Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੩੬੦ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੮੫
चन्दनादिद्रुमवनराजितंदेवेन्द्रचक्रवर्तिगणधरादिभव्यजीवतीर्थयात्रिकसमूहश्रवणसुखकरदिव्यध्वनिरूपराजहंस-
प्रभृतिविविधपक्षिकोलाहलमनोहरं यदर्हद्वीतरागसर्वज्ञस्वरूपं तदेव निश्चयेन गङ्गादितीर्थं न
लोकव्यवहारप्रसिद्धं गङ्गादिकम् । परमनिश्चयेन तु जिनेश्वरपरमतीर्थसद्रशं संसारतरणोपाय-
कारणभूतत्वाद्वीतरागनिर्विकल्पपरमसमाधिरतानां निजशुद्धात्मतत्त्वस्मरणमेव तीर्थं, व्यवहारेण तु
तीर्थंकरपरमदेवादिगुणस्मरणहेतुभूतं मुख्यवृत्त्या पुण्यबन्धकारणं तन्निर्वाणस्थानादिकं च तीर्थ-
मिति । अयमत्र भावार्थः । पूर्वोक्तं निश्चयतीर्थं श्रद्धानपरिज्ञानानुष्ठानरहितानामज्ञानिनां शेष-
तीर्थं मुक्ति कारणं न भवतीति ।।८५।।
अथ ज्ञानिनां तथैवाज्ञानिनां च यतीनामन्तरं दर्शयति —
ਚਂਦਨਾਦਿ ਵ੍ਰੁਕ੍ਸ਼ੋਨਾ ਵਨਥੀ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰ, ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤੀ, ਗਣਧਰਾਦਿ ਭਵ੍ਯ ਜੀਵਰੂਪੀ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਲ਼ੁਓਨਾ
ਕਰ੍ਣਨੇ ਸੁਖਕਾਰੀ ਏਵਾ ਦਿਵ੍ਯਧ੍ਵਨਿਰੂਪ ਰਾਜਹਂਸਾਦਿ ਵਿਵਿਧ ਪਕ੍ਸ਼ੀਓਨਾ ਕੋਲਾਹਲਥੀ ਮਨੋਹਰ ਏਵੁਂ ਜੇ
ਅਰ੍ਹਂਤ ਵੀਤਰਾਗ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਨੁਂ ਸ੍ਵਰੂਪ ਤੇ ਜ ਨਿਸ਼੍ਚਯਥੀ (ਖਰੇਖਰ) ਗਂਗਾਦਿ ਤੀਰ੍ਥ ਛੇ, ਪਣ ਲੋਕਵ੍ਯਵਹਾਰਮਾਂ
ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧ ਏਵਾ ਗਂਗਾਦਿ, ਤੇ ਤੀਰ੍ਥ ਨਥੀ.
ਪਰਮ ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਥੀ ਤੋ ਵੀਤਰਾਗ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਪਰਮਸਮਾਧਿਮਾਂ ਰਤ ਮੁਨਿਓਨੇ, ਸਂਸਾਰ ਤਰਵਾਨਾ
ਉਪਾਯਮਾਂ ਕਾਰਣਭੂਤ ਹੋਵਾਥੀ ਜਿਨੇਸ਼੍ਵਰਰੂਪ ਪਰਮਤੀਰ੍ਥਨਾ ਜੇਵੁਂ ਨਿਜਸ਼ੁਦ੍ਧਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਨੁਂ ਸ੍ਮਰਣ ਜ ਤੀਰ੍ਥ
ਛੇ ਅਨੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯਥੀ ਤੀਰ੍ਥਂਕਰ ਪਰਮਦੇਵਾਦਿਨਾ ਗੁਣਸ੍ਮਰਣਨਾ ਕਾਰਣਭੂਤ ਅਨੇ ਮੁਖ੍ਯਪਣੇ ਪੁਣ੍ਯਬਂਧਨਾ
ਕਾਰਣਰੂਪ ਤੇ ਨਿਰ੍ਵਾਣਸ੍ਥਾਨ ਆਦਿ ਤੀਰ੍ਥ ਛੇ.
ਅਹੀਂ, ਏ ਭਾਵਾਰ੍ਥ ਛੇ ਕੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤ ਨਿਸ਼੍ਚਯਤੀਰ੍ਥਨਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨ, ਪਰਿਜ੍ਞਾਨ ਅਨੇ ਅਨੁਸ਼੍ਠਾਨਥੀ ਰਹਿਤ
ਅਜ੍ਞਾਨੀਓਨੇ ਅਨ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥ ਮੁਕ੍ਤਿਨੁਂ ਕਾਰਣ ਥਤੁਂ ਨਥੀ. ੮੫.
ਹਵੇ, ਜ੍ਞਾਨੀ ਅਨੇ ਅਜ੍ਞਾਨੀ ਯਤਿਓਨੋ ਤਫਾਵਤ ਦਰ੍ਸ਼ਾਵੇ ਛੇ : —
वनोंसे शोभित तथा देवेन्द्र चक्रवर्त्ती गणधरादि भव्यजीवरूपी तीर्थ - यात्रियोंके कानोंको सुखकारी
ऐसी दिव्यध्वनिसे शोभायमान और अनेक मुनिजनरूपी राजहंसोंको आदि लेकर नाना तरहके
पक्षियोंके शब्दोंसे महामनोहर जो अरहंत वीतराग सर्वज्ञ वे ही निश्चयसे महातीर्थ हैं, उनके
समान अन्य तीर्थ नहीं हैं । वे ही संसारके तरनेके कारण परमतीर्थ हैं । जो परम समाधि में
लीन महामुनि हैं, उनके वे ही तीर्थ हैं, निश्चयसे निज शुद्धात्मतत्त्वके ध्यानके समान दूसरा
कोई तीर्थ नहीं है, और व्यवहारनयसे तीर्थंकर परमदेवादिके गुणस्मरणके कारण मुख्यतासे शुभ
बंधके कारण ऐसे जो कैलास, सम्मेदशिखर आदि निर्वाणस्थान हैं, वे भी व्यवहारमात्र तीर्थ
कहे हैं । जो तीर्थ – तीर्थ प्रतिभ्रमण करे, और निज तीर्थका जिसके श्रद्धान परिज्ञान आचरण नहीं
हो, वह अज्ञानी है । उसके तीर्थ भ्रमनेसे मोक्ष नहीं हो सकता ।।८५।।
आगे ज्ञानी और अज्ञानी यतियोंमें बहुत बड़ा भेद दिखलाते हैं —