੍ਰਯਸ੍ਵਰੂਪ ਮੋਕ੍ਸ਼ਨੁਂ ਕਾਰਣ
ਛੇ, ਏਮ ਜੇ ਕੋਈ ਜਾਣਤੋ ਨਥੀ ਤੇ ਜ – ਜੋ ਕੇ ਪੁਣ੍ਯ ਅਨੇ ਪਾਪ ਬਨ੍ਨੇਯ ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਥੀ ਹੇਯ ਛੇ
ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੫੩ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੩੦੭
गाथा – ५३
अन्वयार्थ : — [यः कश्चित् ] जो कोई जीव [बंधस्य मोक्षस्य हेतुः ] बंध और
मोक्षका कारण [निजः ] अपना विभाव और स्वभाव परिणाम है, ऐसा भेद [नैव जानाति ]
नहीं जानता है, [स एव ] वही [पुण्यमपि पापमपि ] पुण्य और पाप [द्वे अपि ] दोनोंको ही
[मोहेन ] मोहसे [करोति ] करता है ।
भावार्थ : — निज शुद्धात्माकी अनुभूतिकी रुचिसे विपरीत जो मिथ्यादर्शन, निज
शुद्धात्माके ज्ञानसे विपरीत मिथ्याज्ञान, और निज शुद्धात्मद्रव्यमें निश्चल स्थिरतासे उल्टा जो
मिथ्याचारित्र इन तीनोंको बंधका कारण और इन तीनोंसे रहित भेदाभेद रत्नत्रयस्वरूप मोक्षका