Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੪੬੨ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੪੯
ਅਨੇ ਨਿਰ੍ਗੁਣ ਸ਼ਰੀਰਥੀ ਜੋ ਸ੍ਥਿਰ, ਨਿਰ੍ਮਲ਼ ਅਨੇ ਸਾਰਭੂਤ ਗੁਣਵਾਲ਼ੀ ਕ੍ਰਿਯਾ ਵਧੀ ਸ਼ਕੇ ਛੇ ਤੋ
ਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾ ਸ਼ਾ ਮਾਟੇ ਨ ਕਰਵੀ? (ਅਵਸ਼੍ਯ ਕਰਵੀ.) ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਆ ਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਮਲਿਨ ਅਨੇ ਨਿਰ੍ਗੁਣ
ਸ਼ਰੀਰਨੇ ਸ੍ਥਿਰ, ਨਿਰ੍ਮਲ਼ ਅਨੇ ਗੁਣਯੁਕ੍ਤ ਆਤ੍ਮਾਨਾ ਧ੍ਯਾਨਮਾਂ ਲਗਾਡਵੁਂ ਜੋਈਏ. ੧੪੮.
ਵਲ਼ੀ, ਹਵੇ ਸ਼ਰੀਰਨੇ ਅਸ਼ੁਚਿ ਦਰ੍ਸ਼ਾਵੀਨੇ ਮਮਤ੍ਵ ਛੋਡਾਵੇ ਛੇ : —
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਜੇਵੀ ਰੀਤੇ ਨਰਕਗ੍ਰੁਹ ਸੇਂਕਡੋ ਛਿਦ੍ਰਵਾਲ਼ੁਂ ਜਰ੍ਜਰਿਤ ਛੇ ਤੇਵੀ ਰੀਤੇ ਸ਼ਰੀਰਰੂਪੀ ਘਰ
ਪਣ ਨਵਦ੍ਵਾਰਰੂਪੀ ਛਿਦ੍ਰੋਵਾਲ਼ੁਂ ਹੋਵਾਥੀ ਸ਼ਤਜੀਰ੍ਣ ਛੇ (ਤਦ੍ਦਨ ਜੀਰ੍ਣ ਛੇ) ਅਨੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਜਨ੍ਮ, ਜਰਾ,
गुणसारं । काएण जा विढप्पइ सा किरिया किण्ण कायव्वा ।।’’ ।।१४८।।
अथ —
२८०) जेहउ जज्जरु णरय-घरु तेहउ जोइय काउ ।
णरइ णिरंतरु पूरियउ किम किज्जइ अणुराउ ।।१४९।।
यथा जर्जरं नरकगृहं तथा योगिन् कायः ।
नरके निरन्तरं पूरितं किं क्रियते अनुरागः ।।१४९।।
जेहउ इत्यादि । जेहउ जज्जरु यथा जर्जरं शतजीर्णं णरय-घरु नरकगृहं तेहउ
जोइउ काउ तथा हे योगिन् कायः । यतः किम् । णरइ णिरंतरु पूरियउ नरके निरन्तरं
है, इसके निमित्तसे सारभूत ज्ञानादि गुण सिद्धि करने योग्य हैं । इस शरीरसे तप संयमादिका
साधन होता है, और तप संयमादि क्रियासे सारभूत गुणोंकी सिद्धि होती है । जिस क्रियासे ऐसे
गुण सिद्ध हों, वह क्रिया क्यों नहीं करनी, अवश्य करनी चाहिये ।।१४८।।
आगे शरीरको अशुचि दिखलाकर ममत्व छुड़ाते हैं —
गाथा – १४९
अन्वयार्थ : — [योगिन् ] हे योगी, [यथा ] जैसा [जर्जरं ] सैकड़ों छेदोंवाला
[नरकगृहं ] नरक – घर है, [तथा ] वैसा यह [कायः ] शरीर [नरके ] मल – मूत्रादिसे
[निरंतरं ] हमेशा [पूरितं ] भरा हुआ है । ऐसे शरीरसे [अनुरागः ] प्रीति [किं क्रियते ] कैसे
की जावे ? किसी तरह भी यह प्रीतिके योग्य नहीं हैं ।
भावार्थ : — जैसे नरकका घर अति जीर्ण जिसके सैकड़ों छिद्र हैं, वैसे यह कायरूपी
घर साक्षात् नरकका मन्दिर है, नव द्वारोंसे अशुचि वस्तु झरती है । और आत्माराम जन्म – मरणादि