Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੪੫ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੪੫੭
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਜ੍ਯਾਂ ਦੇਹ ਪਣ ਪੋਤਾਨੋ ਨਥੀ ਤ੍ਯਾਂ ਅਨ੍ਯ ਪਦਾਰ੍ਥੋ ਸ਼ੁਂ ਪੋਤਾਨਾ ਥਾਯ?
ਏਮ ਜਾਣੀਨੇ ਦੇਹਥੀ ਬਹਿਰ੍ਭੂਤ ਸ੍ਤ੍ਰੀ, ਵਸ੍ਤ੍ਰ, ਆਭਰਣ, ਉਪਕਰਣ ਆਦਿ ਏਵਾ ਪਰਿਗ੍ਰਹਨਾ
ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਤੁਂ ਮੋਹ ਨ ਕਰ. ਹੇ ਤਪੋਧਨ! ‘ਸ਼ਿਵ’ ਸ਼ਬ੍ਦਥੀ ਵਾਚ੍ਯ ਏਵਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੀ ਭਾਵਨਾਨੋ
ਤ੍ਯਾਗ ਨ ਕਰ.
ਅਮੂਰ੍ਤ, ਵੀਤਰਾਗਸ੍ਵਭਾਵੀ ਨਿਜਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੀ ਸਾਥੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰਥੀ ਦੂਧ-ਪਾਣੀਨੀ ਜੇਮ ਏਕਮੇਕ
ਥਈਨੇ ਜੇ ਆ ਦੇਹ ਰਹੇ ਛੇ ਤੇ ਪਣ ਜੀਵਨੁਂ ਸ੍ਵਰੂਪ ਨਥੀ, ਏਮ ਜਾਣੀਨੇ ਬਾਹ੍ਯ ਪਦਾਰ੍ਥਨੁਂ ਮਮਤ੍ਵ
ਛੋਡੀਨੇ ਅਨੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾਨੀ ਅਨੁਭੂਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣ ਵੀਤਰਾਗ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਸਮਾਧਿਮਾਂ ਸ੍ਥਿਤ ਥਈਨੇ
ਸਰ੍ਵਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਥੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰਵੀ ਜੋਈਏ, ਏ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ ਛੇ. ੧੪੫.
देहोऽपि यत्र नात्मीयः तत्रात्मीयं किमन्यत् ।
परकारणे मा मुह्य (?) त्वं शिवसंगमं अवगण्य ।।१४५।।
देहुवि इत्यादि । देहु वि जित्थु ण अप्पणउ देहोऽपि यत्र नात्मीयः तहिं अप्पणउ
किं अण्णु तत्रात्मीयाः किमन्ये पदार्था भवन्ति, किं तु नैव । एवं ज्ञात्वा पर-कारणि
परस्य देहस्य बहिर्भूतस्य स्त्रीवस्त्राभरणोपकरणादिपरिग्रहनिमित्तेन मण गुरुव तुहुं सिव-संगमु
अवगण्णु हे तपोधन शिवशब्दवाच्यशुद्धात्मभावनात्यागं मा कार्षीरिति । तथाहि । अमूर्तेन
वीतरागस्वभावेन निजशुद्धात्मना सह व्यवहारेण क्षीरनीरवदेकीभूत्वा तिष्ठति योऽसौ देहः
सोऽपि जीवस्वरूपं न भवति इति ज्ञात्वा बहिःपदार्थे ममत्वं त्यक्त्वा शुद्धात्मानुभूति-
लक्षणवीतरागनिर्विकल्पसमाधौ स्थित्वा च सर्वतात्पर्येण भावना कर्तव्येत्यभिप्रायः ।।१४५।।
गाथा – १४५
अन्वयार्थ : — [यत्र ] जिस संसारमें [देहोऽपि ] शरीर भी [आत्मीयः न ] अपना नहीं
है, [तत्र ] उसमें [अन्यत् ] अन्य [आत्मीयं किं ] क्या अपना हो सकता है ? [त्वं ] इस कारण
तू [शिवसंगमं ] मोक्षका संगम [अवगण्य ] छोड़कर [परकारणे ] पुत्र, स्त्री, वस्त्र, आभूषण
आदि उपकरणोंमें [मा मुह्य ] ममत्व मत कर ।
भावार्थ : — अमूर्त वीतराग भावरूप जो निज शुद्धात्मा उससे व्यवहारनयकर दूध-पानी
की तरह यह देह एकमेक हो रही है, ऐसी देह, जीवका स्वरूप नहीं है, तो पुत्र-कलत्रादि
धन – धान्यादि अपने किस तरह हो सकेंगे ? ऐसा जानकर बाह्य पदार्थोंमें ममता छोड़कर
शुद्धात्माकी अनुभूतिरूप जो वीतराग निर्विकल्पसमाधि उसमें ठहरकर सब प्रकारसे
शुद्धोपयोगकी भावना करनी चाहिये ।।१४५।।