Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੫੪ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੪੬੯
ਹਵੇ, ਤੁਂ ਆਤ੍ਮਾਧੀਨ (ਸ੍ਵਾਧੀਨ) ਸੁਖਮਾਂ ਰਤਿ (ਪ੍ਰੀਤਿ) ਕਰ, ਏਮ ਦਰ੍ਸ਼ਾਵੇ ਛੇ : —
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਅਨ੍ਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਥੀ ਨਿਰਪੇਕ੍ਸ਼ ਹੋਵਾਥੀ ਆਤ੍ਮਾਧੀਨ ਛੇ ਏਵੁਂ ਜੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨਾ
ਸਂਵੇਦਨਥੀ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਸੁਖ ਤੇਨਾਥੀ ਜ – ਤੇਨਾ ਅਨੁਭਵਥੀ ਜ – ਸਂਤੋਸ਼ ਕਰ. ਹੇ ਵਤ੍ਸ-ਮਿਤ੍ਰ! ਪਰਾਧੀਨ
-ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਧੀਨ-ਸੁਖਨਾ ਚਿਨ੍ਤਵਨਾਰਨੇ ਹ੍ਰੁਦਯਨੋ ਅਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹ ਮਟਤੋ ਨਥੀ.
ਅਹੀਂ, ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਨੀ ਰਤਿ (ਪ੍ਰੀਤਿ) ਸ੍ਵਾਧੀਨ ਛੇ ਅਨੇ ਵਿਚ੍ਛੇਦ ਤਥਾ ਵਿਘ੍ਨੋਨਾ ਸਮੂਹਥੀ ਰਹਿਤ
ਛੇ; ਅਨੇ ਭੋਗੋਨੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪਰਾਧੀਨ ਛੇ ਤਥਾ ਜੇਵੀ ਰੀਤੇ ਇਨ੍ਧਨਥੀ ਅਗ੍ਨਿ ਸ਼ਾਂਤ ਥਤੋ ਨਥੀ, ਹਜਾਰੋ
अथात्मायत्तसुखे रतिं कुर्विति दर्शयति —
२८५) अप्पायत्तउ जं जि सुहु तेण जि करि संतोसु ।
पर सुहु वढ चिंतंताहँ हियइ ण फि ट्टइ सोसु ।।१५४।।
आत्मायत्तं यदेव सुखं तेनैव कुरु संतोषम् ।
परं सुखं वत्स चिन्तयतां हृदये न नश्यति शोषः ।।१५४।।
अप्पायत्तउ इत्यादि । अप्पायत्तउ अन्यद्रव्यनिरपेक्षत्वेनात्माधीनं जं जि सुहु यदेव
शुद्धात्मसंवित्तिसमुत्पन्नं सुखं तेण जि करि संतोसु तेनैव तदनुभवेनैव संतोषं कुरु पर
सुहु वढ चिंतंताहं इन्द्रियाधीनं परसुखं चिन्तयतां वत्स मित्र हियइ ण फि ट्टइ सोसु
हृदये न नश्यति शोषोऽन्तर्दाह इति । अत्राध्यात्मरतिः स्वाधीना विच्छेदविघ्नौघरहिता च,
भोगरतिस्तु पराधीना वह्नेरिन्धनैरिव समुद्रस्य नदीसहस्रैरिवातृप्तिकरा च । एवं ज्ञात्वा
आगे यह उपदेश करते हैं, कि तू आत्म – सुखमें प्रीति कर —
गाथा – १५४
अन्वयार्थ : — [वत्स ] हे शिष्य, [यदेव जो आत्मायत्तं सुखं ] परद्रव्यसे रहित
आत्माधीन सुख है, [तेनैव ] उसीमें [संतोषम् ] संतोष [कुरु ] कर, [परं सुखं ] इन्द्रियाधीन
सुखको [चिंतयतां ] चिन्तवन करनेवालोंके [हृदये ] चित्तका [शोषः ] दाह [न नश्यति ] नहीं
मिटता ।
भावार्थ : — आत्माधीन सुख आत्माके जाननेसे उत्पन्न होता है, इसलिये तू आत्माके
अनुभवसे संतोष कर, भोगोंकी वाँछा करनेसे चित्त शान्त नहीं होता । जो अध्यात्मकी प्रीति
है, वह स्वाधीनता है, इसमें कोई विघन् नहीं है, और भोगोंका अनुराग वह पराधीनता है । भोगोंको
भोगते कभी तृप्ति नहीं होती । जैसे अग्नि ईंधनसे तृप्त नहीं होती, और सैकड़ों नदियोंसे समुद्र