Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੩੯੮ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੦੮
परु जाणंतु वि इत्यादि पदखण्डनारूपेण व्याख्यानं क्रियते । परु जाणंतु वि परद्रव्यं
जानन्तोऽपि । के ते । परम-मुणि वीतरागस्वसंवेदनज्ञानरताः परममुनयः । किं कुर्वन्ति । पर-
संसग्गु चयंति परसंसर्गं त्यजन्ति निश्चयेनाभ्यन्तरे रागादिभावकर्मज्ञानावरणादिद्रव्यकर्मशरीरादि-
नोकर्म च बहिर्विषये मिथ्यात्वरागादिपरिणतासंवृतजनोऽपि परद्रव्यं भण्यते । तत्संसर्गं परिहरन्ति ।
यतः कारणात् पर-संगइँ [?] पूर्वोक्त बाह्याभ्यन्तर परद्रव्यसंसर्गेण परमप्पयहं वीतराग-
नित्यानन्दैकस्वभावपरमसमरसीभावपरिणतपरमात्मतत्त्वस्य । कथंभूतस्य । लक्खहं लक्ष्यस्य
ध्येयभूतस्य धनुर्विद्याभ्यासप्रस्तावे लक्ष्यरूपस्यैव जेण चलंति येन कारणेन चलन्ति त्रिगुप्तिसमाधेः
सकाशात् च्युता भवन्तीति । अत्र परमध्यानाविघातकत्वान्मिथ्यात्वरागादिपरिणामस्तत्परिणतः
पुरुषरूपो वा परसंसर्गस्त्यजनीय इति भावार्थः ।।१०८।।
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਵੀਤਰਾਗ ਸ੍ਵਸਂਵੇਦਨਜ੍ਞਾਨਮਾਂ ਰਤ ਪਰਮਮੁਨਿਓ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਨੇ ਜਾਣਤਾ ਥਕਾ
ਪਰਸਂਸਰ੍ਗਨੇ ਛੋਡੇ ਛੇ – ਨਿਸ਼੍ਚਯਥੀ ਅਭ੍ਯਂਤਰਮਾਂ ਰਾਗਾਦਿ ਭਾਵਕਰ੍ਮ, ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਕਰ੍ਮ ਅਨੇ ਸ਼ਰੀਰਾਦਿ
ਨੋਕਰ੍ਮ ਤਥਾ ਬਹਾਰਮਾਂ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵ, ਰਾਗਾਦਿਰੂਪੇ ਪਰਿਣਤ ਅਸਂਵ੍ਰੁਤਜਨ (ਅਸਂਯਮੀ ਜੀਵ) ਏ ਬਧੁਂ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯ
ਕਹੇਵਾਯ ਛੇ, ਤੇਨੋ ਸਂਗ ਛੋਡੇ ਛੇ; ਕਾਰਣ ਕੇ ਜੇਵੀ ਰੀਤੇ ਧਨੁਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਨਾ ਅਭ੍ਯਾਸ ਸਮਯੇ ਬੀਜੇ ਲਕ੍ਸ਼ ਜਤਾਂ,
ਧਨੁਰ੍ਧਾਰੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਰੂਪਥੀ ਚਲਿਤ ਥਾਯ ਛੇ ਤੇਵੀ ਰੀਤੇ ਮੁਨਿਓ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤ ਬਾਹ੍ਯ, ਅਭ੍ਯਂਤਰ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਨਾ ਸਂਸਰ੍ਗਥੀ
ਧ੍ਯੇਯਭੂਤ, ਵੀਤਰਾਗਨਿਤ੍ਯਾਨਂਦ ਜ ਜੇਨੋ ਏਕ ਸ੍ਵਭਾਵ ਛੇ ਏਵਾ ਪਰਮਸਮਰਸੀ ਭਾਵਰੂਪੇ ਪਰਿਣਤ
ਪਰਮਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਥੀ ਚਲਿਤ ਥਾਯ ਛੇ – ਤ੍ਰਣ ਗੁਪ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤ ਸਮਾਧਿਥੀ ਚ੍ਯੁਤ ਥਾਯ ਛੇ.
ਅਹੀਂ, ਪਰਮਧ੍ਯਾਨਨਾ ਵਿਘਾਤਕ ਹੋਵਾਥੀ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵ, ਰਾਗਾਦਿ ਪਰਿਣਾਮਰੂਪ ਅਥਵਾ
ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵ ਰਾਗਾਦਿ ਪਰਿਣਾਮੋਮਾਂ ਪਰਿਣਤ ਪੁਰੁਸ਼ਰੂਪ ਏਵੋ ਪਰਸਂਸਰ੍ਗ ਛੋਡਵਾ ਯੋਗ੍ਯ ਛੇ, ਏਵੋ ਭਾਵਾਰ੍ਥ
ਛੇ. ੧੦੮.
[त्यजंति ] छोड़ देते हैं । [येन ] क्योंकि [परसंगेन ] परद्रव्यके सम्बन्धसे [लक्ष्यस्य ] ध्यान
करने योग्य जो [परमात्मनः ] परमपद उससे [चलंति ] चलायमान हो जाते हैं ।
भावार्थ : — शुद्धोपयोगी मुनि वीतराग स्वसंवेदनज्ञानमें लीन हुए परद्रव्योंके साथ
सम्बन्ध छोड़ देते हैं । अंदरके विकार रागादि भावकर्म और बाहरके शरीरादि ये सब परद्रव्य
कहे जाते हैं । वे मुनिराज एक आत्मभावके सिवाय सब परद्रव्यका संसर्ग (सम्बन्ध) छोड़
देते हैं । तथा रागी, द्वेषी, मिथ्यात्वी, असंयमी जीवोंका सम्बन्ध छोड़ देते हैं । इनके संसर्गसे
परमपद जो वीतरागनित्यानंद अमूर्तस्वभाव परमसमरसीभावरूप जो परमात्मतत्त्व ध्यावने योग्य
है, उससे चलायमान हो जाते हैं, अर्थात् तीन गुप्तिरूप परमसमाधिसे रहित हो जाते हैं । यहाँ
पर परमध्यानके घातक जो मिथ्यात्व रागादि अशुद्ध परिणाम तथा रागी-द्वेषी पुरुषोंका संसर्ग
सर्वथा त्याग करना चाहिये, यह सारांश है ।।१०८।।