Pravachan Ratnakar-Gujarati (Devanagari transliteration).

< Previous Page   Next Page >


PDF/HTML Page 722 of 4199

 

२०४ ] [ प्रवचन रत्नाकर भाग-३

(मंदाक्रान्ता)
इत्थं ज्ञानक्रकचकलनापाटनं नाटयित्वा
जीवाजीवौ स्फुटविघटनं नैव यावत्प्रयातः।
विश्वं व्याप्य प्रसभविकसद्वयक्तचिन्मात्रशक्त्या
ज्ञातृद्रव्यं स्वयमतिरसात्तावदुच्चैश्चकाशे।। ४५ ।।

_________________________________________________________________

हवे, भेदज्ञाननी प्रवृत्ति द्वारा आ ज्ञाताद्रव्य पोते प्रगट थाय छे एम कळशमां महिमा करी अधिकार पूर्ण करे छेः-

श्लोकार्थः– [इत्थं] आ प्रमाणे [ज्ञान–क्रकच–कलना–पाटनं] ज्ञानरूपी करवतनो जे वारंवार अभ्यास तेने [नाटयित्वा] नचावीने [यावत्] ज्यां [जीवाजीवौ] जीव अने अजीव बन्ने [स्फुट–विघटनं त एव प्रयातः] प्रगटपणे जुदा न थया, [तावत्] त्यां तो [ज्ञातृद्रव्यं] ज्ञाताद्रव्य, [प्रसभ–विकसत्–व्यक्त–चिन्मात्रशक्तया] अत्यंत विकासरूप थती पोतानी प्रगट चिन्मात्रशक्ति वडे [विश्वं व्याप्य] विश्वने व्यापीने, [स्वयम्] पोतानी मेळे ज [अतिरसात्] अति वेगथी [उच्चैः] उग्रपणे अर्थात् अत्यंतपणे [चकाशे] प्रकाशी नीकळ्‌युं.

भावार्थः– आ कळशनो आशय बे रीते छेः-

उपर कहेला ज्ञाननो अभ्यास करतां करतां ज्यां जीव अने अजीव बन्ने स्पष्ट भिन्न समजाया के तुरत ज आत्मानो निर्विकल्प अनुभव थयो-सम्यग्दर्शन थयुं. (सम्यग्द्रष्टि आत्मा श्रुतज्ञान वडे विश्वना समस्त भावोने संक्षेपथी अथवा विस्तारथी जाणे छे अने निश्चयथी विश्वने प्रत्यक्ष जाणवानो तेनो स्वभाव छे; माटे ते विश्वने जाणे छे एम कह्युं.) एक आशय तो ए प्रमाणे छे.

बीजो आशय आ प्रमाणे छेः जीव-अजीवनो अनादि जे संयोग ते केवळ जुदो पडया पहेलां अर्थात् जीवनो मोक्ष थया पहेलां, भेदज्ञान भावतां भावतां अमुक दशा थतां निर्विकल्प धारा जामी-जेमां केवळ आत्मानो अनुभव रह्यो; अने ते श्रेणि अत्यंत वेगथी आगळ वधतां वधतां केवळज्ञान प्रगट थयुं. पछी अघातीकर्मनो नाश थतां जीवद्रव्य अजीवथी केवळ भिन्न थयुं. जीव-अजीवना भिन्न थवानी आ रीत छे. ४प.

टीकाः– आ प्रमाणे जीव अने अजीव जुदा जुदा थईने (रंगभूमिमांथी) बहार नीकळी गया.

भावार्थः– जीव-अजीव अधिकारमां पहेलां रंगभूमिस्थळ कहीने त्यार पछी टीकाकार आचार्ये एम कह्युं हतुं के नृत्यना अखाडामां जीव-अजीव बन्ने एक थईने प्रवेश करे