samayasAr gAthA-144 ] [ 347
द्वन्द्वं विप्रतिषिध्यते यदि तदा का कर्तृकर्मस्थितिः।
ज्ञाता ज्ञातरि कर्म कर्मणि सदा व्यक्तेति वस्तुस्थिति–
र्नेपथ्ये बत नानटीति रभसा मोहस्तथाप्येष किम्।। ९८।।
अथवा नानटयतां, तथापि–
ज्ञानं ज्ञानं भवति च यथा पुद्गलः पुद्गलोऽपि।
ज्ञानज्योतिर्ज्वलितमचलं व्यक्तमन्तस्तथोच्चै–
श्चिच्छक्तीनां निकरभरतोऽत्यन्तगम्भीरमेतत्।। ९९।।
athavA na rahe-kShaNe kShaNe teno nAsh ja thato jAy chhe, tem ahIn samajavun. 97.
pharIne e ja vAtane draDh kare chhe-
shlokArtha– [कर्ता कर्मणि नास्ति, कर्म तत् अपि नियतं कर्तरि नास्ति] kartA nakkI karmamAn nathI, ane karma chhe te paN nakkI kartAmAn nathI- [यदि द्वन्द्वं विप्रतिषिध्यते] em jo banneno paraspar niShedh karavAmAn Ave chhe [तदा कर्तृकर्मस्थितिः का] to kartAkarmanI sthiti shI? (arthAt jIv-pudgalane kartAkarmapaNun na ja hoy shake.) [ज्ञाता ज्ञातरि, कर्म सदा कर्मणि] A pramANe gnAtA sadA gnAtAmAn ja chhe ane karma sadA karmamAn ja chhe [इति वस्तुस्थितिः व्यक्ता] evI vastusthiti pragaT chhe [तथापि बत] topaN are! [नेपथ्ये एषः मोहः किम् रभसा नानटीति] nepathyamAn A moh kem atyant jorathI nAchI rahyo chhe? (em AchAryane khed ane Ashcharya thAy chhe.)
bhAvArtha– karma to pudgal chhe, teno kartA jIvane kahevAmAn Ave te asatya chhe. te bannene atyant bhed chhe, jIv pudgalamAn nathI ane pudgal jIvamAn nathI; to pachhI temane kartAkarmabhAv kem hoI shake? mATe jIv to gnAtA chhe te gnAtA ja chhe, pudgalakarmano kartA nathI; ane pudgalakarma chhe te pudgal ja chhe, gnAtAnun karma nathI. AchArye khedapUrvak kahyun chhe ke-Am pragaT bhinna dravyo chhe topaN ‘hun kartA chhun ane A pudgal mArun karma chhe’ evo agnAnIno A moh (-agnAn) kem nAche chhe? 98.
athavA jo moh nAche chhe to bhale nAcho; tathApi vastusvarUp to jevun chhe tevun ja chhe- em have kahe chhe-
shlokArtha– [अचलं] achaL, [व्यक्तं] vyakta ane [चित्–शक्तीनां निकर–भरतः