PDF/HTML Page 3601 of 4199
single page version

‘hun nirmāṇanāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -112.

je karmanā udayathī aṅgopāṅganī ṭhīk ṭhīk rachanā thāy tene nirmāṇanāmakarma kahe chhe. te prakr̥itinā phaḷane, dharmīpuruṣh kahe chhe, hun bhogavato nathī, arthāt karmaprakr̥itinā uday taraph mārun valaṇ nathī. chothe, pāñchame ane chhaṭhṭhe guṇasthāne dharmī puruṣhane kanīk asthiratā chhe, te karmaprakr̥itinā phaḷane mātra dekhe ne jāṇe; sātamā guṇasthāne sthiratā thatān tyān asthiratāno bhāv ja nathī. ahīn sātamānī mukhyatāthī vāt chhe.

‘hun agurulaghunāmakarmanāphaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -113.

je karmanā udayathī sharīr, loḍhānā goḷānā jevun bhāre ane ākaḍānā rūnā jevun halakun na hoy tene aguruladhunāmakarma kahe chhe. tene, dharmātmā kahe chhe, hun bhogavato nathī, hun ātmānā ānandane ja vedun chhun.

‘hun upaghātanāmakarmanāphaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -114.

je karmanā udayathī potāno ghāt karanārān aṅg hoy tene upaghāt nāmakarma kahe chhe, tenā phaḷane hun bhogavato nathī.

‘hun paraghātanāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -11p.

je karmanā udayathī bījāno ghāt karavāvāḷān aṅg-upāṅg hoy tene paraghāt nāmakarma kahe chhe, tenā phaḷane dharmī puruṣh bhogavato nathī.

‘hun ātapanāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -116.

je karmanā udayathī parane ātāparūp sharīr hoy, jemake sūryanun bimb, gnānī kahe chhe, hun tene bhogavato nathī, svasvarūpane ja sañchetun chhun.

‘hun udyotanāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’-117.

je karmanā udayathī udyotarūp sharīr thāy tene udyot nāmakarma kahe chhe. tenā phaḷane dharmātmā bhogavato nathī.

‘hun uchchhavāsanāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -118.

PDF/HTML Page 3602 of 4199
single page version

je karmanā udayathī shvāsochchhavās hoy tene uchchhavās nāmakarma kahe chhe, tenā phaḷane dharmī puruṣh bhogavato nathī.

have vihāyogati nāmakarmanā be bhed kahe chheḥ- ‘hun prashastavihāyogatināmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -119.

‘hun aprashastavihāyogatināmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -120.

je karmanā udayathī ākāshamān gaman thāy tene vihāyogati nāmakarma kahe chhe. tenā phaḷane dharmī bhogavato nathī.

‘hun sādhāraṇasharīranāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -121.

je karmanā udayathī ek sharīranā anek jīv svāmī hoy tene sādhāraṇasharīr nāmakarma kahe chhe. samakitī ke munine āvī prakr̥iti paḍī hoy, paṇ teno ene bhogavaṭo nathī.

‘hun pratyekasharīranāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -122.

je karmanā udayathī ek sharīrano ek ja svāmī hoy tene pratyekasharīr nāmakarma kahe chhe. tenā phaḷane dharmī jīv bhogavato nathī, ātmāne ja sañchete chhe.

‘hun sthāvaranāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -123.

je karmanā udayathī jīv ekendriy jātimān-pr̥ithvī, ap, tej, vāyu ane vanaspatikāyamān upaje-janme tene sthāvar nāmakarma kahe chhe. tenā phaḷane dharmī puruṣh bhogavato nathī.

‘hun trasanāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -124.

je karmanā udayathī jīv dvīndriy, trīndriy, chaturindriy, pañchendriyomān upaje-janme tene trasanāmakarma kahe chhe, tenā phaḷane, kahe chhe, hun bhogavato nathī.

‘hun subhaganāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -12p.

PDF/HTML Page 3603 of 4199
single page version

je karmanā udayathī bījā jīvo potānā upar prīti kare evun sharīr hoy tene subhaganāmakarma kahe chhe. tenā phaḷane dharmī bhogavato nathī.

‘hun durbhaganāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -126.

je karmanā udayathī bījā jīvo potānā upar aprīti kare, dveṣh kare evun sharīr hoy tene durbhaganāmakarma kahe chhe. tenā phaḷane dharmī-gnānī puruṣh bhogavato nathī.

‘hun susvaranāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -127.

je karmanā udayathī madhur-mīṭho svar hoy tene susvaranāmakarma kahe chhe. tenā phaḷane dharmī bhogavato nathī.

‘hun duḥsvaranāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -128.

je karmanā udayathī madhur svar na hoy, jem kāgaḍā, kutarā, gadheḍā vagerene hoy chhe tevo karkash hoy, tene duḥsvaranāmakarma kahe chhe. tenā phaḷane dharmī bhogavato nathī.

‘hun shubhanāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -129.

je karmanā udayathī sharīranā avayav sundar hoy tene shubhanāmakarma kahe chhe. tenā phaḷane hun bhogavato nathī. ahāhā...! dharmī shun kahe chhe? ke rāgane paryāyabuddhimān hatī enāthī mārī dishā pharī gaī chhe, dashā paṇ pharī gaī chhe. mārī dashā samyaktvarūp thaī chhe, ane dishā shuddha chaitanya taraph chhe. karma prakr̥itinā phaḷ upar have mārun lakṣha nathī. lyo, āvī vāt!

‘hun ashubhanāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -130.

je karmanā udayathī sharīranā avayav sundar na hoy, tene ashubhanāmakarma kahe chhe. tenā phaḷane, dharmī kahe chhe, hun bhogavato nathī, hun svasvarūpane ja anubhavun chhun.

‘hun sūkṣhmanāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -131.

‘hun bādaranāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -132.

je karmanā udayathī sharīr, evun sūkṣhma hoy ke te bījāne (pr̥ithvī ādine)

PDF/HTML Page 3604 of 4199
single page version

roke nahi, ne bījāthī rokāy nahi tene sūkṣhmanāmakarma kahe chhe; ane jenā udayathī sharīr evun sthūḷ hoy ke te bījāne roke ne bījāthī rokāī jāy tene bādaranāmakarma kahe chhe. dharmī puruṣh kahe chhe-hun karma prakr̥itine bhogavato nathī, hun to chaitanyasvarūpane ja sañchetun chhun.

‘hun paryāptanāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -133.

je karmanā udayathī potapotāne yogya paryāpti pūrṇa thāy tene paryāpti nāmakarma kahe chhe. tenā phaḷane dharmī jīv bhogavato nathī.

‘hun aparyāptanāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -134.

je karmanā udayathī jīvanī labdhyaparyāptak avasthā hoy tene aparyāpta nāmakarma kahe chhe. jenī ekapaṇ paryāpti pūrṇa na hoy tathā shvāsanā aḍhāramā bhāgamān ja maraṇ thavāvāḷun hoy tene labdhyaparyāptak kahe chhe. dharmī chāritravant kahe chhe- te prakr̥itinā phaḷane hun bhogavato, nathī, ātmāne ja sañchetun chhun.

‘hun sthiranāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -13p.

je karmanā udayathī sharīranī dhātu ane upadhātu potapotānā sthāne rahe tene sthir nāmakarma kahe chhe. hun tenā phaḷane bhogavato nathī.

‘hun asthiranāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -136.

je karmanā udayathī sharīranī dhātu ane upadhātu potapotānā ṭhekāṇe na rahe tene asthiranāmakarma kahe chhe. tenā phaḷane dharmī bhogavato nathī.

‘hun ādeyanāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -137.

je karmanā udayathī kāntisahit sharīr upaje tene ādeyanāmakarma kahe chhe. dharmātmā kahe chhe- tenā phaḷane hun bhogavato nathī.

‘hun anādeyanāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -138.

je karmanā udayathī kāntisahit sharīr na upaje tene anādey nāmakarma kahe chhe. dharmī puruṣh tenā phaḷane bhogavato nathī.

PDF/HTML Page 3605 of 4199
single page version

‘hun yashaḥkīrtināmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun’ -139.

je karmanā udayathī lokamān jīvanī prashansā thāy, nāmanā thāy tene yashaḥkīrtināmakarma kahe chhe. tenā phaḷane dharmī bhogavato nathī. dharmī kahe chhe-bahāramān yash maḷe te hun nahi, andar ātmānā guṇo pragaṭe te vāstavik yash chhe. jemān nirākuḷ ānandanun vedan thāy te hun chhun, temān māro yash chhe. hun jash prakr̥itine vedato nathī. bahāramān loko prashansā kare e to prakr̥itinun phaḷ chhe, tene hun bhogavato nathī, hun to atīndriy ānandanā svarūpane ja vedun chhun. āvun! samajāṇun kāī...?

‘hun ayashaḥkīrtināmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -140.

je karmanā udayathī jīvanī lokamān prashansā na thāy tene ayashaḥkīrtināmakarma kahe chhe. tenā phaḷane dharmī puruṣh bhogavato nathī.

‘hun tīrthaṅkaranāmakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -141.

arhantapadanā kāraṇabhūt karmane tīrthaṅkar nāmakarma kahe chhe. tenā phaḷane, dharmī kahe chhe, hun bhogavato nathī. agnānī tīrthaṅkar prakr̥itinun nām sāmbhaḷī rājī rājī thaī jāy, jyāre gnānī kahe chhe-tīrthaṅkar prakr̥itinā phaḷane hun bhogavato nathī. ahāhā -! juo to kharā! keṭalo badho pher! bāpu! je bhāve tīrthaṅkar prakr̥iti bandhāy te bhāv abandh nathī, dharma nathī, ane tenāthī je prakr̥iti bandhāy tene ahīn viṣhavr̥ukṣhanun phaḷ kahyun chhe.

shāstramān āve ke tīrthaṅkar prakr̥iti paramparā mokṣhanun kāraṇ chhe; parantu e to nimittanun kathan chhe bhāī! prakr̥iti bandhāṇī e to jaḍ rajakaṇ chhe. tene to viṣhavr̥ukṣhanun phaḷ kahyun. vaḷī teno uday kyāre āve? ke kevaḷagnān thāy tyāre. have tyān prakr̥itinā phaḷamān sanyog āve temān māre shun? hun to kevaḷagnānī chhun, sarva lokālokano jāṇanāro chhun. bhāī! dharmī jīv to pahelethī ja kahe chhe ke-tīrthaṅkar prakr̥itinā phaḷane hun nathī bhogavato. tīrthaṅkar prakr̥iti badhāne na hoy; jene hoy tenī vāt samajavī. ahīn to sāmānyapaṇe badhī 148 prakr̥itionī vāt karī chhe.

have gotrakarmanī prakr̥itinā be bhed chhe tenī vāt kare chheḥ- ‘hun uchchagotrakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -142.

PDF/HTML Page 3606 of 4199
single page version

je karmanā udayathī uchcha kuḷamān janma thāy tene uchcha gotrakarma kahe chhe. tenā phaḷane dharmī bhogavato nathī, uchchagotrakarmanā udayathī rājā thāy, moṭo sheṭh thāy tene dharmī puruṣh bhogavato nathī.

‘hun nīchagotrakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -143.

je karmanā udayathī chaṇḍāl ādi nīchakuḷamān janma thāy tene nīchagotrakarma kahe chhe. tenā phaḷane gnānī bhogavato nathī.

have antarāy karmanī pāñch prakr̥itio kahe chheḥ- ‘hun dānāntarāyakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -144.

‘hun lābhāntarāyakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -14p.

‘hun bhogāntarāyakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -146.

‘hun upabhogāntarāyakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -147.

‘hun vīryāntarāyakarmanā phaḷane nathī bhogavato, chaitanyasvarūp ātmāne ja sañchetun chhun.’ -148.

ahā! je karma dānādikamān vighna-antarāy kare chhe te antarāy karma chhe, ane tene, dharmī kahe chhe, hun bhogavato nathī. prakr̥itinā phaḷ prati mane lakṣha nathī, hun to nityānandasvarūp ek ātmāne ja sañchetun chhun.

ā pramāṇe gnānī sakaḷ karmonā phaḷanā sanyāsanī bhāvanā kare chhe. jem sakaḷ puṇya-pāpanā bhāvanā sanyāsanī arthāt karmachetanānā tyāganī bhāvanā karī tem sakaḷ karmonā phaḷanā sanyāsanī bhāvanā karī.

‘ahīn bhāvanā eṭale vāramvār chintavan karīne upayogano abhyās karavo te. jyāre jīv samyagdraṣhṭi-gnānī thāy chhe tyāre tene gnān-shraddhān to thayun ja ke-“hun shuddhanaye samasta karmathī ane karmanā phaḷathī rahit chhun.” parantu pūrve bāndhelān karma udayamān āve temanāthī thatā bhāvonun kartāpaṇun chhoḍīne, traṇe kāḷ sambandhī ogaṇapachās ogaṇapachās bhaṅgo vaḍe karmachetanānā tyāganī bhāvanā karīne tathā sarva karmanun phaḷ bhogavavānā tyāganī bhāvanā karīne, ek chaitanyasvarūp ātmāne ja bhogavavānun bākī rahyun .’

PDF/HTML Page 3607 of 4199
single page version

ek bāju em kahe ke- munine, gaṇadhar bhagavānane paṇ rāganun pariṇaman hoy chhe ne vaḷī bījī bāju em kahe ke-samyagdraṣhṭi rāgano kartā nathī; ā kevī rīte chhe?

samādhānaḥ– samyagdraṣhṭi, muni, gaṇadhar ke chhadmasthadashāsthit tīrthaṅkarane paṇ bhūmikā anusār vratādinā vikalpa thatā hoy chhe. jeṭalun tyān rāganun pariṇaman chhe teṭalā anshe te kartā chhe. ā vāt pravachanasāramān 47 nayanā adhikāramān āve chhe. sādhakane jeṭalā anshe rāganun pariṇaman chhe teṭalā anshe te te pariṇamanano kartā chhe, bhoktā paṇ chhe; parantu samyagdraṣhṭine, dharmātmāne rāganī ruchi nathī, rāg mārun kartavya chhe evī buddhi nathī, rāgamān svāmitva nathī tethī te akartā chhe. rāg karavālāyak chhe, bhogavavālāyak chhe evī mānyatā gnānīne chothe guṇasthānethī ja hotī nathī tethī te akartā chhe, abhoktā chhe. āvī vāt chhe. jyān je apekṣhāthī vāt hoy tene te rīte yathārtha samajavī joīe.

juo, paravastu-dāḷ, bhāt, lāḍu, shāk, strīnun sharīr ītyādine ātmā bhogavī shakato nathī; agnānī paṇ tene bhogavato nathī. tenā lakṣhe je rāgādi upaje chhe tene agnānī bhogave chhe ane māne chhe ke hun parane bhogavun chhun; ā agnānī jīvano mithyā bhram chhe. ahīn em kahe chhe ke rāg ane dveṣhanā bhāv hovā chhatān gnānī tene bhogavato nathī, te to mātra teno jāṇanār-dekhanār ja rahe chhe; kartā-bhoktā thato nathī.

‘avirat, deshavirat ane pramatta avasthāvāḷā jīvane gnān shraddhānamān nirantar e bhāvanā to chhe ja; ane jyāre jīv apramatta dashā prāpta karīne ekāgra chittathī dhyān kare, kevaḷ chaitanyamātra ātmāmān ūpayog lagāve ane shuddhopayogarūp thāy, tyāre nishchayachāritrarūp shuddhopayogabhāvathī shreṇī chaḍhīne kevaḷagnān upajāve chhe. te vakhate e bhāvanānun phaḷ je karmachetanāthī ane karmaphaḷachetanāthī rahit sākṣhāt gnānachetanārūp pariṇaman te thāy chhe, pachhī ātmā anant kāḷ sudhī gnānachetanārūp ja raheto thako paramānandamān magna rahe chhe.’

juo, chothe, pāñchame, chhaṭḍhe guṇasthāne vyavahāranayano viṣhay-kiñchit rāg hoy chhe, parantu gnānīne tenā tyāganī bhāvanā arthāt gnātādravyanī bhāvanā sadāy hoy chhe. te vāramvār trikāḷī chaitanyamātra ātmāmān upayogane joḍe chhe ane e rīte shuddhopayog jāme chhe, draḍh thāy chhe.

samyagdarshan thavānā kāḷe paṇ shuddhopayog to hoy chhe. chothe guṇasthāne samyagdarshan thāy chhe te shuddhopayoganā kāḷe thāy chhe. pachhī paṇ koī koī vār dhyātā-dhyān-dhyeyanā vikalpothī chhūṭī te shuddhopayogamān āvī jāy chhe. chothe-pāñchame guṇasthāne shuddhopayog alpakāḷ rahe chhe tethī tene na gaṇatān sātamā guṇasthāne shuddhopayog jāmī jāy chhe tene ahīn shuddhopayog kahyo chhe. chāritradashānī ūtkr̥uṣhṭatā batāvavī chhe ne! tethī tyān

PDF/HTML Page 3608 of 4199
single page version

sātame guṇasthāne shuddhopayogarūp thāy chhe em kahyun chhe, kemake tyān upayoganī sthiratā thaī chhe. ahā! āvo shuddhopayog thāy tyāre nishchayachāritrarūp shuddhopayog bhāvathī shreṇī chaḍīne kevaḷagnān upajāve chhe. ane te vakhate e bhāvanānun phaḷ je sākṣhāt gnānachetanārūp pariṇaman te thāy chhe. pachhī te anantakāḷ gnānachetanārūp rahyo thako paramānandamān magna rahe chhe.

samyagdraṣhṭine paṇ gnānachetanā to hoy chhe; paṇ sāthe paryāyamān tene karmachetanā ane karmachetanā paṇ hoy chhe; tene te jāṇe-dekhe ja chhe e bījī vāt chhe. paṇ tene kiñchit rāganun vedan avashya hoy chhe. koī em kahe ke samyagdraṣhṭine sarvathā rāg nathī, duḥkh nathī to te enī ekānt mithyā mānyatā chhe. samyagdarshan thatān, dravyadraṣhṭinī mukhyatāmān, tene je rāg chhe tene gauṇ karīne nathī em kahīe chhīe e bījī vāt chhe, bākī chhaṭhṭhe, sātame ane dasamā paryant kiñchit āsrav chhe. ‘dravyadraṣhṭi prakāsh’ mān sogānījīe shubharāgane bhaṭhṭhī kahel chhe. chhaṭhṭhe munirājane je vratādinā vikalpa āve chhe te tene bhaṭhṭhī samān lāge chhe. samakitīne ekalī shuddha pariṇati ja hoy chhe e vāt barābar nathī.

samayasāranī agiyāramī gāthāmān sarva paryāyone abhūtārtha kahī chhe; mokṣhamārganī ane kevaḷagnānanī paryāyane paṇ tyān abhūtārtha kahī chhe. teno āshay shun chhe? bhāī! e to paryāyane gauṇ karīne, vyavahār kahīne tene abhūtārtha-asatyārtha kahī chhe, ane trikāḷī dravyane mukhya karī, nishchay kahī bhūtārtha kahel chhe. tyān to bāpu! trikāḷī dravyano ja āshray karāvavānun prayojan chhe em yathārtha samajavun. jyān e apekṣhāthī vāt hoy tene barābar meḷavīne yathārtha samajavun joīe. emān jarāy pharak paḍe to badhun ja pharī jāy. samajāṇun kāī....?

nishchayanī mukhyatāthī kahyun hoy ke samakitīne āsrav-bandh nathī, tyān ekānt pakaḍī le ke chothā guṇasthānavāḷāne rāg chhe ja nahi to tem vastunun svarūp nathī. dasame guṇasthāne paṇ sūkṣhma rāg hoy chhe. jyān (rāg) nathī em kahyun hoy tyān gauṇ karīne draṣhṭinī pradhānatāmān nathī em kahyun chhe em yathārtha samajavun. bākī jyān sudhī pūrṇa vītarāgatā ne pūrṇa ānand pragaṭayo nathī tyān sudhī duḥkhanun vedan avashya chhe ja.

juo, mithyādraṣhṭine bilakul ānand nathī, ekalun duḥkh ja chhe; kevaḷīne bilakul duḥkh nathī, eṭalun sukh ja chhe. sādhakane ānand ane duḥkh banne yathāsambhav sāthe chhe; ane tethī to te sādhak kahevāy chhe. paryāyamān tene anshe bādhakabhāv paḍayo chhe. tyān jeṭalī asthiratā chhe teṭalo āsrav-bandh chhe. jyān sudhī yathākhyāt chāritranī pūraṇ ramaṇatā na thāy tyān sudhī gnānīne āsrav-bandh chhe, duḥkh chhe.

prashnaḥ– to samakitīne āsrav-bandh nathī em kahyun chhe ne?

PDF/HTML Page 3609 of 4199
single page version

uttaraḥ– hā, kahyun chhe; paṇ kaī apekṣhāe? e to mithyātva ane anantānumbudhīno abhāv tene thayo chhe e apekṣhāe tyān vāt karī chhe. mithyātva ane anantānubandhīne ja mukhyapaṇe āsrav-bandh gaṇel chhe e apekṣhāe vāt chhe. ahīn kahe chhe- jyāre jīv apramatta dashāne prāpta karīne kevaḷ chaitanyamātra ātmāmān upayogane joḍī de, jaḍī de ane shuddhopayogarūp thāy tyāre shreṇī chaḍīne kevaḷagnān upajāve chhe ane te vakhate je karmachetanāthī ane karmaphaḷachetanāthī rahit sākṣhāt gnānachetanārūp pariṇaman te thāy chhe; pachhī ātmā anantakāḷ sudhī gnānachetanārūp raheto thako paramānandamān magna rahe chhe.

em to gnānachetanā anshe chothā guṇasthāne pragaṭ thāy chhe. pañchāstikāyamān (gāthā 39 mān) je em kahyun chhe ke gnānachetanā kevaḷīne ja hoy chhe e to tyān pūrṇatānī apekṣhāe vāt chhe; bākī gnānachetanārūp anubhav chothe guṇasthānethī sharū thāy chhe. rāgathī khasīne gnānasvarūp bhagavān ātmāmān ekāgra thavun te gnānachetanā chhe, ane te chothethī sharū thāy chhe. samyagdraṣhṭine gnānachetanā hoy chhe, paṇ pūrṇa nathī, sāthe karmachetanā ane karmaphaḷachetanā paṇ hoy chhe.

ahāhā...! ahīn kahe chhe- sākṣhāt gnānachetanārūp pariṇaman thāy pachhī ātmā anantakāḷ sudhī gnānachetanārūp raheto thako paramānandamān magna rahe chhe. juo, trikāḷī shuddha ek gnāyakabhāvanā āshraye je nirmaḷ ratnatrayarūp mokṣhamārga pragaṭayo teno kāḷ asaṅkhya samay chhe; ane tenun phaḷ je kevaḷagnān ane mokṣhadashā pragaṭī teno kāḷ anant chhe. sādhakapaṇāno kāḷ asaṅkhya samay chhe, anant nahi ane siddhadashā pragaṭe teno kāḷ anant chhe. ahāhā...! ātmā dravya chhe teno kāḷ anādi-anant chhe. temān mithyādraṣhṭi bhavya jīvano sansār anādi-sānt chhe, sādhakapaṇāno kāḷ sādi-sānt asaṅkhya samay chhe, ane tenun phaḷ je siddhadashā teno kāḷ sādi-anant anant chhe. ahāhā...! param sukhamay siddhadashā pragaṭī te have anant anantakāḷ raheshe. kahyun ne ahīn ke-anantakāḷ sudhī gnānachetanārūp ja raheto thako paramānandamān magna rahe chhe. ahāhā...! siddha paramātmā anantakāḷ sudhī paramānandamān magna rahe chhe.

pravachanasār gāthā 198 nā bhāvārthamān kahyun chhe ke-“sarvagna bhagavānane koī padārtha pratye abhilāṣhā, jignāsā ke sandeh nathī to pachhī teo kayā padārthane dhyāve chhe? ā gāthāmān teno uttar ā pramāṇe āpavāmān āvyo chhe.

ek agranun-viṣhayanun samvedan te dhyān chhe. sarva ātmapradeshe paripūrṇa ānand ane gnānathī bharelā sarvagna bhagavān paramānandathī abhinna evā nijātmārūpī ek viṣhayanun samvedan karatā hovāthī temane paramānandanun dhyān chhe; arthāt teo param saukhyane

PDF/HTML Page 3610 of 4199
single page version

dhyāve chhe.” ahāhā...! shuddhopayoganā phaḷamān je paramānandamay dashā pragaṭī temān sādi anantakāḷ teo magna rahe chhe. āvī vāt! samajāṇun kāī...?

have ā ja arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ-

(sakaḷ karmonā phaḷano tyāg karī gnānachetanānī bhāvanā karanār gnānī kahe chhe keḥ) ‘एवं’ pūrvokta rīte ‘निःशेष–कर्म–फल–संन्यसनात्’ samasta karmanā phaḷano sannyās karavāthī ‘चैतन्य–लक्ष्म आत्मतत्त्वं भृशम्’ भजतः सर्व–क्र्रियान्तर–विहार–निवृत्त–वृत्तः’ hun chaitanya jenun lakṣhaṇ chhe evā ātmatattvane atishayapaṇe bhogavun chhun ane te sivāyanī anya sarva kriyāmān vihārathī mārī vr̥utti nivr̥utta chhe (arthāt ātmatattvanā bhogavaṭā sivāyanī anya je upayoganī kriyā-vibhāvarūp kriyā-temān mārī pariṇati vihār karatī nathī-pravartatī nathī);

ahāhā......! gnānī kahe chhe ke..... , gnānī eṭale? nij chaitanyasvabhāvanā āshraye jeṇe andar gnānachetanā pragaṭ karī chhe te gnānī chhe.

bhāī! ā sharīr to jaḍ māṭī-dhūḷ chhe. bhagavān ātmā enāthī bhinna chīj chhe. marī jāy tyāre dehathī bhinna em nahi, atyāre paṇ dehathī ātmā bhinna vastu chhe. are, mare koṇ? jaḍ ke chetan? koī ja maratun nathī; phakta dehanī (paramāṇunī) avasthā badalī jāy chhe. hāḍ-mānsanun poṭalun chhe te badalīne masāṇanī rākh thāy chhe; bas. te kāī ātmā nathī. vaḷī paryāyamān thatā vikārī bhāvothī paṇ andar shuddha chaitanya tattva bhinna chhe. bāpu! vikāravāḷo agnānīe potāne mānyo chhe. e to enī mithyā kalpanā chhe, bhram chhe, vastu kyān evī chhe? bhagavān sarvagnadev pharamāve chhe ke tārun chaitanyatattva andar karmachetanā ane karmaphaḷachetanāthī bhinna chhe. vikārī bhāvamān ekāgra thaī ne chetavun te karmachetanā chhe, ne temān harakh-shok thāy te karmaphaḷachetanā chhe; banne duḥkhadāyak chhe. ahāhā...! e bannethī bhinna paḍī andar chinmātra nij svarūpanā āshraye gnānachetanā pragaṭ karī chhe tene gnānī kahīe.

ātmā vastu trikāḷ chhe, teno gnānānandasvabhāv paṇ trikāḷ chhe. ahā! āvā nij svabhāvanun bhān karī antar-ekāgratāthī ānandanī ramatamān joḍāvun tenun nām gnānachetanā chhe. juo, īndriyanā viṣhayone ātmā bhogavato nathī, kemake teo jaḍ māṭī-dhūḷ chhe. paṇ bhog-viṣhay mārā chhe, mane temān ṭhīk chhe evo je bhāv-abhiprāy chhe te mahāpāp chhe. te vikārī bhāvanun vedan te pāpanun vedan chhe, duḥkhanun vedan chhe. ahā! tenā taraphanun

PDF/HTML Page 3611 of 4199
single page version

amerikāmān koī jāy ane tyān māsik das-vīs hajār ḍolar maḷe eṭale mānī le ke ame sukhī; paṇ bāpu! e dhūḷamān (-ḍolaramān, dhanamān) kyān sukh chhe? agnānī pāgal loko temān sukh māno to māno, vāstavamān to tenā lakṣhe jīv duḥkhī ja chhe, ahāhā...! sukhano bhaṇḍār to andar sukhadhām prabhu nij gnānānandasvabhāvī ātmā chhe. āvā nij svarūpanī sanmukh thaī tenā sharaṇamān jatān, temān ja ekāgra thatān gnānachetanā pragaṭ thāy chhe, ane te bhavano ant karanārī ane param sukhanī denārī chhe; ene dharma kahevāmān āve chhe. bākī paranā lakṣhe thanārā puṇya-pāpanā bhāv to chāragatimān paribhramaṇ karāvanārā duḥkhanā bhāv chhe. shubhabhāv āve ey duḥkharūp ja bhāv chhe. samajāṇun kāī...?

koī pāñch-pachīs lākh dānamān āpe ane tyān rāganī mandatā hoy to tene puṇyabandh thāy, dharma nahi. vaḷī dān āpatī veḷā men paisā āpyā evun jo andar shalya hoy to to ekalun pāp ja bāndhe. bahu ākarī vāt bāpā! paṇ shun thāy? vastusthiti āvī chhe. kadāchit rāganī mandatā karī hoy to te vaḍe puṇyabandh thāy; paṇ bandh ja thāy, dharma nahi; kemake te shubhabhāv paṇ ātmānā svabhāvathī viruddha bhāv chhe; andar sachchidānand prabhu virāje chhe tene ghāyal karanāro te viruddha bhāv chhe. āvī vāt chhe. samajāṇun kāī..?

ahīn jene gnānachetanā pragaṭ thaī chhe te gnānī kahe chhe- rāgarūpī karma ane tenun phaḷ-e mārī chīj nahi; hun to gnānasvarūp chhun. samasta karmanā phaḷano sannyās karavāthī chaitanya jenun lakṣhaṇ chhe evā shuddha ātmatattvane hun atishayapaṇe bhogavun chhun. ahāhā...! kahe chhe-shubhāshubh bhāv ane tenāthī thatā harakh-shokanā bhāv-teno tyāg karīne hun chaitanyalakṣhaṇ ek nijatattvane atishayapaṇe anubhavun chhun. ahāhā...! jāṇavun-dekhavun ek jenun lakṣhaṇ chhe evā ānandanā nāth paramānandasvarūp prabhu nij ātmasvarūpane hun sañchetun- vedun chhun, bhogavun chhun. āvī vāt!

are! 84 lākh yonimān avatār dharīdharīne anantakāḷ e rajhaḷī maryā chhe! moṭo abajopati paṇ anantavār thayo ane bhaṭakato bhikhārī paṇ anantavār thayo. ḍhoramān ane narakamān paṇ anantavār janmyo. bhāī! tārā janma-maraṇanā duḥkhanī shun kathanī kahīe? kyāy paṇ tane ātmānī sukh-shānti na maḷ‌yān; kemake sukhano bhaṇḍār to pote chhe tenī najar karī nahi.

are bhāī; tun vichār to kharo ke tun koṇ chho? ahīn kahe chhe-hun to chaitanya

PDF/HTML Page 3612 of 4199
single page version

jenun lakṣhaṇ chhe evun ātmatattva chhun. shun kīdhun? ā raḷavā-kamāvānā bhāv je tane thāy chhe te pāpatattva chhe, ne dayā, dānanā bhāv puṇyatattva chhe. ane enāthī bhinna andar chaitanyanā upayogasvarūp ātmatattva chhe. bhāī! bhagavān kevaḷī devādhidev arihant paramātmāe īndro ne gaṇadharonī upasthitimān dharmasabhāmān pharamāvelī ā vāt chhe. juo, gnānī puruṣh kahe chhe-hun chaitanyalakṣhaṇ ek ātmatattvane atishayapaṇe bhogavun chhun. juo, ā dharmanī rīt!

are, agnānī jano rātadivas (puṇya-pāpanā vikalponī) majurī karyā kare chhe, paṇ potānī jarāy darakār karatā nathī. tethī ghaṇā jīvo to bichārā marīne ḍhoramān chālyā jāy chhe. puṇya-pāpanā bhāv mārā-em svabhāv viruddha āḍoḍāī karīne! e āḍoḍāīnā phaḷamān sharīr paṇ āḍān ḍhoranān maḷe chhe. ane māns khānārā, madirānun sevan karanārā ne shikār khelanārā badhā hinsak jīvo narakamān jāy chhe. tyān teo ati tīvra asahya duḥkho bhogave chhe. āvā hinsak lokonī narakamān pārlāmenṭa maḷe chhe, tyān teo paraspar ver vasul kare chhe ne tīvra duḥkh sahe chhe. vaḷī koī jīvo dayā, dān, vrat, bhakti ādi visheṣh shubhabhāv vaḍe marīne svarge jāy chhe. tyān paṇ mithyādarshan vaḍe teo duḥkhī ja chhe. kāīk saraḷatā hoyane puṇya upajāve to jīv marīne manuṣhyapaṇun pāme chhe. ā chārey gatimān jīv bhamyān ja kare chhe ne duḥkhī thayā kare chhe jyāre dharmī puruṣh kahe chhe- ame to puṇya-pāpathī rahit thaīne ek ātmānā ānandane bhogavīe chhīe, ame atishayapaṇe sukhī chhīe. āve chhe ne ke--

ahā! chaitanyalakṣhaṇe lakṣhit nij shuddhātmāne dharmī puruṣh anubhave chhe; te mahā sukhī chhe. ahā! ātmatattvanā bhogavaṭā sivāyanī anya je kriyā-vibhāvakriyā temān dharmī puruṣhanī pariṇati vihār karatī nathī, pravartatī nathī. ahā! dharmī kahe chhe- jeṭalā puṇya-pāpanā bhāv chhe te vikārī bhāv mārī bhogavavānī kriyāthī anerā chhe, judā chhe; te duḥkhanā bhāvamān mārī vr̥utti vihār karatī nathī; atīndriy ānandane bhogavavā sivāyanī anya harakoī kriyāmān mārī vr̥utti vihār karatī nathī.

juo kriyānā traṇ prakār chheḥ 1. sharīr, man, vāṇīnī kriyā te jaḍanī kriyā chhe; tene ātmā karato nathī. 2. puṇya-pāpanā bhāv thāy te vibhāv kriyā chhe, te duḥkharūp chhe; gnānīnī vr̥utti te kriyāthī nivr̥utta chhe.

PDF/HTML Page 3613 of 4199
single page version

3. vibhāvathī bhinna paḍī andar chaitanyasvabhāvamān ekāgratāno abhyās karavo te svabhāv kriyā chhe, dharmanī kriyā chhe. ānun nām chāritra chhe.

par jīvonī dayā pāḷavī te chāritra em nahi; bāpu! paranī dayā to koṇ karī shake chhe? parane koṇ bachāvī shake chhe? sāmā jīvanun āyuṣhya hoy to bache chhe, bākī koṇ bachāve? bhāī! tun (-ātmā) jevaḍo ane jeṭalo chhun tevaḍo ne teṭalo mānī ne temān ṭhare te sāchī dayā chhe, svadayā chhe. svadayā te sāchī dayā, bākī to vyavahār chhe. munirājane paṇ par dayāno bhāv āve, paṇ te puṇya chhe, dharma nahi, vāstavik dayā nahi. ahīn chāritravant dharmī puruṣh kahe chhe- shubhāshubhabhāvanī kriyāmān vihār karavāthī mārī vr̥utti nivr̥utta chhe. ahā! svadeshamān-nij chaitanyadhāmamān-vihār karavānun chhoḍī puṇya-pāparūp paradeshamān have ame kem bhaṭakīe?

benashrīnā vachanāmr̥utamān āve chhe ke- vibhāv te amāro desh nahi, e to paradesh chhe. ahīn dharmī puruṣh kahe chhe- nijānandamay svadeshane chhoḍī vibhāvarūp paradeshamān vihār karavāthī amārī vr̥utti nivr̥utta chhe. have āvī vāt sāmbhaḷavāy maḷe nahi te bichārā shun kare? svarūp sampadānī khabar vinā teo bichārā rāṅkā duḥkhī chhe. ā abajopati badhā rāṅkā duḥkhī chhe ho. bahu ākarī vāt bāpā!

ā to chāritranī vyākhyā chhe. svarūpamān andar ramavun tenun nām chāritra chhe. ātmā (-pariṇati) ātmārāmamān chare-rame tene chāritra kahīe. dharmī puruṣh kahe chhe- ‘अचलस्य मम’ em ātmatattvanā bhogavaṭāmān achaḷ evā mane, ‘इयम् काल–आंवली’ ā kāḷanī āvalī ke je ‘अनन्ता’ pravāharūpe anant chhe te, ‘वहतु’ ātmatattvanā bhogavaṭāmān ja vaho -jāo. (upayoganī vr̥utti anyamān kadī paṇ na jāo).

juo, ā dharmātmānī bhāvanā! te anantakāḷ paryant svasvarūpamān ja rahevānī bhāvanā kare chhe.

‘āvī bhāvanā karanār gnānī evo tr̥upta thayo chhe ke jāṇe bhāvanā karatān sākṣhāt kevaḷī ja thayo hoy; tethī te anantakāḷ sudhī evo ja rahevānun chāhe chhe. ane te yogya ja chhe; kāraṇ ke ā ja bhāvanāthī kevaḷī thavāy chhe. kevaḷagnān upajavāno paramārtha upāy ā ja chhe.’

juo, ā antar-ramaṇatānī chāritranī vāt chhe. samyagdarshan pachhī andar jene svarūp-ramaṇatānī jamāvaṭ thaī chhe te evo tr̥upta-tr̥upta thayo chhe ke bhāvanā karatān karatān jāṇe sākṣhāt kevaḷī ja thayo hoy. have tene svasvarūpamānthī bahār nīkaḷavun ja gamatun nathī; anant kāḷ svarūpamān ja rahevā chāhe chhe. pt.. jayachandajī kahe chhe- te yogya ja

PDF/HTML Page 3614 of 4199
single page version

chhe, kemake ā ja bhāvanāthī kevaḷī thavāy chhe. vrat, tap, ādi kriyākāṇḍanā vikalpathī kāī kevaḷagnān pragaṭatun nathī. svarūpano anubhav, teno abhyās ane svarūparamaṇatānī jamāvaṭ-bas āj ek upāy chhe. have kahe chhe. --

‘bāhya vyavahārachāritra chhe te ānā ja sādhanarūp chhe; ane ānā vinā vyavahār chāritra shubhakarmane bāndhe chhe, mokṣhano upāy nathī.’

bāhya vyavahārachāritra chhe te ānā ja sādhanarūp chhe-eṭale shun? ke jene antaraṅgamān svarūpanī ramaṇatārūp sādhan pragaṭayun chhe tene sahacharapaṇe rāgānsh vidyamān hoy chhe tene vyavahārathī sādhan kahīe chhīe. ā (vyavahār) sādhanathī sādhya pragaṭe chhe em artha nathī. sādhya nām mokṣhanun sādhan to svarūparamaṇatā ja chhe. paṇ rāgānshane teno sahachar vā nimitta jāṇī tene vyavahārathī sādhan kahevāmān āve chhe; te kāī vāstavik sādhan nathī. samajāṇun kāī...?

vāstavik sādhan vinā vyavahārachāritra kāī ja nathī, arthāt te shubhakarmane ja bāndhe chhe. ahāhā...! antaraṅgamān shuddha svarūpanā āshraye svānubhav ane svarūpalīnatā thayā vinā vrat, tap ādi je rāganā pariṇām chhe te puṇyabandhanun ja kāraṇ thāy chhe, te bhavabandhanun ja kāraṇ thāy chhe, te kāī mokṣhano upāy nathī.

ahā! potānā svarūpanā bhān vinā koī rājya chhoḍe, rāṇīo chhoḍe, pañchamahāvratanun pālan kare, paṇ e badhī kriyā bandhanun-sansāranun ja kāraṇ thāy chhe. andar ātmā pote vītarāgasvabhāvī chhe temān līnatā-sthiratā thatān chāritra pragaṭe chhe. tene sahacharapaṇe mandarāg hoy chhe tene vyavahār sādhan kahevāmān āve chhe. parantu samakit thayā vinā ekalā kriyākāṇḍ-vrat, tap, bhakti ādi sansāranun ja kāraṇ bane chhe; te mokṣhanun kāraṇ nathī.

ātmā atīndriy ānandanun daḷ chhe. teno anubhav karavo ane tenī līnatā karavī te mokṣhamārga chhe. te vinānā korā kriyākāṇḍ te mokṣhano upāy nathī, bandhanano mārga chhe. āvī chokakhī vāt chhe. bhāī! vratādinā rāgane koī mokṣhanun kāraṇ māne to te agnānī chhe. ahīn ā spaṣhṭa kahe chhe ke-ātmānā anubhav vinā vyavahārachāritra shubhakarmane bāndhe, puṇyane bāndhe; tenāthī bhav maḷashe, mokṣha nahi. āvī vāt chhe.

pharī kāvya kahe chheḥ-

‘पूर्व–भाव–कृत–कर्म–विषद्रुमाणां फलानि यः न भुंक्ते’ pūrve agnānabhāvathī karelān je karma te karmarūpī viṣhavr̥ukṣhonān phaḷane je puruṣh (teno svāmī thaīne) bhogavato nathī ane

PDF/HTML Page 3615 of 4199
single page version

‘खलु स्वतःएव तृप्तः’ kharekhar potāthī ja (ātmasvarūpathī ja) tr̥upta chhe, ‘सःआपात– कालरमणीयम् उदर्क रम्यम् निष्कर्म–शर्ममयम् दशान्तरम् एति’ te puruṣh je vartamān kāḷe ramaṇīy chhe ane bhaviṣhyamān paṇ jenun phaḷ ramaṇīy chhe evī niṣhkarma-sukhamay dashāntarane pāme chhe (arthāt je pūrve sansār-avasthāmān kadī thaī nahotī evī judā prakāranī karmarahitasvādhīn sukhamay dashāne pāme chhe).

joyun? kahe chhe- pūrve agnānadashāmān je karma bāndhyun hatun tenun phaḷ chaitanyanā prāṇono ghāt karanārun viṣhavr̥ukṣhanun phaḷ chhe. bhagavān ātmā amr̥utanun jhāḍ chhe, ane karmanumphaḷ to viṣhavr̥ukṣhano pāk chhe. be bhinna vastu chhe bhāī! ahāhā..! bhagavān ātmā amr̥utasvarūp chhe. tene avalambīne pariṇamatān samyagdarshan gnān-chāritrarūp amr̥utanān phaḷ pākyān chhe. paṇ pūrve agnānadashā hatī. ahā! te agnānadashāmān agnānathī je karma bandhāyān tenun phaḷ viṣhavr̥ukṣhanun phaḷ chhe. te karmanā phaḷarūpe shātāno uday āve ke ashātāno uday āve-te badhuy viṣhavr̥ukṣhanun phaḷ chhe. ahīn dharmī puruṣh kahe chhe- antaraṅgamān nishchaḷ chāritrabhāvane prāpta evo hun te karmanā phaḷane bhogavato nathī. tīrthaṅkaranāmakarmanī prakr̥itino uday āve te paṇ viṣhavr̥ukṣhanun phaḷ chhe. e to jyāre kevaḷagnān thāy tyāre tīrthaṅkar prakr̥itino uday āve chhe, ane bhagavān kevaḷī tenā phaḷane bhogavatā nathī. āvī vāt chhe.

samayasāramān 47 shaktiomān sau pratham jīvatva shakti kahī chhe. bījī gāthāmān ‘जीवो चरित्त–दंसण–णाणठिदो’ em kahyun chhe ne? tyān ‘जीवो’ shabda paḍayo chhe emānthī jīvatvashakti kāḍhī chhe. nirmaḷ darshan-gnān-chāritramān sthit thayo tenun jīvan jīvan chhe ane tene jīv kahyo chhe. bākī rāg-dveṣh-mohanā bhāvamān rame tene jīv kem kahīe? te to anātmā chhe, tene vyavahār ātmā kahīe eno artha ja e chhe ke nishchayathī te anātmā chhe.

ahīn kahe chhe- karmarūpī viṣhavr̥ukṣhanān je phaḷ chhe tene gnānī bhogavato nathī, kemake gnānī teno svāmī thato nathī. 73mī gāthāmān (samayasāramān) kahyun chhe ke-puṇya- pāpanā bhāvonun svāmī pudgal dravya chhe, ātmā nahi. bhāī! draṣhṭi ane draṣhṭinā viṣhayamān vikāranī vr̥utti nathī; māṭe te vikārī bhāvano svāmī jaḍ pudgalakarma chhe. samajāṇun kāī...?

to pravachanasāramān chhelle em āve chhe ke-mārā vikārī ane avikārī jeṭalā dharmo chhe teno hun adhiṣhṭhātā chhun; mārā anantadharmono hun svāmī chhun?

samādhānaḥ bhāī! jyān je apekṣhāthī vāt hoy tyān te apekṣhāthī te yathārtha samajavī joīe. e to paryāyamān je vikār thāy chhe te paradravyanā kāraṇe nahi, paṇ te potānī paryāyanī yogyatāthī ja thāy chhe em tyān kahevun chhe. sarvavishuddhagnān

PDF/HTML Page 3616 of 4199
single page version

adhikāramān paṇ kahyun chhe ke-samyagdarshan-gnān-chāritra pragaṭ thāy te ātmā chhe, ane puṇya-pāpanā vikalpa thāy te paṇ ātmā chhe. tyān paṇ je puṇya-pāpanā bhāv paryāyamān thāy te paramān thatā nathī ane paradravya tenun kartā nathī-em paradravyathī potāne bhinna siddha karyo chhe. bhāī! dravya-paryāy, bhed-abhed ītyādi badhān paḍakhānun (syādvādathī) yathārtha gnān karavun joīe.

are! vastunun anekānta svarūp eṇe jevun chhe tevun jāṇyun nathī! anekāntanun phaḷ to bāpu! amr̥ut chhe. draṣhṭi ane draṣhṭinā viṣhayanī vāt chālatī hoy tyāre em kahe ke samyagdraṣhṭine āsrav-bandh nathī. paṇ eno artha shun? teno artha em chhe ke samyagdraṣhṭine mithyātva ane anantānubandhī sambandhī āsrav-bandh nathī. samyagdraṣhṭine āsrav (-mandarāg paṇ) kartavya chhe em abhiprāy nathī, paṇ tene paryāyamān sarvathā āsrav-bandh chhe ja nahi em artha nathī. yathākhyāt chāritra pragaṭ na thāy tyān sudhī yathāsambhav gnānīne kiñchit āsrav-bandh chhe.

ahāhā...! gnānī kahe chhe--hun to trikāḷ shuddha ek chaitanyamātra prabhu ātmā chhun. gnānānand-svabhāv te mārun svarūp chhe, rāg kāī mārun svarūp nathī. tethī rāgano hun svāmī nathī. shun kīdhun? rāg chhe, paṇ gnānī svāmī nathī. svāmīpaṇe gnānī rāgane bhogavato nathī. gnānī to nij gnānānandasvarūpamān līn chhe ane nij svarūpathī ja kharekhar te tr̥upta chhe, paritr̥upta chhe.

‘चरित्तं खलु धम्मो’ em kahyun chhe ne? ahāhā..! mokṣhanun kāraṇ evā e chāritra nām dharmanī ahīn vyākhyā chhe. kahe chhe- je karmaphaḷane bhogavato nathī evo gnānī kharekhar potānā svarūpathī ja tr̥upta chhe. kevo tr̥upta chhe? ke te puruṣh je vartamān kāḷe ramaṇīy chhe ane bhaviṣhyamān paṇ jenun phaḷ ramaṇīy chhe evī niṣhkarma sukhamay dashāntarane te pāme chhe.

have āmān vrat, tap, bhakti, jātrā-te chāritra em kyān vāt chhe? ahāhā...! atīndriy ānandano sāgar behad gnānānandasvabhāvī prabhu ātmā chhe tene sākṣhāt anubhavamān laī temān ja ṭharī javun te chāritra chhe. ahāhā...! jenun phaḷ pūraṇ shuddhatā- vīt-rāgatā chhe tenun nām chāritra chhe. chāritramān rāganun svāmīpaṇun ne rāganun kartāpaṇun chhe ja nahi--ahāhā..! rāg ane rāganā phaḷane chāritravant puruṣh karato ya nathī ne bhogavatoy nathī.

rāganun phaḷ gnānīne kharekhar āvatun ja nathī. kiñchit rāg āve tene te kevaḷ jāṇe-dekhe chhe, teno te svāmī thato nathī. bahu jhīṇī vāt prabhu! nirjarā adhikāramān gāthā 194mān kahyun chhe- “utpanna thayelā te sukh-duḥkhane vede chhe-anubhave chhe, pachhī te sukhaduḥkh bhāv nirjarī jāy chhe.” ashuddhatā utpanna thaīne gnānīne kharī jāy chhe. ashuddhatānā kāḷe gnānīne kiñchit sukh-duḥkh to thāy chhe paṇ tatkāḷ te kharī jāy

PDF/HTML Page 3617 of 4199
single page version

ātmāmān anantā guṇ ane paryāyanān anantān pāsān chhe. vikārī-avikārī paryāyono samudāy te dravya-em mokṣhamārgaprakāshakamān sātamā ane navamā adhikāramān kahyun chhe. ahā! shuddha-ashuddha paryāyono piṇḍ te dravya chhe. ashuddha paryāy paṇ andar dravyamān chhe, te dravyanī vastu chhe. pūrve ashuddhatā hatī, ne vartamān ashuddhatā chhe em je na māne tene (-te nishchayābhāsīne) ā kahyun chhe ke shuddha paryāyo ane ashuddha paryāyono piṇḍ te dravya chhe. aho! mokṣhamārgaprakāshakamān syādvād shailīthī tattvanun svarūp-dravya-paryāyanī shuddhatā-ashuddhatā jem je rīte chhe tem atyant spaṣhṭa karavāmān āvel chhe. aho! samakitī jīvanun gnān- shraddhān yathātathya hoy chhe. tyān rahasyapūrṇa chiṭṭhīmān kahyun chhe ke-tīryañchanā jīvanun samakit ane siddhanun samakit samān chhe; benā samakitamān pharak nathī. sthiratāmān pher chhe.

ahīn kahe chhe- chāritravant dharmī puruṣh ‘स्वतः एव तृप्तः’ potānā svarūpathī ja tr̥upta chhe, arthāt atīndriy ānandano mahāsāgar tene paryāyamān uchhaḷe chhe. kiñchit rāg thāy tene te mātra jāṇe ja chhe. ahā! nij nirmaḷ gnānānand-svabhāvano anubhavī gnānī pūrvakarmanā phaḷamān joḍāto nathī. sthiratābharyā ācharaṇamān ramatā munivarane vartamānamān ramaṇīy sukhano anubhav varte chhe, ane bhaviṣhyamān tenun phaḷ āve te paṇ ramaṇīy niṣhkarma pūraṇ sukhamay dashā chhe. have chāritranī āvī vāt chhe, tyāre loko chāritrane duḥkhadāyak māne chhe. em ke chāritra dhāravun te loḍhānā chaṇā chāvavā jevun kaṣhṭadāyak chhe. are bhāī! tane chāritranā vāstavik svarūpanī khabar nathī, jo to kharo, munipad aṅgīkār karanāro dīkṣhārthī mātā pāse āgnā māgavā jāy tyāre em kahe chhe ke-janetā! hun ānandane sādhavā vanavās jāun chhun; mātā! mane rajā de. mātā! hun kolakarār karīne kahun chhun ke svarūpanī ramaṇatāmān sthir thaīne hun param sukhanī siddhine pāmīsh; mātā! have hun bījī mātā nahi karun, bījī mātānī kūkhe have hun nahi avatarun. bhāī! chāritra to āvā param sukhanun denārun chhe.

chāritra koī alaukik chīj chhe bāpu! atīndriy ānandanā svarūpamān ramavun te chāritra chhe. svarūpanī ramaṇatānī ugratā te tap chhe. ā bahāranā upavās kare te tap em nahi. svarūpanī ramaṇatāno ugra puruṣhārtha kare tyān īchchhāno saheje abhāv varte tenun nām tap chhe. jemān ati prachur ānandanun vedan chhe evī svarūpalīnatā te chāritra chhe ane te ānandanī dhārā varddhamān thatī thakī mukti-pūrṇānandanī dashā thaī jāy chhe. kahyun ne ahīn ke- vartamān kāḷamān chāritra ramaṇīy sukhamay ane bhaviṣhyakāḷamān tenun phaḷ

PDF/HTML Page 3618 of 4199
single page version

je āve te paṇ ramaṇīy niṣhkarma sukhamay dashāntar chhe. aho! chāritravant puruṣh antar- līnatānā ati ugra puruṣhārtha vaḍe pūrve sansār dashāmān kadīy thaī na hotī evī vishiṣhṭha prakāranī sarvakarmarahit svādhīn sukhamay pūrṇānandanī dashāne pāme chhe. ahā! ek shlokamān keṭalun bharyun chhe! bhagavānanī divyadhvanino sār bharyo chhe.

‘gnānachetanānī bhāvanānun ā phaḷ chhe. te bhāvanāthī jīv atyant tr̥upta rahe chhe- anya tr̥uṣhṇā rahetī nathī, ane bhaviṣhyamān kevaḷagnān upajāvī sarva karmathī rahit mokṣha- avasthāne pāme chhe.’

juo, rāgamān ekāgra thavun te karmachetanā chhe ane harakh-shokamān ekāgra thavun te karmaphaḷachetanā chhe. tenāthī bhinna andar bhagavān ātmā gnānānandasvabhāvī chinmātra vastu chhe temān ekāgra thavun te gnānachetanā chhe. te gnānachetanānī bhāvanānun, kahe chhe, ā phaḷ chhe ke te bhāvanāthī jīv atyant tr̥upta rahe chhe; ahā! tenā antaraṅgamān svarūparamaṇatā vaḍe atīndriy ānandanān evān jharaṇān jhare chhe ke tene anya tr̥uṣhṇā rahetī nathī. ā chāritra dashānī vāt chhe.

bhāī! chhaṭhṭhā guṇasthāne mahāvratano vikalpa āve te pramād chhe, te jagapanth chhe. koīne em thāy ke chothe guṇasthāne samyagdraṣhṭine āsrav-bandh nathī em kaho chho ne vaḷī chhaṭhṭhe guṇasthāne vratādinā vikalpa jagapanth! ā kevun?

are bhāī! chothe guṇasthāne āsrav-bandh nathī em kahyun e to mithyātva ane anantānubandhīnā abhāvanī apekṣhāe kahyun chhe. ane chhaṭhṭhe guṇasthāne mahāvratanā vikalpa āve te pramād chhe te apekṣhā tene jagapanth kahyo. munirājane jeṭalī antaraṅgamān nirmaḷatā pragaṭī chhe te to mokṣhamārga ja chhe, ane jeṭalo pramād-rāgānsh vidyamān chhe tene jagapanth kahyo. rāg chhe te jagapanth chhe. bhāī! ā samajavāno ā avasar chhe.

ātmānā svarūpamān ekāgra thāy te gnānachetanā sukhamay chhe, ānandamay chhe. atīndriy ānandanā svādavāḷī te gnānachetanā vaḍe jīv evo tr̥upta chhe ke tene bījī koī tr̥uṣhṇā rahetī nathī. juo, ā pañcham ārānā munirāj ā kahe chhe. teo kahe chhe ke ā deh chhūṭīne ame svargamān jāshun, paṇ amane tenī tr̥uṣhṇā nathī. ame amārā svarūpamān ati tr̥upta chhīe, amane bhavasukhanī tr̥uṣhṇā nathī. aho! āvā munivaro svarūpamān ugrapaṇe tallīn pravartīne kevaḷagnān upajāvī karmarahit svādhīn sukhamay evī param utkr̥uṣhṭa mokṣhadashāne pāme chhe. munivaro mahāvratanī kriyāne karatān

PDF/HTML Page 3619 of 4199
single page version

‘pūrvokta rīte karmachetanā ane karmaphaḷachetanānā tyāganī bhāvanā karīne agnānachetanānā pralayane pragaṭ rīte nachāvīne, potānā svabhāvane pūrṇa karīne, gnānachetanāne nachāvatā thakā gnānījano sadākāḷ ānandarūp raho’ - evā upadeshanun kāvya have kahe chheḥ-

‘अविरतं कर्मणः तत्फलात् च विरतिम् अत्यन्तं भावयित्वा’ gnānī jano, avirat paṇe karmathī ane karmanā phaḷathī viratine atyant bhāvīne (arthāt karma ane karmaphaḷ pratye atyant viraktabhāvane nirantar bhāvīne), ‘अखिल–अज्ञान–सञ्चेतनायाः प्रलयनम् प्रस्पष्टं नाटयित्वा’ (e rīte) samasta agnānachetanānā nāshane spaṣhṭapaṇe nachāvīne, ‘स्व–रस–परिगतं स्वभावं पूर्ण कृत्वा’ nij rasathī prāpta potānā svabhāvane pūrṇa karīne, ‘स्वां ज्ञानसञ्चेतनाम् सानन्दं नाटयन्तः इतः सर्वकालं प्रशम्–रसम् पिबन्तु’ potānī gnānachetanāne ānandapūrvak nachāvatā thakā havethī sadākāḷ prashamarasane pīo. (arthāt karmanā abhāvarūp ātmik rasane-amr̥utarasane-atyārathī māṇḍīne anantakāḷ paryant pīo. ām gnānījanone preraṇā chhe.)

puṇya-pāpanā bhāvanun karavun te karmachetanā ane tenun phaḷ je harakh-shok tene bhogavavun te karmaphaḷachetanā-te bannenī nivr̥uttine nirantar bhāvīne, e rīte samasta agnānachetanānā nāshane spaṣhṭa nachāvīne, nijarasathī prāpta potānā svabhāvane pūrṇa karīne, potānī gnānachetanāne ānandapūrvak nachāvatā thakā havethī sadākāḷ prashamarasane pīo, vītarāgabhāvanā rasane pīo. juo, ā pūrṇānandanī prāptinī vidhi. ahā! vikalpanā ras to jheranā pyālā chhe; sansāramān rakhaḍatān te anantakāḷ pīdhā. have, kahe chhe. agnānachetanāno nāsh karī, sahaj nij svabhāv-gnānānand svabhāvanā pūrṇa ālamban vaḍe potānī gnānachetanāne ānandapūrvak nachāvatā thakā sadākāḷ chaitanyarasane-amr̥utarasane anantakāḷ sudhī pīo. āchārya mahodayanī gnānījanone ā preraṇā chhe.

‘pahelān to traṇe kāḷ sambandhī karmanā kartāpaṇārūp karmachetanānā tyāganī bhāvanā (49 bhaṅgapūrvak) karāvī. pachhī 148 karma prakr̥itinā udayarūp karmaphaḷanā tyāganī bhāvanā karāvī. e rīte agnānachetanāno pralay karāvīne gnānachetanāmān pravartavāno upadesh karyo.

PDF/HTML Page 3620 of 4199
single page version

chhe. e gnānachetanā sadā ānandarūp-potānā svabhāvanā anubhavarūp-chhe. tene gnānījano sadā bhogavo-em shrī guruono upadesh chhe.’

shun kahe chhe? ke pūrve je puṇya-pāpanā bhāv thayā hatā, vartamān thāy chhe ne bhaviṣhyamān thashe- te karmachetanā chhe. teno man-vachan-kāyāthī, kr̥ut-kārit-anumodanā ītyādi vaḍe 49 bhaṅgapūrvak tyāg karāvyo. karma eṭale ahīn jaḍakarmanī vāt nathī. puṇya- pāpanā bhāv thāy te karma nām kārya, -tenī chetanā arthāt tenun kartāpaṇun te mithyātvabhāv chhe. vaḷī tenun phaḷ je harakh-shok tenun vedan-bhogavavun te jheranun vedan chhe. teno tyāg karāvyo chhe. karmachetanā ane karmaphaḷachetanā te shayanadashā chhe, duḥkhanī dashā chhe; ane gnānachetanā te jāgr̥ut dashā chhe, ānandarūp dashā chhe. bhagavān ātmā gnānasvarūp chhe. tenā āshraye pragaṭ thayelī gnānachetanā jāgrat dashā chhe; te gnānachetanā pragaṭatān agnānachetanāno vilay thāy chhe, abhāv thāy chhe. ahīn kahe chhe- ā rīte agnānachetanāno pralay karāvīne gnānachetanārūp sadā pravarto. āvī vāt chhe.

mūḷ to shubh-ashubh bhāv te ātmānun koī nij svarūp nathī; e to vibhāv arthāt viruddha bhāv chhe, ane vibhram tenun mūḷ chhe. shun kīdhun? ā puṇya-pāpanā bhāv thāy tenun vibhram mūḷ chhe. havenī gāthāmān ā vāt āve chhe. puṇya-pāpanā bhāv thāy chhe ātmānī paryāyamān, māṭe te ātmā chhe em kahīe. matalab ke shubh-ashubhabhāv thāy tene paradravya sāthe sambandh nathī, paradravya enun kartā nathī. bhramaṇā ja vikārī bhāv utpanna thavānun mūḷ chhe, tenāthī puṇya-pāpanā bhāvanī utpatti chhe. bhramaṇā gayā pachhī vikārī bhāv utpanna thatā nathī. pachhī to te gnānanun gney chhe. paryāyadraṣhṭi-bhramaṇā chhoḍī, dravya upar draṣhṭi mūkatān puṇya-pāpanā bhāv dūr thaī jāy chhe, pachhī visheṣh visheṣh sthir thatān chāritra thāy chhe- em ahīn siddha karavun chhe.

juo, bhagavān ātmā anantaguṇamaṇi-khāṇ chaitanyaratnākar prabhu chhe. temān anant guṇ-shaktio chhe, paṇ vikārane utpanna kare evī koī shakti nathī. ahāhā...! vastunā svabhāvamān shubhāshubh utpanna thāy evī koī shakti nathī.

to pachhī rāgadveṣh utpanna thāy chhe tenun shun? paryāyabuddhithī-bhramaṇāthī rāgadveṣh utpanna thāy chhe. potānā trikāḷī shuddha ek chaitanya-svarūpanun ene gnān-shraddhān nathī e bhramaṇā chhe. vartamān paryāyamātra hun chhun e enī bhramaṇā chhe. e bhramaṇā ja rāgadveṣhanī-vikāranī utpattinun kāraṇ chhe.

ahāhā...! bhagavān ātmā chaitanyamūrti prabhu traṇalokano nāth chhe. enī ek samayanī paryāyamān traṇakāḷ traṇalokane jāṇavānun sāmarthya chhe. ahāhā...! enī ek samayanī paryāy sva-par sahit anantā dravya-guṇ-paryāyane-pūrā lokālokane jāṇe evā