Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੪੬੪ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੫੦
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਤ੍ਰਣ ਲੋਕਮਾਂ ਜੇਟਲਾਂ ਦੁਃਖੋ ਛੇ ਤੇਟਲਾਂ ਦੁਃਖੋਥੀ ਬਨੇਲ ਹੋਵਾਥੀ ਆ ਦੇਹ
ਦੁਃਖਰੂਪ ਛੇ ਅਨੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਤੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰਥੀ ਦੇਹਮਾਂ ਰਹੇਲੋ ਹੋਵਾ ਛਤਾਂ ਪਣ ਨਿਸ਼੍ਚਯਥੀ ਦੇਹਥੀ
ਭਿਨ੍ਨ ਹੋਵਾਥੀ ਅਨਾਕੁਲ਼ਤਾ ਜੇਨੁਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਛੇ ਏਵਾ ਸੁਖਸ੍ਵਭਾਵਵਾਲ਼ੋ ਛੇ. ਤ੍ਰਣ ਲੋਕਮਾਂ ਜੇਟਲਾਂ
ਪਾਪੋ ਛੇ ਤੇਟਲਾਂ ਪਾਪੋਥੀ ਬਨੇਲ ਹੋਵਾਥੀ ਆ ਦੇਹ ਪਾਪਰੂਪ ਛੇ, ਅਨੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾ ਤੋ
ਵ੍ਯਵਹਾਰਥੀ ਦੇਹਮਾਂ ਰਹੇਵਾ ਛਤਾਂ ਪਣ ਨਿਸ਼੍ਚਯਥੀ ਪਾਪਰੂਪ ਦੇਹਥੀ ਭਿਨ੍ਨ ਹੋਵਾਥੀ ਅਤ੍ਯਂਤ ਪਵਿਤ੍ਰ
ਛੇ. ਤ੍ਰਣ ਲੋਕਮਾਂ ਜੇਟਲਾ ਅਸ਼ੁਚਿ ਪਦਾਰ੍ਥੋ ਛੇ ਤੇਟਲਾ ਅਸ਼ੁਚਿ ਪਦਾਰ੍ਥੋਥੀ ਬਨੇਲ ਹੋਵਾਥੀ ਆ ਦੇਹ
ਅਸ਼ੁਚਿਰੂਪ ਛੇ ਅਨੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾ ਤੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰਥੀ ਦੇਹਮਾਂ ਰਹੇਲੋ ਹੋਵਾ ਛਤਾਂ ਪਣ ਨਿਸ਼੍ਚਯਥੀ
ਦੇਹਥੀ ਪ੍ਰੁਥਕ੍ਭੂਤ (ਅਲਗ, ਭਿਨ੍ਨ, ਜੁਦੋ) ਹੋਵਾਥੀ ਅਤ੍ਯਂਤ ਨਿਰ੍ਮਲ਼ ਛੇ.
ਅਹੀਂ, ਏ ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਦੇਹਨੀ ਸਾਥੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾਨੋ ਭੇਦ ਜਾਣੀਨੇ ਨਿਰਂਤਰ (ਆਤ੍ਮ) ਭਾਵਨਾ
ਕਰਵੀ ਜੋਈਏ, ਏਵੁਂ ਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯ ਛੇ. ੧੫੦.
दुक्खइं इत्यादि । दुक्खइं दुःखानि पावइं पापानि असुचियइं अशुचिद्रव्याणि
ति-हुयणि सयलइं लेवि भुवनत्रयमध्ये समस्तानि गृहीत्वा एयहिं देहु विणिम्मियउ एतैर्देहो
विनिर्मितः । केन कर्तृभूतेन । विहिणा विधिशब्दवाच्येन कर्मणा । कस्मादेवंभूतो देहः कृतः
वइरु मुणेवि वैरं मत्वेति । तथाहि । त्रिभुवनस्थदुःखैर्निर्मितत्वात् दुःखरूपोऽयं देहः,
परमात्मा तु व्यवहारेण देहस्थोऽपि निश्चयेन देहाद्भिन्नत्वादनाकुलत्वलक्षणसुखस्वभावः ।
त्रिभुवनस्थपापैर्निर्मितत्वात् पापरूपोऽयं देहः, शुद्धात्मा तु व्यवहारेण देहस्थोऽपि निश्चयेन
पापरूपदेहाद्भिन्नत्वादत्यन्तपवित्रः । त्रिभुवनस्थाशुचिद्रव्यैर्निर्मितत्वादशुचिरूपोऽयं देहः, शुद्धात्मा
तु व्यवहारेण देहस्थोऽपि निश्चयेन देहात्पृथग्भूतत्वादत्यन्तनिर्मल इति । अत्रैवं देहेन सह
शुद्धात्मनो भेदं ज्ञात्वा निरन्तरं भावना कर्तव्येति तात्पर्यम् ।।१५०।।
अथ —
भावार्थ : — तीन लोकमें जितने दुःख हैं, उनसे यह देह रचा गया है, इससे दुःखरूप
है, और आत्मद्रव्य व्यवहारनयकर देहमें स्थित है, तो भी निश्चयनयकर देहसे भिन्न
निराकुलस्वरूप सुखरूप है, तीन लोकमें जितने पाप हैं, उन पापोंसे यह शरीर बनाया गया
है, इसलिये यह देह पापरूप ही है, इससे पाप ही उत्पन्न होता है, और चिदानंद चिद्रूप जीव
पदार्थ व्यवहारनयसे देहमें स्थित है, तो भी देहसे भिन्न अत्यंत पवित्र है, तीन जगत्में जितने
अशुचि पदार्थ हैं, उनको इकट्ठेकर यह शरीर निर्माण किया है, इसलिये महा अशुचिरूप है,
और आत्मा व्यवहारनयकर देहमें विराजमान है, तो भी देहसे जुदा परम पवित्र है । इसप्रकार
देहका और जीवका अत्यंत भेद जानकर निरन्तर आत्माकी भावना करनी चाहिये ।।१५०।।
आगे फि र भी देहको अपवित्र दिखलाते हैं —