Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੪੫੬ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੪੪
ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਭੂਤ ਮੋਹਨਾ ਬਂਧਨਥੀ ਦ੍ਰਢ ਬਾਂਧਤੋ ਹੋਵਾਥੀ ਜੇ ਅਵਿਚਲ਼ ਛੇ ਏਵੋ ਅਵਿਚਲ਼ ਪਾਸ਼ ਰਚ੍ਯੋ
ਛੇ, ਏਮਾਂ ਸਂਦੇਹ ਕਰਵਾ ਯੋਗ੍ਯ ਨਥੀ.
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨ, ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਜੇਨੋ ਸ੍ਵਭਾਵ ਛੇ ਏਵਾ ਪਰਮਾਤ੍ਮਪਦਾਰ੍ਥਨੀ ਭਾਵਨਾਥੀ
ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਭੂਤ ਕਸ਼ਾਯ-ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਵਡੇ ਮਨ ਵ੍ਯਾਕੁਲ਼ ਥਾਯ ਛੇ, ਮਨਨੀ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿ ਵਿਨਾ ਗ੍ਰੁਹਸ੍ਥੋਨੇ ਤਪੋਧਨਨੀ
ਮਾਫਕ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਭਾਵਨਾ ਕਰਵਾਨੁਂ ਬਨੀ ਸ਼ਕਤੁਂ ਨਥੀ. ਵਲ਼ੀ, ਕਹ੍ਯੁਂ ਪਣ ਛੇ ਕੇ : —
‘‘कषायैरिन्द्रियैर्दुष्टैर्व्याकुलीक्रियते मनः । यतः कर्तुं न शक्येत भावना गृहमेधिभिः ।।’’ (ਅਰ੍ਥ: —
ਦੁਸ਼੍ਟ ਕਸ਼ਾਯ ਅਨੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਥੀ ਮਨ ਵ੍ਯਾਕੁਲ਼ ਬਨੇ ਛੇ, ਤੇਥੀ ਗ੍ਰੁਹਸ੍ਥੋ ਆਤ੍ਮਭਾਵਨਾ ਕਰੀ ਸ਼ਕਤਾ
ਨਥੀ.) ।।੧੪੪.
ਹਵੇ, ਘਰਨੁਂ ਮਮਤ੍ਵ ਛੋਡਾਵ੍ਯਾ ਪਛੀ ਦੇਹਨਾ ਮਮਤ੍ਵਨੋ ਤ੍ਯਾਗ ਦਰ੍ਸ਼ਾਵੇ ਛੇ (ਦੇਹਨੁਂ ਮਮਤ੍ਵ ਛੋਡਾਵੇ
ਛੇ.) : —
कृतान्तनाम्ना कर्मणा । कथंभूतः । अविचलु शुद्धात्मतत्त्वभावनाप्रतिपक्षभूतेन मोहबन्धनेना-
बद्धत्वादविचलः णिस्संदेहु संदेहो न कर्तव्य इति । अयमत्र भावार्थः । विशुद्धज्ञानदर्शन-
स्वभावपरमात्मपदार्थभावनाप्रतिपक्षभूतैः कषायेन्द्रियैः व्याकुलक्रियते मनः, मनःशुद्धयभावे
गृहस्थानां तपोधनवत् शुद्धात्मभावना कर्तुं नायातीति । तथा चोक्त म् — ‘‘कषायैरिन्द्रियै-
र्दुष्टैर्व्याकुलीक्रियते मनः । यतः कर्तुं न शक्येत भावना गृहमेधिभिः ।।’’ ।।१४४।।
अथ गृहममत्वत्यागानन्तरं देहममत्वत्यागं दर्शयति —
२७६) देहु वि जित्थु ण अप्पणउ तहिँ अप्पणउ किं अण्णु ।
पर-कारणि मण गुरुव तुहुँ सिव-संगमु अवगण्णु ।।१४५।।
यह घर मोहके बँधनसे अति दृढ़ बँधा हुआ है, इसमें संदेह नहीं है । यहाँ तात्पर्य ऐसा
है, कि शुद्धात्मज्ञान दर्शन शुद्ध भावरूप जो परमात्मपदार्थ उसकी भावनासे विमुख जो
विषय कषाय हैं, उनसे यह मन व्याकुल होता है । इसलिये मनका शुद्धिके बिना
गृहस्थके यतिकी तरह शुद्धात्माका ध्यान नहीं होता । इस कारण घर का त्याग करना
योग्य है, घरके बिना त्यागे मन शुद्ध नहीं होता । ऐसी दूसरी जगह भी कहा है, कि
कषायोंसे और इन दुष्ट इन्द्रियोंसे मन व्याकुल होता है, इसलिये गृहस्थ लोग आत्म –
भावना कर नहीं सकते ।।१४४।।
आगे घरकी ममता छुड़ाकर शरीरका ममत्व छुड़ाते हैं —