Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੪੦੨ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੧੧
जोइय इत्यादि । जोइय हे योगिन् मोहु परिच्चयहि निर्मोहपरमात्मस्वरूपभावना-
प्रतिपक्षभूतं मोहं त्यज । कस्मात् । मोहु ण भल्लउ होइ मोहो भद्रः समीचीनो न भवति ।
तदपि कस्मात् । मोहासत्तउ सयलु जगु मोहासक्तं समस्तं जगत् निर्मोहशुद्धात्मभावनारहितं
दुक्खु सहंतउ जोइ अनाकुलत्वलक्षणपारमार्थिकसुखविलक्षणमाकुलत्वोपादकं दुःखं सहमानं
पश्येति । अत्रास्तां तावद् बहिरङ्गपुत्रकलत्रादौ पूर्वं परित्यक्ते पुनर्वासनावशेन स्मरणरूपो मोहो
न कर्तव्यः । शुद्धात्मभावनास्वरूपं तपश्चरणं तत्साधकभूतशरीरं तस्यापि स्थित्यर्थमशनपानादिकं
यद्गृह्यमाणं तत्रापि मोहो न कर्तव्य इति भावार्थः ।।१११।।
अथ स्थलसंख्याबहिर्भूतमाहारमोहविषयनिराकरणसमर्थनार्थं प्रक्षेपकत्रयमाह तद्यथा —
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਹੇ ਯੋਗੀ! ਤੁਂ ਨਿਰ੍ਮੋਹ ਏਵਾ ਪਰਮਾਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਨੀ ਭਾਵਨਾਥੀ ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਭੂਤ ਏਵਾ
ਮੋਹਨੇ ਤੁਂ ਛੋਡ, ਕਾਰਣ ਕੇ ਮੋਹ ਸਮੀਚੀਨ ਨਥੀ. ਸ਼ਾ ਮਾਟੇ? ਕਾਰਣ ਕੇ ਨਿਰ੍ਮੋਹ ਏਵਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾਨੀ
ਭਾਵਨਾਥੀ ਰਹਿਤ ਮੋਹਾਸਕ੍ਤ ਸਮਸ੍ਤ ਜਗਤਨੇ, ਆਕੁਲ਼ਤਾ ਜੇਨੁਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਛੇ ਏਵਾ ਪਾਰਮਾਰ੍ਥਿਕ ਸੁਖਥੀ
ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣ ਅਨੇ ਆਕੁਲ਼ਤਾਨਾ ਉਤ੍ਪਾਦਕ ਏਵਾ ਦੁਃਖਨੇ ਸਹਨ ਕਰਤੁਂ, ਤੁਂ ਦੇਖ.
ਅਹੀਂ, ਕਹੇ ਛੇ ਕੇ ਪੂਰ੍ਵੇ ਛੋਡੀ ਦੀਧੇਲ ਬਹਿਰਂਗ ਸ੍ਤ੍ਰੀ, ਪੁਤ੍ਰਾਦਿਮਾਂ ਫਰੀਥੀ ਵਾਸਨਾਨਾ ਵਸ਼ੇ
ਸ੍ਮਰਣਰੂਪ ਮੋਹ ਤੋ ਨ ਕਰਵੋ ਏ ਤੋ ਠੀਕ, ਪਰਂਤੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੀ ਭਾਵਨਾਸ੍ਵਰੂਪ ਜੇ ਤਪਸ਼੍ਚਰਣ ਤੇਨਾ
ਸਾਧਕਭੂਤ ਜੇ ਸ਼ਰੀਰ ਤੇਨੀ ਸ੍ਥਿਤਿ ਮਾਟੇ (ਤੇਨੇ ਟਕਾਵਵਾ ਮਾਟੇ) ਪਣ ਜੇ ਅਨ੍ਨ, ਜਲ਼ਾਦਿਕ ਲੇਵਾਮਾਂ
ਆਵੇ ਛੇ ਤੇਮਨੀ ਉਪਰ ਪਣ ਮੋਹ ਨ ਕਰਵੋ, ਏਵੋ ਭਾਵਾਰ੍ਥ ਛੇ. ੧੧੧.
ਹਵੇ, ਆਹਾਰਨਾ ਮੋਹਨਾ ਤ੍ਯਾਗਨੁਂ ਸਮਰ੍ਥਨ ਕਰਵਾ ਮਾਟੇ ਸ੍ਥਲ਼ਸਂਖ੍ਯਾਥੀ ਬਹਾਰ ਤ੍ਰਣ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਪਕ
ਗਾਥਾਸੂਤ੍ਰੋ ਕਹੇ ਛੇ : —
क्योंकि [मोहः ] मोह [भद्रः न भवति ] अच्छा नहीं होता है, [मोहासक्तं ] मोहसे आसक्त
[सकलं जगत् ] सब जगत् जीवोंको [दुःखं सहमानं ] क्लेश भोगते हुए [पश्य ] देख ।
भावार्थ : — जो आकुलता रहित है, वह दुःखका मूल मोह है । मोही जीवोंको दुःख
सहित देखो । वह मोह परमात्मस्वरूपकी भावनाका प्रतिपक्षी दर्शनमोह चारित्रमोहरूप है ।
इसलिये तू उसको छोड़ । पुत्र, स्त्री आदिकमें तो मोहकी बात दूर रहे, यह तो प्रत्यक्षमें त्यागने
योग्य ही है, और विषय – वासनाके वश देह आदिक परवस्तुओंका रागरूप मोह - जाल है, वह भी
सर्वथा त्यागना चाहिये । अंतर बाह्य मोहका त्यागकर सम्यक् स्वभाव अंगीकार करना । शुद्धात्मा
की भावनारूप जो तपश्चरण उसका साधक जो शरीर उसकी स्थितिके लिये अन्न जलादिक लिये
जाते हैं, तो भी विशेष राग न करना, राग रहित नीरस आहार लेना चाहिये ।।१११।।
आगे स्थलसंख्याके सिवाय जो प्रक्षेपक दोहे हैं, उनके द्वारा आहारका मोह निवारण
करते हैं —