Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੪੦੦ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੧੦
भावार्थः । वीतरागनिर्विकल्पसमाधिभावनाप्रतिपक्षभूतरागादिस्वकीयपरिणाम एव निश्चयेन पर
इत्युच्यते । व्यवहारेण तु मिथ्यात्वरागादिपरिणतपुरुषः सोऽपि कथंचित्, नियमो नास्तीति ।।
१०९ ।।
अथैतदेव परसंसर्गदूषणं द्रष्टान्तेन समर्थयति —
२३७) भल्लाहँ वि णासंति गुण जहँ संसग्ग खलेहिं ।
वइसाणरु लोहहँ मिलिउ तें पिट्टियइ घणेहिं ।।११०।।
भद्राणामपि नश्यन्ति गुणाः येषां संसर्गः खलैः ।
वैश्वानरो लोहेन मिलितः तेन पिट्टयते घनैः ।।११०।।
भल्लाहं वि इत्यादि । भल्लाहं वि भद्राणामपि स्वस्वभावसहितानामपि णासन्ति गुण
नश्यन्ति परमात्मोपलब्धिलक्षणगुणाः । येषां किम् । जहँ संसग्ग येषां संसर्गः । कै सह । खलेहिं
ਅਹੀਂ, ਆ ਭਾਵਾਰ੍ਥ ਛੇ ਕੇ ਵੀਤਰਾਗ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਸਮਾਧਿਨੀ ਭਾਵਨਾਥੀ ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਭੂਤ ਰਾਗਾਦਿਰੂਪ
ਸ੍ਵਕੀਯ ਪਰਿਣਾਮ ਜ ਨਿਸ਼੍ਚਯਥੀ ‘ਪਰ’ (‘ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯ’) ਕਹੇਵਾਯ ਛੇ ਅਨੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰਥੀ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵ, ਰਾਗਾਦਿਰੂਪੇ
ਪਰਿਣਤ ਪੁਰੁਸ਼ ਤੇ ਪਣ ਕਥਂਚਿਤ੍, (ਪਰ ਕਹੇਵਾਯ ਛੇ,) ਨਿਯਮ ਨਥੀ. ੧੦੯.
ਹਵੇ, ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਨੋ ਸਂਸਰ੍ਗ ਦੂਸ਼ਣ ਛੇ ਏ ਜ ਕਥਨਨੇ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਾਂਤ ਵਡੇ ਦ੍ਰਢ ਕਰੇ ਛੇ : —
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਸ੍ਵਸ੍ਵਭਾਵਸਹਿਤ ਭਦ੍ਰ ਜੀਵੋਨਾ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪ ਗੁਣੋ,
उत्पन्न होगी, और शरीरमें दाह होगा । यहाँ तात्पर्य यह है, कि वीतराग निर्विकल्प परमसमाधिकी
भावनासे विपरीत जो रागादि अशुद्ध परिणाम वे ही परद्रव्य कहे जाते हैं, और व्यवहारनयकर
मिथ्यात्वी रागी – द्वेषी पुरुष पर कहे गये हैं । इन सबकी संगति सर्वदा दुःख देनेवाली है, किसी
प्रकार सुखदायी नहीं है, ऐसा निश्चय है ।।१०९।।
आगे परद्रव्यका प्रसंग महान् दुःखरूप हैं, यह कथन दृष्टांतसे दृढ़ करते हैं —
गाथा – ११०
अन्वयार्थ : — [खलैः सह ] दुष्टोंके साथ [येषां ] जिनका [संसर्गः ] संबंध है, वह
[भद्राणाम् अपि ] उन विवेकी जीवोंके भी [गुणाः ] सत्य शीलादि गुण [नश्यन्ति ] नष्ट हो
जाते हैं, जैसे [वैश्वानरः ] आग [लोहेन ] लोहेसे [मिलितः ] मिल जाती है, [तेन ] तभी
[घनैः ] घनोंसे [पिट्टयते ] पीटी – कूटी जाती है ।
भावार्थ : — विवेकी जीवोंके शीलादि गुण मिथ्यादृष्टि रागी द्वैषी अविवेकी जीवोंकी