Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੭੮-੧੮੧ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੫੦੫
जीर्णेन वस्त्रेण तथा बुधः देहं न मन्यते जीर्णम् ।
देहेन जीर्णेन ज्ञानी तथा आत्मानं न मन्यते जीर्णम् ।।१७९।।
वस्त्रे प्रणष्टे यथा बुधः देहं न मन्यते नष्टम् ।
नष्टे देहे ज्ञानी तथा आत्मानं न मन्यते नष्टम् ।।१८०।।
भिन्नं वस्त्रमेव यथा जीव देहात् मन्यते ज्ञानी ।
देहमपि भिन्नं ज्ञानी तथा आत्मनः मन्यते जानीहि ।।१८१।।
यथा कोऽपि व्यवहारज्ञानी रक्ते वस्त्रे जीर्णे वस्त्रे नष्टेऽपि स्वकीयवस्त्रे स्वकीयं
देहं रक्तं जीर्णं नष्टं न मन्यते तथा वीतरागनिर्विकल्पस्वसंवेदनज्ञानी देहे रक्ते जीर्णे
नष्टेऽपि सति व्यवहारेण देहस्थमपि वीतरागचिदानन्दैकपरमात्मानं शुद्धनिश्चयनयेन देहाद्भिन्नं
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਜੇਵੀ ਰੀਤੇ ਕੋਈਪਣ ਵ੍ਯਵਹਾਰਜ੍ਞਾਨੀ (ਵ੍ਯਵਹਾਰਮਾਂ ਕੁਸ਼ਲ਼ ਮਨੁਸ਼੍ਯ) ਸ੍ਵਕੀਯ
ਵਸ੍ਤ੍ਰ ਲਾਲ ਹੋਤਾਂ, ਵਸ੍ਤ੍ਰ ਜੀਰ੍ਣ ਥਤਾਂ, ਅਨੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰ ਨਸ਼੍ਟ ਥਤਾਂ, ਸ੍ਵਕੀਯ ਦੇਹਨੇ ਲਾਲ, ਜੀਰ੍ਣ ਅਨੇ
ਨਸ਼੍ਟ ਮਾਨਤੋ ਨਥੀ ਤੇਵੀ ਰੀਤੇ ਵੀਤਰਾਗ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਸ੍ਵਸਂਵੇਦਨਵਾਲ਼ੋ ਜ੍ਞਾਨੀ ਦੇਹ ਲਾਲ ਹੋਤਾਂ, ਦੇਹ
ਜੀਰ੍ਣ ਅਨੇ ਨਸ਼੍ਟ ਥਤਾਂ, ਵ੍ਯਵਹਾਰਥੀ ਦੇਹਮਾਂ ਰਹੇਵਾ ਛਤਾਂ ਪਣ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਥੀ ਦੇਹਥੀ ਭਿਨ੍ਨ,
ਏਕ (ਕੇਵਲ਼) ਵੀਤਰਾਗ ਚਿਦਾਨਂਦਮਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨੇ ਲਾਲ, ਜੀਰ੍ਣ ਕੇ ਨਸ਼੍ਟ ਮਾਨਤੋ ਨਥੀ.
[देहं रक्तम् ] शरीरको लाल [न मन्यते ] नहीं मानता, [तथा ] उसी तरह [ज्ञानी ] वीतराग
निर्विकल्प स्वसंवेदनज्ञानी [देह रक्ते ] शरीरके लाल होनेसे [आत्मानं ] आत्माको [रक्तम्
न मन्यते ] लाल नहीं मानता । [यथा बुधः ] जैसे कोई बुद्धिमान् [वस्त्रे जीर्णे ] कपड़ेके
जीर्ण (पुराने ) होने पर [देहं जीर्णम् ] शरीरको जीर्ण [न मन्यते ] नहीं मानता, [तथा ज्ञानी ]
उसी तरह ज्ञानी [देहे जीर्णे ] शरीरके जीर्ण होनेसे [आत्मानं जीर्णम् न मन्यते ] आत्माको
जीर्ण नहीं मानता, [यथा बुधः ] जैसे कोई बुद्धिमान् [वस्त्रे प्रणष्टे ] वस्त्रके नाश होनेसे [देहं
नष्टम् ] देहका नाश [न मन्यते ] नहीं मानता, [तथा ज्ञानी ] उसी तरह ज्ञानी [देहे नष्टे ]
देहका नाश होनेसे [आत्मानं ] आत्माका [नष्टम् न मन्यते ] नाश नहीं मानता, [जीव ] हे
जीव, [यथा ज्ञानी ] जैसे ज्ञानी [देहाद् भिन्नं एव ] देहसे भिन्न ही [वस्त्रम् मन्यते ] कपड़ेको
मानता है, [तथा ज्ञानी ] उसी तरह ज्ञानी [देहमपि ] शरीरको भी [आत्मनः भिन्नं ] आत्मासे
जुदा [मन्यते ] मानता है, ऐसा [जानीहि ] तुम जानो
।
भावार्थ : — जैसे वस्त्र और शरीर मिले हुए भासते हैं, परंतु शरीरसे वस्त्र जुदा है, उसी
तरह आत्मा और शरीर मिले हुए दिखते हैं, परंतु जुदा हैं । शरीरकी रक्ततासे, जीर्णतासे और
विनाशसे आत्माकी रक्तता, जीर्णता और विनाश नहीं होता । यह निसंदेह जानो । यह आत्मा