samayasAr gAthA-121 thI 12p ] [ 21p
स्वभावभूता परिणामशक्तिः।
तस्यां स्थितायां स करोति भावं
यं स्वस्य तस्यैव भवेत्स कर्ता।। ६५ ।।
te kharekhar apariNAmI ja Thare. em thatAn sansArano abhAv thAy. ahIn jo em tarka karavAmAn Ave ke “pudgalakarma je krodhAdik te jIvane krodhAdibhAve pariNamAve chhe tethI sansArano abhAv thato nathI ”, to tenun nirAkaraN be pakSha laIne karavAmAn Ave chhe-pudgalakarma krodhAdik chhe te svayam apariNamatA jIvane krodhAdibhAve pariNamAve ke svayam pariNamatAne? pratham, svayam apariNamatAne par vaDe pariNamAvI shakAy nahi; kAraN ke (vastumAn) je shakti svata na hoy tene anya koI karI shake nahi. ane svayam pariNamatAne to par (anya) pariNamAvanAranI apekShA na hoy; kAraN ke vastunI shaktio paranI apekShA rAkhatI nathI. (A rIte banne pakSha asatya chhe.) tethI jIv pariNamanasvabhAvavALo svayamev ho. em hotAn (hovAthI), jem garuDanA dhyAnarUpe pariNamelo mantrasAdhak pote garuD chhe tem, agnAnasvabhAvavALA krodhAdirUpe jeno upayog pariNamyo chhe evo jIv ja pote krodhAdi chhe. A rIte jIvanun pariNAmasvabhAvapaNun siddha thayun.
tyAre pote krodhAdirUp ja thAy chhe em jANavun.
have A arthanun kaLasharUp kAvya kahe chhe-
shlokArtha– [इति] A rIte [जीवस्य] jIvanI [स्वभावभूता परिणामशक्तिः] svabhAvabhUt pariNamanashakti [निरन्तराया स्थिता] nirvidhna siddha thaI. [तस्यां स्थितायां] e siddha thatAn, [सः स्वस्य यं भावं करोति] jIv potAnA je bhAvane kare chhe [तस्य एव सः कर्ता भवेत्] teno te kartA thAy chhe.
bhAvArtha– jIv paN pariNAmI chhe; tethI pote je bhAvarUpe pariName chhe teno kartA thAy chhe. 6p.